
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ‘ମଙ୍ଗଳ’ ନାମକ ପୂର୍ବ ସ୍ଥାନରୁ ପଶ୍ଚିମମୁଖୀ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଯାତ୍ରୀକୁ ଗଙ୍ଗା-ସ୍ରୋତ ନାମର ପବିତ୍ର ଧାରା ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ କୁହାଯାଏ; “ସୁରାର୍କ”ର ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଯାତ୍ରାଫଳ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିଣ୍ଡଦାନ ସମାପ୍ତ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ ସହ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ଏହି ତୀର୍ଥମହିମା କଲିଯୁଗର ପାପସଞ୍ଚୟ ନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ପାଠ-ଶ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ପାପହର ବୋଲି ଘୋଷିତ। ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଙ୍କୁ ଏହା ନ ଦେବା ଓ ଭବିଷ୍ୟୋକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ନିୟମରେ ଶୁଣିବାକୁ ରକ୍ଷାବାଣୀ ମିଳେ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मंगलात्पश्चिमे स्थितम् । गंगास्रोतस्तथा लिंगं सुरार्कं च विशेषतः
ईश्वर କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ମଙ୍ଗଳର ପଶ୍ଚିମେ ଅବସ୍ଥିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ—ବିଶେଷତଃ ଗଙ୍ଗାସ୍ରୋତ ଓ ‘ସୁରାର୍କ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ।
Verse 2
तान्गच्छेद्विधिवद्देवि यदि यात्राफलेप्सुता । स्नात्वा पिण्डप्रदानं च कुर्यात्तत्र यथार्थतः । ब्राह्मणेभ्यस्तथा देयमन्नं भूरि सदक्षिणम्
ହେ ଦେବୀ, ଯଦି କେହି ଯାତ୍ରାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଚାହେ, ତେବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସେହି ତୀର୍ଥସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ ଯାଉ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯଥାବିଧି ପିଣ୍ଡଦାନ କରୁ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣାସହ ପ୍ରଚୁର ଅନ୍ନଦାନ କରୁ।
Verse 3
इति ते कथितं मया प्रिये कलिपापौघविनाशनं शुभम् । निखिलं तीर्थमहोदयोदयं पठितं सद्विनिहंति पापसंहतिम्
ହେ ପ୍ରିୟେ, କଳିଯୁଗର ପାପପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଏହି ଶୁଭ ଆଖ୍ୟାନ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ତୀର୍ଥମହିମାର ଏହି ସମଗ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନାକୁ ଯେ ପଢ଼େ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସଞ୍ଚିତ ପାପସମୂହକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
Verse 4
इदं न देयं दुर्बुद्धेः सुतरां पापनाशनम् । श्रोतव्यं विधिना तद्वद्भविष्योक्तविधानतः
ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପନାଶକ ଉପଦେଶ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଭବିଷ୍ୟୋକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଏହାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 5
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।