Adhyaya 227

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दण्डप्रणयनं नाम षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः युद्धयात्रा पुष्कर उवाच यदा मन्येत नृपतिराक्रन्देन बलीयसा पार्ष्णिग्राहो ऽभिभूतो मे तदा यात्रां प्रयोजयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ “ਦੰਡਪ੍ਰਣਯਨ” ਨਾਮਕ ੨੨੬ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ੨੨੭ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ “ਯੁੱਧਯਾਤਰਾ” ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸਮਝੇ ਕਿ ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਤਰੂ ਯੁੱਧ-ਨਾਦ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਰਸ਼੍ਣਿਗ੍ਰਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਨਿਕ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 2

पुष्ता योधा भृटा भृत्याः प्रभूतञ्च बलं मम मूलरक्षासमर्थो ऽस्मि तैर् गत्वा शिविरे व्रजेत्

ਮੇਰੇ ਯੋਧੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਜਿਤ ਤੇ ਪਾਲੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਭਾੜੇ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਬਲ ਪ੍ਰਚੁਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਅੱਡੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਿਵਿਰ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 3

शत्रोर्वा व्यसने यायात् दैवाद्यैः पीडितं परं भूकम्पो यान्दिशं याति याञ्च केतुर्व्यदूषयत्

ਜਾਂ ਸ਼ਤਰੂ ਆਪਦਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਦੈਵੀ ਆਦਿ ਅਣਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ। (ਇਹ) ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਧਰ ਭੂਚਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕੇਤੂ (ਧੂਮਕੇਤੂ) ਨੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।

Verse 4

विद्विष्टनाशकं सैन्यं सम्भूतान्तःप्रकोपनं शरीरस्फुरणे धन्ये तथा सुस्वप्रदर्शने

ਦੁਸ਼ਮਣ-ਦ್ವੇਸ਼ੀ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੈਨਾ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹ/ਉਦਵੇਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਫੜਕਣ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸੁਪਨੇ ਦਿਸਣ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।

Verse 5

निमित्ते शकुने धन्ये जाते शत्रुपुरं व्रजेत् पुनर्जित्वेति ग , घ , ज च तैर् वृत्वा इति साधुः सम्भूतान्तःकोपदमिति ख , छ च पदातिनागबहुलां सेनां प्रावृषि योजयेत्

ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਨ-ਨਿਮਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਤਦੋਂ ਸ਼ਤਰੂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ/ਨਗਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰੇ; ਕੁਝ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਤ ਕੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਵੇ। ਫੌਜ ਨੂੰ ਯੋਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੁਣ ਕੇ/ਸਜਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੀ ਵੱਧ ਸੈਨਾ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 6

हेमन्ते शिशिरे चैव रथवाजिसमाकुलां चतुरङ्गबलोपेतां वसन्ते वा शरन्म्मुखे

ਹੇਮੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸਿਰ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਦ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰੰਗ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੈਨਾ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 7

सेना पदातिबहुला शत्रून् जयति सर्वदा अङ्गसक्षिणभागे तु शस्तं प्रस्फुरणं भवेत्

ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੈਨਾ ਸਦਾ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹਥਿਆਰ (ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਬਾਂਹ) ਦਾ ਫੜਕਣਾ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

न शस्तन्तु तथा वामे पृष्ठस्य हृदयस्य च लाञ्छनं पिटकञ्चैव विज्ञेयं स्फुरणं तथा

ਪਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੋੜਾ (ਪਿਟਕ) ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਫੜਕਣਾ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 9

विपर्ययेणाभिहितं सव्ये स्त्रीणां शुभं भवेत्

ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਉਲਟ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਰਥਾਤ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।