पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥
pañcadroṇe śālīnāṃ dvādaśāḍhakaṃ taṇḍulānāṃ kalabhabhojanam ekādaśakaṃ vyālānām daśakam aupavāhyānāṃ navakaṃ sāmnāhyānām aṣṭakaṃ pattīnāṃ saptakaṃ mukhyānāṃ ṣaṭkaṃ devīkumārāṇām pañcakaṃ rājñām akhaṇḍa-pariśuddhānāṃ vā taṇḍulānāṃ prasthaḥ
ਪੰਜ ਦ੍ਰੋਣ ਸ਼ਾਲੀ ਧਾਨ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਆਢਕ ਚੌਲ ਮਿਆਰੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਅਖੰਡ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ (ਪ੍ਰਸਥ ਮਾਪ ਵਿੱਚ) ਪੱਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਰੀ: ਹਾਥੀ-ਅਸਥਬਲ (ਕਲਭ) ਲਈ 11, ਵਿਆਲ (ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰ) ਲਈ 10, ਔਪਵਾਹ੍ਯ (ਵਾਹਨ/ਬੋਝ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ) ਲਈ 9, ਸਾਮ੍ਨਾਹ੍ਯ (ਸਾਂਝੇ ਅਸਥਾਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾਲੇ) ਲਈ 8, ਪੱਤੀ (ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ) ਲਈ 7, ਮੁਖ੍ਯ (ਮੁੱਖ/ਫੋਰਮੈਨ) ਲਈ 6, ਦੇਵੀ-ਕੁਮਾਰ (ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ) ਲਈ 5, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਵੀ 5।
A formal ration hierarchy ties consumption to role and institutional need, enabling predictable budgeting and preventing discretionary favoritism or leakage.
It indicates a quality standard for official rations, supporting uniform provisioning and reducing scope for adulteration or substitution.