Sutra 12
Devanagari script
अट्टालकप्रतोलीमध्ये त्रिधानुष्काधिष्ठानं सापिधानच्छिद्रफलकसंहतमिन्द्रकोशं कारयेत् ॥ कZ_०२.३.१२ ॥
Transliteration
aṭṭālakapratolīmadhye tridhānuṣkādhiṣṭhānaṃ sāpidhānacchidraphalakasaṃhatam indrakośaṃ kārayet
Translation
ਅੱਟਾਲਕ–ਪ੍ਰਤੋਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ‘ਇੰਦਰਕੋਸ਼’ ਬਣਵਾਏ—ਤਿੰਨ ਧਨੁਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਥਾਂ (ਅਧਿਸ਼ਠਾਨ) ਸਮੇਤ—ਜੋ ਕੱਸ ਕੇ ਜੋੜੇ ਪੈਨਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਛੇਦ ਹੋਣ।
Word by Word
अट्टालक-प्रतोली-मध्येin the space between the tower (bastion) and the gate-passage
अट्टालक-प्रतोली-मध्ये:
TypeNoun
Rootमध्य
Formसप्तमी एकवचनम्; आधार-अधिकरणे (locative of place); समासः: अट्टालक + प्रतोली + मध्ये
त्रि-धानुष्क-अधिष्ठानम्a base/platform for three archers
त्रि-धानुष्क-अधिष्ठानम्:
TypeNoun
Rootअधिष्ठान
Formद्वितीया एकवचनम्; कर्म (object) कारयेत् का; समासः: त्रि + धानुष्क + अधिष्ठान
स-अपिधान-छिद्र-फलक-संहतम्made compact/solid with panels having covered apertures (loopholes)
स-अपिधान-छिद्र-फलक-संहतम्:
TypeAdjective
Rootसंहन्/संहत
Formद्वितीया एकवचनम् नपुंसकलिङ्गम्; त्रिधानुष्काधिष्ठानम् इत्यस्य विशेषणम्; समासः: स + अपिधान + छिद्र + फलक + संहत
इन्द्रकोशम्an ‘indrakośa’—a protected chamber/box-like firing position
इन्द्रकोशम्:
TypeNoun
Rootइन्द्रकोश
Formद्वितीया एकवचनम्; कर्म; (त्रिधानुष्काधिष्ठानम् ... इन्द्रकोशम्) कारयेत्
कारयेत्should cause (it) to be constructed / should have (it) made
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलोट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; णिच् (causative): ‘have (it) made/constructed’
Entities Mentioned
I
indrakośa (protected enclosure)A
archers (dhānuṣka)FAQs
It standardizes manning requirements and ensures the gate complex has a minimum built-in defensive capability independent of ad hoc troop availability.