Sutra 14
Devanagari script
पण्याधिष्ठातारः पण्यमूल्यमेकमुखं काष्ठद्रोण्यामेकच्छिद्रापिधानायां निदध्युः ॥ कZ_०२.१६.१४ ॥
Transliteration
paṇyādhiṣṭhātāraḥ paṇyamūlyam ekamukhaṃ kāṣṭhadroṇyām ekacchidrāpidhānāyāṃ nidadhyuḥ
Translation
ਬਜ਼ਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲਾ ਧਨ ਇੱਕ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਦ੍ਰੋਣੀ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਛੇਦ ਵਾਲੇ ਢੱਕਣ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ (ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਪੇਟੀ)।
Word by Word
पण्याधिष्ठातारःthe superintendents/inspectors of merchandise
पण्याधिष्ठातारः:
TypeNoun
Rootअधि-स्था (√स्था)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘अधिष्ठातृ’ (कर्तृवाचक) शब्दः; पण्यस्य अधिष्ठातारः = पण्याधिष्ठातारः
पण्यमूल्यम्the price/value of the merchandise
पण्यमूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; पण्यस्य मूल्यं = पण्यमूल्यम्
एकमुखम्having a single opening/mouth
एकमुखम्:
TypeAdjective
Rootएक + मुख
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘एकमुख’ = एकं मुखं यस्य (one-mouthed)
काष्ठद्रोण्याम्in a wooden trough
काष्ठद्रोण्याम्:
TypeNoun
Rootद्रोणी
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; काष्ठस्य द्रोणी = काष्ठद्रोणी (wooden trough)
एकच्छिद्रापिधानायाम्(in a trough) with a cover having a single hole/opening
एकच्छिद्रापिधानायाम्:
TypeNoun
Rootअपि-धा (√धा) → अपिधान
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; ‘अपिधान’ = आवरण/ढक्कन; ‘एकच्छिद्र’ = एकं छिद्रं यस्य; एकच्छिद्रं अपिधानं यस्यां (द्रोण्याम्) सा
निदध्युःshould deposit/place (it)
निदध्युः:
TypeVerb
Rootनि-धा (√धा)
Formलोट् (आज्ञार्थे) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; ‘नि + धा’ = निक्षिपेयुः/स्थापयेयुः
Entities Mentioned
P
paṇyādhiṣṭhātṛ (market officer)P
paṇyādhyakṣa (implied supervising authority)FAQs
A sealed cashbox/drop-safe system that limits access and creates accountability for receipts.
To prevent clandestine removal or manipulation of receipts and to standardize the deposit procedure for later verification.