Sutra 15
बहिर्जानुभञ्जनीशूलप्रकरकूपकूटावपातकण्टकप्रतिसराहिपृष्ठतालपत्त्रशृङ्गाटकश्वदंष्ट्रार्गलोपस्कन्दनपादुकाम्बरीषोदपानकैः प्रतिच्छन्नं छन्नपथं कारयेत् ॥ कZ_०२.३.१५ ॥
bahir jānubhañjanīśūlaprakarakūpakūṭāvapātakaṇṭakapratisarāhipṛṣṭhatālapattraśṛṅgāṭakaśvadaṃṣṭrārgalopaskandanapādukāmbarīṣodapānakaiḥ praticchannaṃ channapathaṃ kārayet
ਬਾਹਰ ਉਹ ਇੱਕ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਢੱਕਿਆ ਰਸਤਾ ਬਣਵਾਏ, ਜੋ ਰੁਕਾਵਟੀ ਜੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਘੁੱਟਣ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਫੰਦੇ, ਸ਼ੂਲ/ਕੰਟੇ, ਬੈਰੀਕੇਡ, ਖੱਡੇ, ਝੂਠੇ ਧਸਾਵ, ਕੰਟਿਆਂ ਦੀ ਸੇਜ, ਪ੍ਰਤੀ-ਖਾਈਆਂ, ‘ਸੱਪ-ਪਿੱਠ’ ਵਰਗੀਆਂ ਮੇਡਾਂ, ਤਾੜ-ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਓਟ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਟਕ (ਕੈਲਟਰਾਪ), ‘ਕੁੱਤੇ-ਦੰਦ’ ਵਰਗੇ ਕੰਟੇ, ਅਰਗਲਾ (ਕੁੰਡੀ/ਬਾਰ), ਚੜ੍ਹਾਈ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਜੰਤਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਲੁਕੇ ਅੜੰਘੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਥਾਂ/ਕੂਏ।
FAQs
It channels enemy movement into predictable lanes while preserving protected mobility for defenders—maximizing response speed and minimizing exposure.
Layered redundancy: if one measure fails or is neutralized, others still impose cost, delay, and confusion on the attacker.