Sutra 3
Devanagari script
नलीशैलवनभृष्टिदरीसेतुबन्धशमीशाल्मलीक्षीरवृक्षानन्तेषु सीम्नां स्थापयेत् ॥ कZ_०२.०१.०३ ॥
Transliteration
nalīśailavanabhṛṣṭidarīsetubandhaśamīśālmalīkṣīravṛkṣān anteṣu sīmnāṃ sthāpayet
Translation
ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ‘ਤੇ ਉਹ ਨਲੀਆਂ (ਸਰਕੰਡੇ), ਚੱਟਾਨਾਂ, ਜੰਗਲ, ਭੂਸਖਲਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਖੱਡ/ਖਾਈ, ਸੇਤੁ-ਬੰਧ (ਪੁਲ-ਬੰਧ), ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਤੇ ਖੀਰ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ (ਦੁੱਧ-ਰਸ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖ਼ਤ) ਆਦਿ ਨੂੰ ਹੱਦ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਲਗਾਏ।
Word by Word
नलीreed; hollow cane (a reed-bed/riverine reed area as a landmark)
नली:
TypeNoun
Rootनली
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
शैलmountain; rocky hill
शैल:
TypeNoun
Rootशैल
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
वनforest; woodland
वन:
TypeNoun
Rootवन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
भ्रष्टिa fall/landslip; a precipitous drop (as a boundary mark)
भ्रष्टि:
TypeNoun
Rootभ्रष्टि
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण); अर्थे—पतन/स्खलन-स्थान (भूस्खलन/प्रपात-प्रायः)
दरीcave; cleft; ravine
दरी:
TypeNoun
Rootदरी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
सेतुdam; embankment; causeway (boundary landmark)
सेतु:
TypeNoun
Rootसेतु
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
बन्धbinding; bund; embankment (as a boundary mark)
बन्ध:
TypeNoun
Rootबन्ध
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
शमीthe śamī tree (Prosopis cineraria) (as a boundary tree)
शमी:
TypeNoun
Rootशमी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
शाल्मलीsilk-cotton tree (śālmali) (as a boundary tree)
शाल्मली:
TypeNoun
Rootशाल्मली
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
क्षीरवृक्षa milky/latex-yielding tree
क्षीरवृक्ष:
TypeNoun
Rootक्षीर + वृक्ष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण); क्षीरः यस्य सः/क्षीरयुक्तः वृक्षः
अन्तेषुat the ends/limits; at boundary points
अन्तेषु:
TypeNoun
Rootअन्त
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी बहुवचन; ‘अन्त’ = सीमा/पर्यन्त (स्थानेषु—सीमासु/पर्यन्तेषु)
सीम्नाम्of boundaries; of boundary lines
सीम्नाम्:
TypeNoun
Rootसीमन्
Formस्त्रीलिङ्ग (सीमा); षष्ठी बहुवचन; ‘सीम्नाम्’ = सीमाणाम्
स्थापयेत्should establish; should set up (boundary markers)
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति—णिच्)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचन; causative (णिच्): ‘he should cause to be set/establish’
Entities Mentioned
S
sīmā (boundary)S
setubandha (embankment/bridgework)Ś
śamīŚ
śālmalīK
kṣīravṛkṣaFAQs
They are publicly observable, hard to falsify, and reduce litigation and administrative burden over land limits.
It stabilizes taxation, inheritance, and policing jurisdictions by making territorial limits unambiguous.