
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ଭିତରେ ଥିବା ‘ବସ୍ତ୍ରାପଥ’ କ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜଣାନ୍ତି। ସେଠାରେ ଭବ/ଶିବ ସ୍ୱୟଂଭୂ ରୂପେ ବିରାଜିତ, ସେଇ ଆଦ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା–ସଂହାରକ ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି। ଏକଥର ଯାତ୍ରା କରିବା, ସ୍ଥାନୀୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବାରେ କୃତକୃତ୍ୟତା ଲାଭ ହୁଏ। ଭବଦର୍ଶନର ଫଳ ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଓ ନର୍ମଦାତୀର ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ଫଳ ସମାନ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଚୈତ୍ର ଓ ବୈଶାଖରେ ଦର୍ଶନ ପୁନର୍ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ। ଗୋଦାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନକୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଫଳଦାୟକ ଧର୍ମକର୍ମ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେ। ଶେଷରେ ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ପାପଶମନ କରେ ଏବଂ ମହାୟଜ୍ଞସମ ଫଳ ଦିଏ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି ରହିଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि क्षेत्रं वस्त्रापथं पुनः । यत्प्रभासस्य सर्वस्वं क्षेत्रं नाभिः प्रियं मम
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ପୁନଃ ବସ୍ତ୍ରାପଥ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯାହା ପ୍ରଭାସର ସର୍ବସ୍ୱ ଏବଂ ମୋତେ ନାଭିସମ ପ୍ରିୟ।
Verse 2
यत्र साक्षाद्भवो देवः सृष्टिसंहारकारकः । पृथिव्यां स त्वधिष्ठाता तत्त्वानामादिमः प्रभुः
ଯେଉଁଠାରେ ସୃଷ୍ଟି-ସଂହାରକାରୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ଭବଦେବ ବିରାଜିତ; ସେ ପୃଥିବୀରେ ଅଧିଷ୍ଠାତା ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଆଦି ପ୍ରଭୁ।
Verse 3
स स्वयंभूः स्थितस्तत्र प्रभासे भूतिदो भवः । भवतीदं जगद्यस्मात्तस्माद्भव इति स्मृतः
ପ୍ରଭାସରେ ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଭବ ବିରାଜିତ, ଯିଏ ଭୂତି-ସମୃଦ୍ଧିଦାତା; ଯାହାଠାରୁ ଏହି ଜଗତ୍ ଭବିତ ହୁଏ, ତେଣୁ ସେ ‘ଭବ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Verse 4
यः सकृत्कुरुते यात्रां क्षेत्रे वस्त्रापथे पुनः । विगाह्य तत्र तीर्थानि कृतकृत्यः स जायते
ଯେ କେବଳ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରାପଥ କ୍ଷେତ୍ରର ଯାତ୍ରା କରି ସେଠାର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 5
अथ दृष्ट्वा भवं देवं सकृत्पूज्यविधानतः । केदारयात्राफलभाक्स भवेन्मनुजोत्तमः
ତାପରେ ଯେ ଦେବ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଏକଥର ଦର୍ଶନ କରି ବିଧିମତେ ଏକଥର ପୂଜା କରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ କେଦାରଯାତ୍ରାର ଫଳର ଭାଗୀ ହୁଏ।
Verse 6
चैत्रे मासि भवं दृष्ट्वा न पुनर्जायते भुवि । वैशाख्यामथवा सम्यग्भवं दृष्ट्वा विमुच्यते
ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଭବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ପୁନର୍ବାର ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ; କିମ୍ବା ବୈଶାଖରେ ସମ୍ୟକ୍ ଭବଦର୍ଶନ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
Verse 7
वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे नर्मदायां तु यत्फलम् । तत्फलं निमिषार्द्धेन भवं दृष्ट्वा दिनेदिने
ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଓ ନର୍ମଦାରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଏଠାରେ ଦିନେଦିନେ ଭବଦର୍ଶନରେ ଅର୍ଧ ନିମିଷରେ ମିଳେ।
Verse 8
दुर्ल्लभस्तत्र वासस्तु दुर्ल्लभं भवदर्शनम् । प्रेतत्वं नैव तस्यास्ति न याम्या नारकी व्यथा
ସେଠାରେ ବାସ ଦୁର୍ଲଭ, ଭବଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ; ଯେ ଏହା ପାଏ, ତାହାର ପ୍ରେତତ୍ୱ ନାହିଁ, ଯମଯାତନା ନାହିଁ, ନରକବ୍ୟଥା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
Verse 9
येषां भवालये प्राणा गता वै वरवर्णिनि । धन्यानामपि धन्यास्ते देवानामपि देवताः
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଯେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଭବଙ୍କ ଧାମରେ ବିଦାୟ ନେଇଥାଏ, ସେମାନେ ଧନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଧନ୍ୟ—ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତୁଲ୍ୟ।
Verse 10
वस्त्रापथे मतिर्येषां भवे येषां मतिः स्थिरा । गोदानं तत्र शंसंति ब्राह्मणानां च भोजनम् । पिंडदानं च तत्रैव कल्पांतं तृप्तिमा वहेत्
ଯେମାନଙ୍କ ମନ ବସ୍ତ୍ରାପଥରେ ନିବିଡ଼ ଓ ଭବ (ଶିବ) ପ୍ରତି ଯେମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ଅଚଳ—ସେଠାରେ ଗୋଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ ପ୍ରଶଂସିତ। ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡଦାନ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
Verse 11
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं ते भवोद्भवम् । श्रुतं पापोपशमनं यज्ञायुतफलप्रदम्
ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ ଭବୋଦ୍ଭବ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା। ଏହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ଶମିତ ହୁଏ ଏବଂ ଦଶହଜାର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।