Adhyaya 275
Chapter 275 — द्वादशसङ्ग्रामाः (The Twelve Battles)
ਅਗਨੀ ਵੰਸ਼ਕਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਜਨਮ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ—ਕਸ਼੍ਯਪ ਵਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇਵਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਤਪਸਹਿਤ ਹਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਯਾਦਵ-ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ (ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ→ਅਨਿਰੁੱਧ→ਵਜ੍ਰ ਆਦਿ) ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਕਰਮ-ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਕਰਤਵ੍ਯ-ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵ–ਅਸੁਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ‘ਬਾਰਾਂ ਸੰਗ੍ਰਾਮ/ਪ੍ਰਕਟਾਵੇ’ ਵਜੋਂ ਨਰਸਿੰਹ, ਵਾਮਨ, ਵਰਾਹ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮੰਥਨ, ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਹਨ, ਅੰਧਕ ਵਧ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵਧ, ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਆਨ, ਹਲਾਹਲ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਕੋਲਾਹਲ ਦੀ ਹਾਰ ਆਦਿ ਦੱਸ ਕੇ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ-ਰਿਸ਼ੀ-ਦੇਵ ਸਭ ਪ੍ਰਗਟ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਹੀ ਅਵਤਾਰ ਹਨ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे यदुवंशवर्णनं नाम चतुःसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः द्वादशसङ्ग्रामाः अग्निर् उवाच कश्यपो वसुदेवो ऽभूद्देवकी चादितिर्वरा देवक्यां वसुदेवात्तु कृष्णो ऽभूत्तपसान्वितः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਯਦੁਵੰਸ਼ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਚੁਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਦੋ ਸੌ ਪਚਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ—‘ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸੰਗ੍ਰਾਮ’—ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਕਸ਼੍ਯਪ ਵਸੁਦੇਵ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਕੀ ਅਦਿਤੀ ਬਣੀ। ਦੇਵਕੀ ਵਿੱਚ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਤਪੋਬਲ-ਸੰਯੁਕਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮੇ।
Verse 2
धर्मसंरक्षणार्थाय ह्य् अधर्महरणाय च सुरादेः पालनार्थञ्च दैत्यादेर्मथनाय च
ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ; ਦੇਵਗਣ ਆਦਿ ਦੀ ਪਾਲਣਾ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੈਤ ਆਦਿ ਦੇ ਮਰਦਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 3
रुक्मणी सत्यभामा च सत्या नग्नजिती प्रिया सत्यभामा हरेः सेव्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा
ਰੁਕਮਣੀ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਸਤ੍ਯਾ ਅਤੇ ਨਗਨਜਿਤੀ—ਪ੍ਰਿਯ ਮਹਿਸ਼ੀਆਂ; ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਹਰਿ ਦੀ ਸੇਵਿਆ ਸਹਧਰਮਣੀ; ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਵੀ।
Verse 4
मित्रविन्दा च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया जया
ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਜਾਂਬਵਤੀ; ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਸ਼ੀਲਾ, ਮਾਦਰੀ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਵਿਜਯਾ ਅਤੇ ਜਯਾ।
Verse 5
चित्रविन्देति ख , छ च एवमादीनि देवीनां सहस्राणि तु षोडश प्रद्युम्नाद्याश् च रुक्मिण्यां भीमाद्याः सत्यभामया
‘ਚਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ’ ਅਤੇ ‘ਖ, ਛ, ਚ’ ਆਦਿ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈਆਂ ਹੋਰ ਮਹਿਸ਼ੀਆਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਆਦਿ ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਭੀਮ ਆਦਿ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ।
Verse 6
जाम्बवत्याञ्च शाम्बाद्याः कृष्णस्यासंस् तथापरे शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः
ਜਾਂਬਵਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਬ ਆਦਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਧੀਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ—ਸੌ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ—ਇਉਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 7
अशीतिश् च सहस्राणि यादवाः कृष्णरक्षिताः प्रद्युम्नस्य तु वैदर्भ्यामनिरुद्धो रणप्रियः
ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਦਵ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸਨ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਤੋਂ, ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ, ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰਿਯ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜਨਮਿਆ।
Verse 8
अनिरुद्धस्य वज्राद्या यादवाः सुमहाबलाः तिस्रः कोट्यो यादवानां षष्टिर्लक्षाणि दानवाः
ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਆਦਿ ਅਤਿ ਮਹਾਬਲੀ ਯਾਦਵ ਹੋਏ; ਯਾਦਵ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਸਨ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਸੱਠ ਲੱਖ ਸਨ।
Verse 9
मनुष्ये बाधका ये तु तन्नाशाय बभूव सः कर्तुं कर्मव्यवस्थानं मनुष्यो जायते हरिः
ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਜੋ ਪੀੜਾਵਾਂ ਘੇਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਕਰਮ-ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰੀ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 10
देवासुराणां सङ्ग्रामा दायार्थं द्वादशाभवन् प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयो वामनो रणः
ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਆਂਯੋਗ ਦਾਇ-ਭਾਗ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਕਟਾਵੇ ਹੋਏ। ਪਹਿਲਾ ਨਰਸਿੰਹ, ਦੂਜਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ ਸੀ।
Verse 11
सङ्ग्रामस्त्वथ वाराहश् चतुर्थो ऽमृतमन्थनः तारकामयसङ्ग्रामः षष्ठो ह्य् आजीवको रणः
ਫਿਰ ‘ਵਾਰਾਹ’ ਨਾਮ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ (ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ) ਚੌਥਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮੰਥਨ। ‘ਤਾਰਕਾਮਯ’ ਸੰਘਰਸ਼ ਛੇਵਾਂ ਹੈ; ਅਤੇ ‘ਆਜੀਵਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਣ ਵੀ (ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ) ਹੈ।
Verse 12
त्रैपुरश्चान्धकबधो नवमो वृत्रघातकः जितो हालाहलश्चाथ घोरः कोलाहलो रणः
ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਅੰਧਕ ਦਾ ਵਧਕ, ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਨਾਮਧਾਰੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਘਾਤਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਲਾਹਲ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਉਹ ਘੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਕੋਲਾਹਲ’ ਤੇ ‘ਰਣ’ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
Verse 13
हिरण्यकशिपोश्चोरो विदार्य च नखैः पुरा नारसिंहो देवपालः प्रह्नादं कृतवान् नृपम्
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟ ਜ਼ਾਲਿਮ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
Verse 14
देवासुरे वामनश् च छलित्वा बलिमूर्जितम् महेन्द्राय ददौ राज्यं काश्यपो ऽदितिसम्भवः
ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ ਨੇ ਬਲਵਾਨ ਬਲੀ ਨੂੰ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਹੇਂਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਰਾਜ ਮੁੜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ।
Verse 15
वराहस्तु हिरण्याक्षं हत्वा देवानपालयत् उज्जहार भुवं देवदेवैर् अभिष्टुतः
ਵਰਾਹ ਨੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਧਾਰਿਆ।
Verse 16
मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् सुरासुरैश् च मथितं देवेभ्यश्चामृतं ददौ
ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣੀ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਨੇਤਰ (ਰੱਸਾ) ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਇਆ।
Verse 17
तारकामयसङ्ग्रामे तदा देवाश् च पालिताः निवार्येन्द्रं गुरून् देवान् दानवान्सोमवंशकृतम्
ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਪੂਜਯ ਦੇਵ-ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ ਸੋਮ (ਚੰਦਰ) ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਵਾਈ।
Verse 18
विश्वामित्रवशिष्ठात्रिकवयश् च रणे सुरान् अपालयन्ते निर्वार्य रागद्वेषादिदानवान्
ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਵੀ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਆਦਿ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਇਆ।
Verse 19
पृथ्वीरथे ब्रह्मयन्तुरीशस्य शरणो हरिः ददाह त्रिपुरं देवपालको दैत्यमर्दनः
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਥ ਬਣਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਸ਼ਰਨ ਹਰੀ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
Verse 20
गौरीं जिहीर्षुणा रुद्रमन्धकेनार्दितं हरिः अनुरक्तश् च रेवत्यां चक्रेचान्धासुरार्दनम्
ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅੰਧਕ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਹਰੀ ਨੇ—ਰੇਵਤੀ ਨਾਲ ਅਨੁਰਾਗੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ—ਅੰਧ (ਅੰਧਕ) ਅਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 21
अपां फेनमयो भूत्वा देवासुररणे हरन् वृत्रं देवहरं विष्णुर्देवधर्मानपालयत्
ਜਲ ਦੇ ਫੇਨ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
Verse 22
शाल्वादीन् दानवान् जित्वा हरिः परशुरामकः अपालयत् सुरादींश् च दुष्टक्षत्रं निहत्य च
ਸ਼ਾਲਵ ਆਦਿ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹਰੀ ਨੇ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ।
Verse 23
हालाहलं विषं दैत्यं निराकृत्य महेश्वरात् भयं निर्णाशयामास देवानां मधुसूदनः
ਦੈਤ੍ਯ-ਸਰੂਪ ਹਾਲਾਹਲ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ।
Verse 24
देवासुरे रणे यश् च दैत्यः कोलाहलो जितः पालिताश् च सुराः सर्वे विष्णुना धर्मपालनात्
ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ‘ਕੋਲਾਹਲ’ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਹਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਲਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
Verse 25
राजानो राजपुत्राश् च मुनयो देवता हरिः यदुक्तं यच्च नैवोक्तमवतारा हरेरिमे
ਰਾਜੇ, ਰਾਜਪੁੱਤਰ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ—ਇਹ ਸਭ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ) ਹਰੀ ਹੀ ਹਨ; ਜੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
It uses vaṁśa (genealogy) to anchor avatāra theology in social history: dynastic continuity and protection of the Yādavas are presented as instruments for dharma-rakṣaṇa and the establishment of karma-vyavasthā.
It denotes the correct ordering and stabilization of prescribed duties and rites—Hari’s human birth is framed as a restorative intervention to re-establish dharmic conduct amid human suffering and disorder.
The chapter points to Narasiṁha (Hiraṇyakaśipu), Vāmana (Bali), Varāha (Hiraṇyākṣa), amṛta-manthana, Tārakāmaya, Tripura’s burning, Andhaka’s destruction, Vṛtra’s slaying, Paraśurāma’s conquest of hostile forces, the halāhala crisis, and the defeat of Kolāhala—framed as dharma-preserving acts.