Sutra 3
Devanagari script
पिण्डकरः षड्भागः सेनाभक्तं बलिः कर उत्सङ्गः पार्श्वं पारिहीणिकमौपायनिकं कौष्ठेयकं च राष्ट्रम् ॥ कZ_०२.१५.०३ ॥
Transliteration
piṇḍakaraḥ ṣaḍbhāgaḥ senābhaktaṃ baliḥ kara utsaṅgaḥ pārśvaṃ pārihīṇikam aupāyanikaṃ kauṣṭheyakaṃ ca rāṣṭram
Translation
‘ਰਾਸ਼ਟਰ’ (ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨ) ਵਿੱਚ— ਪਿੰਡਕਰ (ਇਕਮੁਸ਼ਤ ਕਰ), ਸ਼ਡਭਾਗ (ਉਪਜ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ), ਸੈਨਾਭਕਤ (ਸੈਨਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਨ/ਭੋਜਨ ਲਈ ਲੇਵੀ), ਬਲੀ (ਉਪਕਰ/ਖਿਰਾਜ), ਕਰ (ਕਰ), ਉਤਸੰਗ (ਵਾਧੂ ਵਸੂਲੀ), ਪਾਰਸ਼ਵ (ਪਾਰਸ਼ਵ-ਲੇਵੀਆਂ), ਪਾਰਿਹੀਣਿਕ (ਬਕਾਇਆ/ਘਾਟੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ), ਔਪਾਯਨਿਕ (ਤੋਹਫ਼ੇ/ਭੇਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਠੇਯਕ (ਗੋਦਾਮ/ਕੋਸ਼ਠ ਸੰਬੰਧੀ ਦੇਯ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Word by Word
पिण्डकरःlump-sum tax (community/collective levy)
पिण्डकरः:
TypeNoun
Rootकर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
षड्भागःthe one-sixth share (royal share)
षड्भागः:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
सेनाभक्तम्provisions/maintenance for the army
सेनाभक्तम्:
TypeNoun
Rootभक्त
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
बलिःtribute; a levy/cess
बलिः:
TypeNoun
Rootबलि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
करःtax
करः:
TypeNoun
Rootकर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
उत्सङ्गःan additional exaction/perquisite (cess)
उत्सङ्गः:
TypeNoun
Rootउत्सङ्ग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
पार्श्वम्a subsidiary/side due (auxiliary levy)
पार्श्वम्:
TypeNoun
Rootपार्श्व
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
पारिहीणिकम्a compensatory/penal due for deficiency
पारिहीणिकम्:
TypeNoun
Rootपारिहीणिक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
औपायनिकम्a gift/present (offering)
औपायनिकम्:
TypeNoun
Rootऔपायनिक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
कौष्ठेयकम्treasury/storehouse revenue (due to the state granary/treasury)
कौष्ठेयकम्:
TypeNoun
Rootकौष्ठेयक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
राष्ट्रम्the realm/kingdom (state territory)
राष्ट्रम्:
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
Entities Mentioned
R
rāṣṭra (realm revenues)S
senā (army) [via senābhakta]FAQs
Revenue is diversified: core agrarian shares, military provisioning levies, surcharges, arrears recovery, and gift-like receipts—reducing dependence on any single stream.