Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Raja-dharma, Shloka 35

Chapter 238 — राजधर्माः (Rājadharmāḥ) | Duties of Kings

दूरादेवाभिगमनं स्पष्टार्थहृदयानुगा वाक् सत्कृत्य प्रदानञ्च त्रिविधो मित्रसङ्ग्रहः

dūrādevābhigamanaṃ spaṣṭārthahṛdayānugā vāk satkṛtya pradānañca trividho mitrasaṅgrahaḥ

ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਣਾ, ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣਾ—ਮਿੱਤਰ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਇਹ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਢੰਗ ਹੈ।

dūrātfrom afar
dūrāt:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdūra (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)
evaindeed
eva:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थक
abhigamanamapproaching/coming to meet
abhigamanam:
Karma (कर्म) / Item in list
TypeNoun
Rootabhigamana (प्रातिपदिक; from √gam अभि-गम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भाववाचक संज्ञा
spaṣṭa-artha-hṛdaya-anugāspeech that follows a clear intention/heart
spaṣṭa-artha-hṛdaya-anugā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootspaṣṭa (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक) + hṛdaya (प्रातिपदिक) + anugā (प्रातिपदिक/कृदन्त from √gam अनु-गम्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः; anugā = following/agreeing; qualifies ‘vāk’
vākspeech/words
vāk:
Karta (कर्ता) / Item in list
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
sat-kṛtyahaving honored/respecting
sat-kṛtya:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsat (प्रातिपदिक) + kṛtya (कृदन्त, √kṛ ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formक्त्वा/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘सत्कृत्य’ = honoring respectfully
pradānamgiving/a gift
pradānam:
Karma (कर्म) / Item in list
TypeNoun
Rootpradāna (प्रातिपदिक; from √dā प्र-दा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
caand
ca:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
trividhaḥthreefold
trividhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या) + vidha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः (‘त्रयो विधाः’), विशेषणम्
mitra-saṅgrahaḥacquisition of friends
mitra-saṅgrahaḥ:
Karta (कर्ता) / Topic
TypeNoun
Rootmitra (प्रातिपदिक) + saṅgraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘मित्राणां सङ्ग्रहः’)

Lord Agni (in instruction to Sage Vasiṣṭha, Agni Purana’s primary dialogue frame)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: dūrādevābhigamanam resolved as dūrāt eva abhigamanam; pradānañca→pradānam ca.

FAQs

It teaches a practical niti (statecraft) method for alliance-building: personally approach, speak clearly and pleasantly, and offer gifts respectfully.

Alongside ritual and theology, the Agni Purana preserves applied governance knowledge—diplomacy, interpersonal strategy, and political ethics—showing its wide coverage of practical sciences (niti/rajadharma).

By emphasizing respectful approach, truthful-pleasant speech, and honorable giving, it promotes dharmic conduct that reduces hostility and supports harmony—actions traditionally linked with punya (merit) and social order.