Adhyakshaprachara Adhyaya 12 Sutra 6 - Arthashastra | Punjabi | Vedapath

Kautilya

Sutra 6

Devanagari script

शङ्खकर्पूरस्फटिकनवनीतकपोतपारावतविमलकमयूरग्रीवावर्णाः सस्यकगोमेदकगुडमत्स्यण्डिकावर्णाः कोविदारपद्मपाटलीकलायक्षौमातसीपुष्पवर्णाः ससीसाः साञ्जना विस्रा भिन्नाः श्वेताभाः कृष्णाः कृष्णाभाः श्वेताः सर्वे वा लेखाबिन्दुचित्रा मृदवो ध्मायमाना न स्फुटन्ति बहुफेनधूमाश्च रूप्यधातवः ॥ कZ_०२.१२.०६ ॥

Transliteration

śaṅkhakarpūrasphaṭikanavanītakapotapārāvatavimalakamayūragrīvāvarṇāḥ sasyakagomedakaguḍamatsyaṇḍikāvarṇāḥ kovidārapadmapāṭalīkalāyakṣaumātasīpuṣpavarṇāḥ sasīsāḥ sāñjanā visrā bhinnāḥ śvetābhāḥ kṛṣṇāḥ kṛṣṇābhāḥ śvetāḥ sarve vā lekhābinducitrā mṛdavo dhmāyamānā na sphuṭanti bahuphenadhūmāś ca rūpyadhātavaḥ

Translation

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅਯਸਕ ਸ਼ੰਖ, ਕਪੂਰ, ਸਫਟਿਕ, ਮੱਖਣ, ਕਬੂਤਰ, ਫਾਖਤਾ, ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਮੋਰ-ਗਰਦਨ ਵਰਗੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਰੋਂ, ਗੋਮੇਦ, ਗੁੜ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਰੀ ਵਰਗੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵੀ; ਅਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ, ਕਮਲ, ਪਾਟਲੀ, ਮਟਰ, ਲਿਨਨ/ਖ਼ੌਮ ਜਾਂ ਅਲਸੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸਾ ਅਤੇ ਅੰਜਨ (ਸੁਰਮਾ) ਵਰਗਾ ਪਦਾਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ ਬਦਬੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੋੜਨ ‘ਤੇ ਚਿੱਟੇ-ਝਲਕ ਵਾਲੇ, ਕਾਲੇ, ਕਾਲੇ-ਚਿੱਟੇ-ਝਲਕ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ-ਝਲਕ ਵਾਲੇ-ਕਾਲੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਵਿੱਚ ਲਕੀਰ-ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਚਿਤਰਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਫੂਕ/ਤਾਪ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫਟਦੇ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਫੇਨ ਤੇ ਧੂੰਆ ਛੱਡਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅਯਸਕ ਹਨ।

Word by Word

शङ्खकर्पूरस्फटिकनवनीतकपोतपारावतविमलकमयूरग्रीवावर्णाःhaving a colour like conch, camphor, crystal, fresh butter, pigeon, dove, pure (white), and peacock-neck (sheen)

सस्यकगोमेदकगुडमत्स्यण्डिकावर्णाःhaving the colour of sasyaka, gomeda (hessonite), jaggery, and matsyaṇḍikā (sugar-candy)

कोविदारपद्मपाटलीकलायक्षौमातसीपुष्पवर्णाःhaving the colour of kovidāra, lotus, pāṭalī, pea-blossom, flax/linen, and ātasi (linseed) flowers

ससीसाःlead-bearing / containing lead

साञ्जनाःhaving anjana (collyrium/black mineral)

विस्राःfoul-smelling / having a bad odour

भिन्नाःbroken / cracked / split

श्वेताभाःwhite-tinged / having a white sheen

कृष्णाःblack

कृष्णाभाःblack-tinged / having a black sheen

श्वेताःwhite

सर्वेall

वाor

लेखाबिन्दुचित्राःvariegated with streaks and dots

मृदवःsoft / malleable

ध्मायमानाwhen being blown (in the furnace, under bellows)

नnot

स्फुटन्तिthey do not crack/burst

बहुफेनधूमाःhaving much froth and smoke (on heating)

चand

रूप्यधातवःsilver-ores / silver-bearing metals

Entities Mentioned

silver ore

lead (as associated impurity/indicator)

FAQs

What does the inclusion of 'lead' suggest in administrative terms?

Officials are instructed to note associated minerals/impurities as part of grading, which affects expected yield, processing cost, and thus state pricing and extraction priorities.