Sutra 34
Devanagari script
मन्दरागप्रभः सशर्करः पुष्पच्छिद्रः खण्डो दुर्विद्धो लेखाकीर्ण इति दोषाः ॥ कZ_०२.११.३४ ॥
Transliteration
mandarāgaprabhaḥ saśarkaraḥ puṣpacchidraḥ khaṇḍo durviddho lekhākīrṇa iti doṣāḥ
Translation
ਦੋਸ਼ ਹਨ: ਮੰਦ ਰੰਗ/ਚਮਕ; ਦਾਣੇਦਾਰ (ਚੀਨੀ ਵਰਗੇ ਕਣਾਂ ਵਾਲਾ); ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਖੱਡੇ/ਛੇਦ ਵਾਲਾ; ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ; ਛੇਦ ਕਰਨ (ਪਰੋਣ/ਜੜਨ) ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ; ਅਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
Word by Word
मन्दरागप्रभःhaving a dull-red (mandarāga-like) lustre
मन्दरागप्रभः:
TypeNoun (Adjectival)
Rootप्रभा/प्रभ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘प्रभः’ (प्रभ-शब्द) विशेष्य, ‘मन्दराग’ विशेषण; समासः—मन्दरागः इव प्रभा यस्य/यः
सशर्करःgritty; containing gravel/sugar-like granules
सशर्करः:
TypeNoun (Adjectival)
Rootशर्करा
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; स- उपसर्गसदृश-उपपदेन ‘शर्करायुक्तः’
पुष्पच्छिद्रःhaving flower-like holes/pores
पुष्पच्छिद्रः:
TypeNoun (Adjectival)
Rootछिद्र
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; पुष्पस्य छिद्रमिव छिद्रं यस्य/यः
खण्डःbroken; in pieces
खण्डः:
TypeNoun
Rootखण्ड
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘खंडित/भिन्न’ इत्यर्थे दोषलक्षणम्
दुर्विद्धःhard to pierce; difficult to bore/puncture
दुर्विद्धः:
TypePast Passive Participle (Adjectival)
Rootव्यध् (विध्यति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘दुर्’ + ‘विद्ध’ (PPP of √व्यध्) = कठिनतया/दुष्टतया विद्धः
लेखाकीर्णःcovered with lines/scratches; streaked
लेखाकीर्णः:
TypeNoun (Adjectival)
Rootकीर्ण (√कॄ/किर्) / लेखा
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; लेखाभिः कीर्णः = रेखाभिः/स्क्रैच-रेखाभिः आकीर्णः
इतिthus; as follows
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; उक्त-लक्षण-समाहारार्थे
दोषाःdefects; faults
दोषाः:
TypeNoun
Rootदोष
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन
Entities Mentioned
M
maṇi (gem)FAQs
Because perforation affects usability in state jewellery/insignia; it also signals mishandling or attempts to disguise flaws, both relevant to acceptance and pricing.