Adhyaya 168
Chapter 168 — महापातकादिकथनम् (Exposition of Great Sins and Related Topics)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਨਿਆਇਕ-ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਹਾਰ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸ਼ੌਚ-ਅਸ਼ੌਚ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਮਹਾਪਾਤਕੀ, ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤਰੀ, ਪਤਿਤ, ਬਹਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ/ਅੰਤ੍ਯਜ ਸਮੂਹ, ਨਿੰਦਿਤ ਪੇਸ਼ੇ ਵਾਲੇ ਆਦਿ ਦਾ ਅੰਨ ਜਾਂ ਸੰਪਰਕ ਕਦੋਂ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਪਰਿਹਾਰ ਅਨਿਵਾਰ੍ਯ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ, ਤਪ੍ਤਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ, ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਗੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਿਸ਼ਿਧ ਭੋਜਨ, ਉੱਛਿਸ਼ਟ, ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਸੇਵਨ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਮਹਾਪਾਤਕ—ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ, ਸੁਰਾਪਾਨ, ਸਤੇਯ ਅਤੇ ਗੁਰੂਤਲਪਗਮਨ—ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਸਮਾਨ ਦੋਸ਼ ਮੰਨੇ ਕਰਮ, ਉਪਪਾਤਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ-ਭ੍ਰੰਸ਼ਕ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਰਮ, ਸ਼ੌਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਰਗੀਕਰਨ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਸਮਾਜਕ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਆਚਾਰ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਅਗਨੇਯ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪੋਸ਼ਕ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महपुराणे ऽयुतलक्षकोटिहोमा नाम सप्तषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथाष्टषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः महापातकादिकथनम् पुष्कर उवाच दण्डं कुर्यान्नृपो नॄणां प्रायश्चित्तमकुर्वतां कामतो ऽकामतो वापि प्रायश्चित्तं कृतं चरेत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਅਯੁਤਲਕਸ਼ਕੋਟਿਹੋਮ’ ਨਾਮਕ ੧੬੭ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ੧੬੮ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ—‘ਮਹਾਪਾਤਕ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਵੇ। ਪਾਪ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ, ਵਿਹਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 2
जातवेदोमुखैः सौरैर् इति ख रिपुं हरेदिति ङ , ञ च मत्तक्रुद्धातुराणां च न भुञ्जीत कदाचन महापातकिनां स्पृष्टं यच्च स्पृष्टमुदक्यया
‘ਜਾਤਵੇਦੋਮੁਖੈḥ ਸੌਰੈḥ’—ਇਹ ‘ਖ’ ਵਰਣ ਹੈ; ਅਤੇ ‘ਰਿਪੁੰ ਹਰੇਦ’—ਇਹ ‘ਙ’ ਅਤੇ ‘ਞ’ ਵਰਣ ਹਨ। ਮੱਤੇ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਜਾਂ ਰੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਕਦੇ ਨਾ ਖਾਏ; ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕੀ ਦੇ ਛੂਹੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਰਜਸਵਲਾ (ਉਦਕਿਆ) ਦੇ ਛੂਹੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਨਾ ਖਾਏ।
Verse 3
गणान्नं गणिकान्नं च वार्धुषेर्गायनस्य च अभिशप्तस्य षण्डस्य यस्याश्चोपपतिर्गृहे
ਗਣ (ਨੀਚ ਸੰਗਤ) ਦਾ ਅੰਨ, ਗਣਿਕਾ ਦਾ ਅੰਨ, ਸੂਦਖੋਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਗਾਇਕ ਦਾ ਅੰਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪਿਤ, ਸ਼ੰਡ (ਨਪੁੰਸਕ) ਅਤੇ ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੇ ਘਰ ਉਪਪਤੀ (ਪਰ-ਪੁਰਖ) ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਦਾ ਅੰਨ ਵੀ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 4
रजकस्य नृशंसस्य वन्दिनः कितवस्य च मिथ्यातपस्विनश् चैव चौरदण्डिकयोस् तथा
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਜਕ (ਧੋਬੀ), ਨਿਰਦਈ ਮਨੁੱਖ, ਵੰਦਿਨ (ਸਤੁਤਿਕਾਰ), ਕਿਤਵ (ਜੂਆਰੀ), ਮਿਥਿਆਤਪਸਵੀ (ਢੋਂਗੀ ਤਪਸਵੀ), ਅਤੇ ਚੋਰ ਤੇ ਦੰਡਿਕ (ਜਲਾਦ/ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ)—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਵੀ ਤਿਆਗਯੋਗ ਹੈ।
Verse 5
कुण्डगोलस्त्रीजितानां वेदविक्रयिणस् तथा शैलूषतन्त्रवायान्नं कृतघ्नस्यान्नमेव च
ਕੁੰਡ ਜਾਂ ਗੋਲ (ਅਵੈਧ ਜਨਮ) ਵਾਲੇ, ਇਸਤਰੀਜਿਤ (ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਵੱਸ) ਮਨੁੱਖ, ਵੇਦ ਵਿਕਰੇਈ (ਵੇਦ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ), ਸ਼ੈਲੂਸ਼ (ਨਟ/ਅਦਾਕਾਰ), ਤੰਤ੍ਰਵਾਯ (ਵਿਪਥ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ) ਦਾ ਅੰਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨ (ਅਕ੍ਰਿਤਜ्ञ) ਦਾ ਅੰਨ—ਇਹ ਸਭ ਤਿਆਗਯੋਗ ਹਨ।
Verse 6
कर्मारस्य निषादस्य चेलनिर्णेजकस्य च मिथ्याप्रव्रजितस्यान्नम्पुंश् चल्यास्तैलिकस्य च
ਕਰਮਾਰ (ਲੋਹਾਰ), ਨਿਸ਼ਾਦ (ਸ਼ਿਕਾਰੀ/ਜੰਗਲਵਾਸੀ), ਚੇਲਨਿਰਣੇਜਕ (ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲਾ), ਮਿਥਿਆਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤ (ਢੋਂਗੀ ਸੰਨਿਆਸੀ) ਦਾ ਅੰਨ; ਅਤੇ ਪੁੰਸ਼ਚਲੀ (ਠੱਗਣੀ/ਵਿਆਭਿਚਾਰਣੀ) ਤੇ ਤੈਲਿਕ (ਤੇਲੀ) ਦਾ ਅੰਨ ਵੀ ਤਿਆਗਯੋਗ ਹੈ।
Verse 7
आरूढपतितस्यान्नं विद्विष्टान्नं च वर्जयेत् तथैव ब्राह्मणस्यान्नं ब्राह्मणेनानिमन्त्रितः
ਪਤਿਤ (ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ) ਦਾ ਅੰਨ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਵਿਸ਼ਟ (ਦ੍ਵੈਸ਼ੀ) ਦਾ ਅੰਨ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾ ਨਿਮੰਤਰਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਅੰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Verse 8
ब्राह्मणान्नञ्च शूद्रेण नाद्याच्चैव निमन्त्रितः एषामन्यतमस्यान्नममत्या वा त्र्यहं क्षपेत्
ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ, ਸੱਦਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅੰਨ ਦੂਜੇ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ (ਤਿੰਨ ਦਿਨ) ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ।
Verse 9
मत्या भुक्त्वा चरेत् कृच्छ्रं रेतोविण्मूत्रमेव च चण्डालश्वपचान्नन्तु भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत्
ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਮੱਛੀ ਖਾਣ ਤੇ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਵੀਰਯ, ਮਲ ਤੇ ਮੂਤਰ ਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਸ਼ਵਪਚ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ।
Verse 10
अनिर्दिशं च प्रेतान्नं गवाघ्रातं तथैव च शूद्रोच्छिष्टं शुनोच्छिष्टं पतितान्नं तथैव च
ਜਿਸ ਅੰਨ ਦਾ ਸਰੋਤ/ਮਾਲਕੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰੇਤ-ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅੰਨ, ਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੰਘਿਆ ਅੰਨ, ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਉੱਛਿਸ਼ਟ, ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪਤਿਤ ਦਾ ਅੰਨ—ਇਹ ਸਭ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤਿਆਗਯ ਹਨ।
Verse 11
तप्तकृच्छ्रं प्रकुर्वीत अशौचे कृच्छ्रमाचरेत् अशौचे यस्य यो भुङ्क्ते सोप्यशुद्धस् तथा भवेत्
ਅਸ਼ੌਚ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਪਤ-ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ (ਸਧਾਰਣ) ਅਸ਼ੌਚ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਸ਼ੌਚ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 12
मृतपञ्चनखात् कूपादमेध्येन सकृद्युतात् गणानां गणिकानाञ्चेति ङ , ञ च चौरदाम्भिकयोस्तथेति ञ अपः पीत्वा त्र्यहं तिष्ठेत् सोपवासो द्विजोत्तमः
ਜੇ ਕੋਈ ਕੂਆਂ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ-ਨਖ ਵਾਲੇ ਮਰੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਾਂ ਬਹਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਟੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਣਿਕਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਦੰਭੀਆਂ ਵਰਗੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ—ਤਾਂ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਜਲ ਪੀ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਦਿਨ (ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ) ਤੱਕ ਰਹੇ।
Verse 13
सर्वत्र शूद्रे पादः स्याद् द्वित्रयं वैश्यभूपयोः विड्वराहखरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਦੰਡ ਮਾਪ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ; ਵੈਸ਼੍ਯ ਲਈ ਦੋ ਭਾਗ ਅਤੇ ਰਾਜਾ/ਖ਼ਤਰੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਸੂਰ, ਗਧੇ ਅਤੇ ਊਂਟ ਦੀ ਵਿਸ਼ਠਾ, ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਕਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 14
प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् शुष्काणि जग्ध्वा मांसानि प्रेतान्नं करकाणि च
ਜੇ ਕੋਈ ਦ੍ਵਿਜ ਮੂਤਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਠਾ ਪੀ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਅੰਨ (ਪ੍ਰੇਤਾਨ্ন) ਜਾਂ ਕਰਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ/ਅੰਗ-ਭਾਗ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 15
क्रव्यादशूकरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः गोनराश्वखरोष्ट्राणां छत्राकं ग्रामकुक्कुटं
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦ (ਮਾਸਾਹਾਰੀ) ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਊਂਟ ਦਾ ਮਾਸ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਂ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ, ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਕਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਗਵਯ (ਜੰਗਲੀ ਗਾਂ), ਨਰ (ਮਨੁੱਖ), ਘੋੜਾ, ਗਧਾ ਅਤੇ ਊਂਟ ਦਾ ਮਾਸ, ਅਤੇ ਖੁੰਬ (ਛਤ੍ਰਾਕ) ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਰਗਾ ਵੀ ਤਿਆਗਯ ਹਨ।
Verse 16
मांसं जग्ध्वा कुञ्जरस्य तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति आमश्राद्धे तथा भुक्त्वा ब्रह्मचारी मधु त्वदन्
ਹਾਥੀ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਨਾਲ ‘ਤਪ੍ਤਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ’ ਨਾਮਕ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ-ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ (ਮਧੁ) ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 17
लशुनं गुञ्जनं चाद्यात् प्राजापत्यादिना शुचिः भुक्त्वा चान्द्रायणं कुर्यान् मांसञ्चात्मकृतन्तथा
ਲਸਣ ਜਾਂ ਗੁੰਜਨਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਆਦਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਸ ਖਾਣ ਨਾਲ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।
Verse 18
पेलुगव्यञ्च पेयूषं तथा श्लेष्मातकं मृदं वृथाकृशरसंयावपायसापूपशष्कुलीः
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੇਲੁਗਵ੍ਯ, ਪੇਯੂਸ਼ (ਪਹਿਲਾ ਦੁੱਧ), ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ (ਫਲ/ਵ੍ਰਿਖ਼ ਉਤਪਾਦ), ਮ੍ਰਿਦ (ਮਿੱਟੀ) ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰ, ਰਸ, ਸੰਯਾਵ, ਪਾਇਸ, ਆਪੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਕੁਲੀ ਵਰਗੇ ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Verse 19
अनुपाकृटमांसानि देवान्नानि हवींषि च गवाञ्च महिषीणां च वर्जयित्वा तथाप्यजां
ਜੋ ਮਾਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਅੰਨ ਅਤੇ ਹਵਿਸ (ਯੱਗ ਆਹੁਤੀ) ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਾਂ ਅਤੇ ਭੈਂਸ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਤਿਆਗਯੋਗ ਹੈ—ਪਰ ਕੁਝ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਾ (ਬੱਕਰੀ) ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।
Verse 20
सर्वक्षीराणि वर्ज्याणि तासाञ्चैवाप्यन्निर्दशं शशकः शल्यकी गोधा खड्गः कूर्मस्तथैव च
ਸਭ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵर्जਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਣਨਿਰਧਾਰਿਤ/ਅਸਪਸ਼ਟ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵੀ ਤਿਆਗਯੋਗ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਖਰਗੋਸ਼, ਸਜਾਰੂ, ਗੋਹ, ਗੈਂਡਾ ਅਤੇ ਕੱਛੂਏ ਦਾ ਦੁੱਧ।
Verse 21
भक्ष्याः पञ्चनखाः प्रोक्ताः परिशेषाश् च वर्जिताः पाठीनरोहितान्मत्स्यान् सिंहतुण्डांश् च भक्षयेत्
ਪੰਚਨਖ (ਪੰਜ ਨਖਾਂ ਵਾਲੇ) ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਭੱਖਯ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੇ ਭੱਖਯ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਸਭ ਵर्जਿਤ ਹਨ। ਪਾਠੀਨ ਅਤੇ ਰੋਹਿਤ ਮੱਛੀਆਂ, ਅਤੇ ‘ਸਿੰਹਤੁੰਡ’ ਨਾਮ ਦੀ ਮੱਛੀ ਵੀ ਖਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Verse 22
यवगोधूमजं सर्वं पयसश् चैव विक्रियाः वागषाड्गवचक्रादीन् सस्नेहमुषितं तथा
ਜੌ ਅਤੇ ਗੇਹੂੰ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਸਭ ਤਿਆਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਕਾਰ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਗਸ਼ਾਡਗਵ, ਗਵ, ਚਕ੍ਰ ਆਦਿ—ਜੇ ਘੀ/ਤੇਲ ਵਰਗੀ ਸਨੇਹਤਾ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ‘ਉਸ਼ਿਤ’ (ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਪੱਕੇ) ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਣ—ਉਹ ਯਥੋਚਿਤ ਉਸੇ ਆਹਾਰ-ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 23
द्वितीयं वैश्यशूद्रयोरेति क , ख , ङ , ञ च शुष्काणि दग्धमंसानि इति ङ प्राजापत्याद्द्विजः शुचिरिति ख अग्निहोत्रपरीद्धाग्निर्ब्राह्मणः कामचारतः चान्द्रायणं चरेन्मासं वीरवध्वासनं हितं
ਵੈਸ਼੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਲਈ ਦੂਜਾ (ਹੇਠਲਾ) ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਪੱਧਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ—ਕ, ਖ, ਙ, ਞ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਙ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ‘ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੁੰਨਿਆ ਮਾਸ’ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਖ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ’ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਕਾਮਵਸ਼ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਲਈ ਅੱਗਾਂ ਜਗਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ; ਇਹ ‘ਵੀਰਵਧ੍ਵਾਸਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਉਲਲੇਖਿਤ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ।
Verse 24
ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः महान्ति पातकान्याहुः संयोगश् चैव तैः सह
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ, ਸੁਰਾ-ਪਾਨ, ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗਮਨ—ਇਹ ਮਹਾਪਾਤਕ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ/ਸਹਭਾਗਤਾ (ਪਾਪ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਦਾ ਸੰਗ) ਵੀ ਪਾਤਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 25
अनृते च समुत्कर्षो राजगामि च पैशुनं गुरोश्चालीकनिर्बन्धः समानं ब्रह्महत्यया
ਝੂਠ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਪਣਾ ਉਤਕਰਸ਼, ਰਾਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਚੁਗਲੀ/ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯ, ਦੁਸ਼ਟ ਪਰ-ਨਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਹਠ ਨਾਲ ਜਮਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 26
ब्रह्मोज्झ्यवेदनिन्दा च कौटसाक्ष्यं सुहृद्बधः गर्हितान्नाज्ययोर्जग्धिः सुरापानसमानि षट्
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਵੇਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ, ਮਿੱਤਰ-ਵਧ, ਨਿੰਦਿਤ/ਅਸ਼ੁੱਧ ਅੰਨ ਖਾਣਾ ਅਤੇ (ਅਨੁਚਿਤ/ਅਸ਼ੁੱਧ) ਘੀ ਦਾ ਸੇਵਨ—ਇਹ ਛੇ ਸੁਰਾ-ਪਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 27
निक्षेपस्यापहरणं नराश्वरजतस्य च भूमिवज्रमणीनाञ्च रुक्मस्तेयसमं स्मृतं
ਨਿਕਸ਼ੇਪ (ਸੌਂਪੀ ਹੋਈ ਅਮਾਨਤ) ਦਾ ਅਪਹਰਨ, ਮਨੁੱਖ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ, ਹੀਰੇ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ—ਇਹ ਸਭ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 28
रेतःसेकः स्वयोन्याषु कुमारीष्वन्त्यजासु च सख्युः पुत्रस्य च स्त्रीषु गुरुतल्पसमं विदुः
ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਕੁਆਰੀਆਂ, ਅੰਤਯਜ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰੇਤਃਸੇਕ (ਸੰਭੋਗ) ਕਰਨਾ ਗੁਰੂਤਲਪ-ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 29
गोबधो ऽयाज्य संयाज्यं पारदार्यात्मविक्रियः गुरुमातृपितृत्यागः स्वाध्ययाग्न्योः सुतस्य च
ਗੋਹਤਿਆ; ਅਯਾਜ੍ਯ ਲਈ ਯਾਜਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ; ਪਰ-ਇਸਤਰੀਗਮਨ; ਆਤਮ-ਵਿਕ੍ਰਯ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ); ਗੁਰੂ, ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ; ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਪੇਖਾ—ਇਹ ਨਿੰਦਿਤ ਕਰਮ ਹਨ।
Verse 30
परिवित्तितानुजेन परिवेदनमेव च तयोर्दानञ्च कन्यायास्तयोरेव च याजनं
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ (ਪਰਿਵਿੱਤ) ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ‘ਪਰਿਵੇਦਨ’ (ਵਿਧੀਬੱਧ ਨਿਵੇਦਨ/ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ) ਕਰਨਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਨਿਆਦਾਨ ਤੇ ਯਾਜਨ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਹਨ।
Verse 31
कन्याया दूषणञ्चैव वार्धुष्यं व्रतलोपनं तडागारामदाराणामपत्यस्य च विक्रियः
ਕਨਿਆ ਦੀ ਦੂਸ਼ਣਾ/ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ; ਵਾਰਧੁਸ਼੍ਯ (ਸੂਦਖੋਰੀ); ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਲੋਪ; ਅਤੇ ਤਲਾਬ, ਉਪਵਨ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਵਿਕ੍ਰਯ—ਇਹ ਵੀ ਪਾਪਕਰਮ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 32
व्रात्यता बान्धवत्यागो भृताध्यापनमेव च भृताच्चाध्ययनादानमविक्रेयस्य विक्रयः
ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਤਾ (ਵੈਦਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋਣਾ); ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ; ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ; ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ/ਪਾਠ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਲੈਣਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਅਵਿਕ੍ਰੇਯ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ—ਇਹ ਅਧਰਮ ਰੂਪ ਨਿੰਦਿਤ ਕਰਮ ਹਨ।
Verse 33
समानि ब्रह्महत्ययेति ख , ङ , ञ च गर्हितानामन्नजग्धिरिति ङ सख्युः सुतस्य चेति ङ सर्वाकारेष्वधीकारो महायन्त्रप्रवर्तनं हिंसौषधीनां स्त्र्याजीवः क्रियालङ्गनमेव च
“ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ” ਕਰਮ—ਇਹ ਖ-, ਙ-, ਞ-ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। “ਨਿੰਦਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਛੱਡੇ ਅੰਨ ਦਾ ਭੋਜਨ”—ਇਹ ਙ-ਪਾਠ ਹੈ; ਅਤੇ “ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਸਰਗ”—ਇਹ ਵੀ ਙ-ਪਾਠ ਹੈ। ਹੋਰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ: ਅਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਜਤਾਉਣਾ, ਮਹਾਂ-ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਨ, ਹਿੰਸਕ/ਵਿਸ਼ੈਲੀ ਔਖਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਉੱਤੇ ਜੀਵਿਕਾ, ਅਤੇ ਵਿਧਿਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ।
Verse 34
इन्धनार्थमशुष्काणां दुमाणाञ्चैव पातनं योषितां ग्रहणञ्चैव स्त्रीनिन्दकसमागमः
ਸਿਰਫ਼ ਈਂਧਨ ਲਈ ਹਰੇ/ਅਣਸੁੱਕੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਕੱਟਣਾ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਔਰਤ-ਨਿੰਦਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਰਮ ਹਨ।
Verse 35
आत्मार्थञ्च क्रियारम्भो निन्दितान्नदनन्तथा अनाहिताग्नितास्तेयमृणानाञ्चानपक्रिया
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ, ਨਿੰਦਿਤ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਸਥਾਪਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਚੋਰੀ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਾ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਦੋਸ਼ ਹਨ।
Verse 36
असच्छास्त्राधिगमनं दौःशील्यं व्यसनक्रिया धान्यकुप्यपशुस्तेयं मद्यपस्त्रीनिषेवणं
ਝੂਠੇ/ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਦੁਸ਼ਚਰਿਤ੍ਰਤਾ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਸਨਾਂ ਦੀ ਕਰਤੂਤ, ਅਨਾਜ/ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂਆਂ/ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਸਰਗ—ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਦੁਰਕਰਮ ਹਨ।
Verse 37
स्त्रीशूद्रविट्क्षत्रबधो नास्तिक्यञ्चोपपातकं ब्राह्मणस्य रुजः कृत्यं घ्रातिरघ्रेयमद्ययोः
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਇਸਤਰੀ, ਸ਼ੂਦਰ, ਵੈਸ਼ਯ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰੀ ਦਾ ਵਧ, ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ—ਇਹ ਉਪਪਾਤਕ (ਗੌਣ ਪਾਪ) ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੋਟ ਲਾ ਕੇ ਪੀੜਾ ਦੇਣਾ (ਰੁਜਾ), ਕ੍ਰਿਤਿਆ (ਅਭਿਚਾਰ/ਕਾਲਾ ਕਰਮ), ਅਤੇ ਜੋ ਸੁੰਘਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬੂ ਸੁੰਘਣਾ—ਇਹ ਵੀ (ਉਪਪਾਤਕ) ਹਨ।
Verse 38
जैंभं पुंसि च मैथुन्यं जातिभ्रंशकरं स्मृतं श्वखरोष्ट्रमृगेन्द्राणामजाव्योश् चैव मारणं
ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਅਤੇ (ਅਮਾਨਵੀ) ਜੈੰਭ ਨਾਲ ਮੈਥੁਨ ਕਰਨਾ ਜਾਤਿ-ਭ੍ਰੰਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਤਾ, ਗਧਾ, ਊਂਟ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਵਧ ਵੀ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ।
Verse 39
सङ्कीर्णकरणं ज्ञेयं मीनाहिनकुलस्य च निन्दितेभ्यो धनादानं बाणिज्यं शूद्रसेवनं
ਸੰਕੀਰਣ (ਮਿਸ਼ਰ ਜਨਮ) ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਤੇ ਨਕੁਲ (ਮੰਗੂਸ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧੰਦਾ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਿੰਦਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣਾ, ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
Verse 40
अपात्रीकरणं ज्ञेयमसत्यस्य च भाषणं कृमिकीटवयोहत्या मद्यानुगतभोजनं
ਯੋਗ੍ਯ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਪਾਤ੍ਰ ਕਰ ਦੇਣਾ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ, ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ, ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਪਾਪਕਰਮ ਸਮਝੇ ਜਾਣ।
Verse 41
फलैधःकुसुमस्तेयमधैर् यञ्च मलावहं
ਫਲ, ਇੰਧਨ-ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਅਤੇ ਅਧੀਰਤਾ/ਬੇਇਮਾਨੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੜਪਿਆ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਅਸ਼ੌਚ (ਮੈਲ) ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
Prāyaścitta is mandatory for sins committed intentionally or unintentionally, and rājadharma authorizes the king to punish those who refuse expiation to protect social-ritual order.
Brahmahatyā (killing a Brāhmaṇa), surāpāna (drinking intoxicants), steya (theft), and gurutalpa (sexual violation of the guru’s wife), including complicity/association with them.
It treats diet and contact as carriers of purity/impurity, listing prohibited food sources and prescribing penances that ritually restore the practitioner’s eligibility for Vedic-social duties.
Kṛcchra, Taptakṛcchra, Prājāpatya, and Cāndrāyaṇa—applied according to the gravity and type of transgression (food impurity, forbidden substances, or severe offences).