Adhyaya 18

Verse 1

राजोवाच । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे सम्प्राप्तो वामनो यदा । तदाप्रभृति किं चक्रे तन्मे विस्तरतो वद

ରାଜା କହିଲେ—“ବସ୍ତ୍ରାପଥ ମହାକ୍ଷେତ୍ରକୁ ବାମନ ଯେତେବେଳେ ଆସିଲେ, ତାହା ପରେ ସେ କ’ଣ କଲେ? ସେଥି ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ।”

Verse 2

सारस्वत उवाच । वामनो वसतिं चक्रे भवस्याग्रे नृपोत्तम । स्वर्णरेखाजले स्नात्वा भवं सम्पूज्य भावतः

ସାରସ୍ୱତ କହିଲେ—“ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ବାମନ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ନିବାସ କଲେ। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେଖା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜନ କଲେ।”

Verse 3

एकांते निर्मले स्थाने कण्टकास्थिविवर्जिते । कृष्णाजिनपरिच्छन्न उपविष्टो वरा सने

ଏକାନ୍ତ ନିର୍ମଳ ଏବଂ କଣ୍ଟକ-ଅସ୍ଥିବିହୀନ ସ୍ଥାନରେ ସେ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଆବୃତ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 4

कृत्वा पद्मासनं धीरो निश्चलोऽभूद्द्विजोत्तमः । विधाय कन्धराबंधमृजुनासावलोककः

ଧୀର ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ପଦ୍ମାସନ କରି ନିଶ୍ଚଳ ହେଲେ; ଗ୍ରୀବା-ଭୁଜବନ୍ଧକୁ ସମ୍ୟକ୍ ସିଧା କରି ନାସାଗ୍ରରେ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିର କଲେ।

Verse 5

गृहक्षेत्रकलत्राणां चिंतां मुक्त्वा धनस्य च । मायां च वैष्णवीं त्यक्त्वा कृतमौनो जितेन्द्रियः

ଗୃହ, କ୍ଷେତ୍ର, କଲତ୍ର ଆଦିର ଚିନ୍ତା ଓ ଧନଚିନ୍ତା ତ୍ୟାଗ କରି, ବୈଷ୍ଣବୀ ମାୟାକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ମୌନ ଧାରଣ କରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହେଲେ।

Verse 6

निराहारो जितक्रोधो मुक्तसंसारबंधनः । भुजौ पद्मासने कृत्वा किञ्चिन्मीलितलो चनः । मनोतिचंचलं ज्ञात्वा स्थिरं चक्रे हृदि द्विजः

ନିରାହାର ରହି, କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରି, ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ପଦ୍ମାସନରେ ଭୁଜଦ୍ୱୟ ରଖି ଚକ୍ଷୁ କିଛି ମୁଦିଲେ। ମନ ଅତିଚଞ୍ଚଳ ବୋଲି ଜାଣି ସେଇ ଦ୍ୱିଜ ତାହାକୁ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିର କଲେ।

Verse 8

एवं तं हृदये कृत्वा गृहीत्वा सर्वसन्धिषु । आनीय ब्रह्मणः स्थाने दृढं ब्रह्मण्ययोजयत्

ଏଭଳି ତାହାକୁ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଦେହର ସର୍ବ ସନ୍ଧିରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରଣ କରି, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନକୁ ଆଣି ଅଚଳ ଦୃଢତାରେ ବ୍ରହ୍ମରେ ଯୋଜନ କଲେ।

Verse 9

गृहीत्वा पवनं बाह्यं यदा पूर यते तनुम् । तदा स पूरको ज्ञेयो रेचकं तु वदाम्यहम्

ଯେତେବେଳେ ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣବାୟୁକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଦେହକୁ ପୂରଣ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହା ‘ପୂରକ’ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଏବେ ମୁଁ ‘ରେଚକ’ କହୁଛି।

Verse 10

यदा चाभ्यन्तरो वायुर्बाह्ये याति क्रमान्नृप । तदा स रेचको ज्ञेयः स्तम्भनात्कुम्भको भवेत्

ହେ ନୃପ, ଯେତେବେଳେ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ପ୍ରାଣବାୟୁ କ୍ରମେ ବାହାରକୁ ଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହା ‘ରେଚକ’ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ତାହାକୁ ରୋକି ନିଶ୍ଚଳ କଲେ ‘କୁମ୍ଭକ’ ହୁଏ।

Verse 11

पञ्चविंशतितत्त्वानि यदा जानंति योगिनः । मुच्यन्ते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मकृतैरपि

ଯେତେବେଳେ ଯୋଗୀମାନେ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ—ସାତ ଜନ୍ମରେ କୃତ ପାପରୁ ମଧ୍ୟ—ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 12

राजोवाच । कानि तत्त्वानि को देही किं ज्ञेयं योगिनां वद । उत्पन्नज्ञानसद्भावो योगयुक्तः कथं भवेत्

ରାଜା କହିଲେ: ‘ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ? ଦେହୀ କିଏ? ଯୋଗୀ କ’ଣ ଜାଣିବା ଉଚିତ? ଏବଂ ଅନ୍ତରେ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହୋଇ ଯୋଗରେ କିପରି ସ୍ଥିତ ହୁଏ?’

Verse 13

ईश्वर उवाच । प्रकृतिश्च ततो बुद्धिरहंकारस्ततोऽभवत् । तन्मात्रपंचकं तस्मादेषा प्रकृतिरष्टधा

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ‘ଆଦିରେ ପ୍ରକୃତି; ତାହାରୁ ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ତାହାରୁ ଅହଂକାର। ସେଠାରୁ ପଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରା ପ୍ରକଟ ହୁଏ; ଏହିପରି ପ୍ରକୃତି ଅଷ୍ଟଧା ବୋଲି କଥିତ।’

Verse 14

बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चैव पञ्च कर्मेंद्रियाणि च । एकादशं मनो विद्धि महा भूतानि पंच च

ପାଞ୍ଚ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପାଞ୍ଚ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ; ମନକୁ ଏକାଦଶମ ବୋଲି ଜାଣ; ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 15

गणः षोडशकः सांख्ये विस्तरेण प्रकीर्तितः । चतुर्विंशतितत्त्वानि पुरुषः पंचविंशकः

ସାଂଖ୍ୟରେ ଷୋଡଶକ ଗଣ ବିସ୍ତାରରେ କୀର୍ତ୍ତିତ। ତତ୍ତ୍ୱ ଚବିଶ; ପୁରୁଷ ପଚିଶତମ।

Verse 16

देहीति प्रोच्यते देहे स चात्मानं च पश्यति । विंदन्ति परमात्मानं षष्ठं तं विंशतेः परम्

ଦେହରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ସେ ‘ଦେହୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଆତ୍ମାକୁ ଦର୍ଶନ କରେ। ସେମାନେ ବିଶର ପରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପରେ ‘ଷଷ୍ଠ’ ବୋଲି ମାନନ୍ତି।

Verse 17

आसनादिप्रकारा ये ते ज्ञेयाः प्रथमं सदा । यदा दीपशिखाप्रायं ज्योतिः पश्यंति ते हृदि

ଆସନ ଆଦି ଯେ ଯେ ପ୍ରକାର ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଦା ପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ଦୀପଶିଖା ସଦୃଶ ଜ୍ୟୋତି ଦେଖନ୍ତି,

Verse 18

उत्पन्नज्ञानसद्भावा भण्यास्ते योगिनो बुधैः । पूर्वं जरां जरयति रोगा नश्यति दूरतः

ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନର ସଦ୍ଭାବ ଉଦିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ‘ଯୋଗୀ’ ବୋଲି କହନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ସେମାନେ ଜରାକୁ କ୍ଷୀଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ରୋଗ ଦୂରରୁହିଁ ନଶିଯାଏ।

Verse 19

सर्वपापचये क्षीणे पश्चान्मृत्युं स विंदति । मृतो लोके नरो नास्ति योगी जानाति चेत्स्वयम्

ସମସ୍ତ ପାପସଞ୍ଚୟ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ପରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଲୋକରେ ‘ମୃତ ମନୁଷ୍ୟ’ କେହି ନାହିଁ—ଯଦି ଯୋଗୀ ସ୍ୱୟଂ ସତ୍ୟ ଜାଣେ।

Verse 20

तदा द्वाराणि संरुद्ध्य दश प्राणान्स मुञ्चति । पुण्य पापक्षयं कृत्वा प्राणा गच्छंति योगिनाम् । अणिमादिगुणैश्वर्यं प्राप्नुवंति शिवालये

ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକି ସେ ଦଶ ପ୍ରାଣକୁ ମୁକ୍ତ କରେ। ପୁଣ୍ୟ–ପାପ କ୍ଷୟ କରି ଯୋଗୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଶିବଧାମକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଅଣିମା ଆଦି ଯୋଗସିଦ୍ଧିର ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପାଉଥାଏ।

Verse 21

अनेन ध्यानयोगेन भवं पश्यति मानवः । मनसा चिंतितं सर्वं सम्प्राप्तं भवदर्शनात्

ଏହି ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ। ଭବଦର୍ଶନରେ ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ସବୁକିଛି ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 22

एवमास्ते यदा विप्रो वामनो भवसन्निधौ । गगनादवतीर्णं तं तदा पश्यति नारदम्

ଏଭଳି ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବିପ୍ର ବାମନ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେ ଆକାଶରୁ ଅବତରିତ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।

Verse 23

वामन उवाच । महर्षे कुशलं तेऽद्य कस्मादागम्यते त्वया । प्रणमामि महर्षे त्वां ब्रह्मैव त्वं जगत्त्रये

ବାମନ କହିଲେ—ହେ ମହର୍ଷେ, ଆଜି ଆପଣଙ୍କ କୁଶଳ ତୋ? ଆପଣ କେଉଁଠାରୁ ଆଗମନ କରିଛନ୍ତି? ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ତ୍ରିଲୋକରେ ଆପଣ ସତ୍ୟେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ।

Verse 24

नारद उवाच । स्वर्ग लोकादहं प्राप्तः कुशलं किं ब्रवीमि ते

ନାରଦ କହିଲେ—ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରୁ ଆସିଛି; ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମ କୁଶଳବାର୍ତ୍ତା କଣ କହିବି?

Verse 25

यातायातैर्दिनेशस्य पूर्य्यते ब्रह्मणो दिनम् । दिनांते जायते रात्री रात्रौ नश्यंति देवताः

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଯାତାୟାତରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଦିନାନ୍ତେ ରାତ୍ରି ଜନ୍ମେ, ସେଇ ରାତ୍ରିରେ ଦେବତାମାନେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 26

का कथा मृत्युलोकस्य ये म्रियंते दिनेदिने । नभो धूमाकुलं जातं देवा बलिगृहे गताः

ତେବେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକର କଥା କଣ, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଦିନେଦିନେ ମରନ୍ତି? ଆକାଶ ଧୂମରେ ଆକୁଳ ହୋଇଛି; ଦେବତାମାନେ ବଲିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।

Verse 27

सप्तर्षयो गतास्तत्र ब्रह्मणा ब्रह्मचारिणः । हाहाहूहूस्तुंबरुश्च गतौ नारदपर्वतौ

ସେଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଲେ; ହାହା-ହୂହୂ ଓ ତୁମ୍ବରୁ ଗଲେ; ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଗଲେ।

Verse 28

अप्सरोगणगन्धर्वाः संप्राप्ता बलिमंदिरे । उत्पातशांतिको यज्ञः क्रियते बलिना स्वयम्

ଅପ୍ସରା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦଳ ବଲିଙ୍କ ମନ୍ଦିର (ପ୍ରାସାଦ) କୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଉତ୍ପାତ-ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବଲି ସ୍ୱୟଂ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 29

तत्रैव गन्तुमिच्छामि द्रष्टुं यज्ञं बलेर्गृहे । सहस्रमेकं यज्ञानामेकोनं विदधे बलिः

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ବଳିଙ୍କ ଗୃହରେ ଯଜ୍ଞ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ। ବଳି ହଜାର ଯଜ୍ଞରୁ ଗୋଟିଏ କମ୍—ନଅଶେ ନବ୍ବେ ନଅ—ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି।

Verse 30

दैत्यानां भुवनं सर्वं संपूर्णेऽस्मिन्भविष्यति । असावतिशयः कोऽपि प्रारब्धो यज्ञकर्मणि । द्विजातिभ्यो मया देयं येन यद्याच्यते स्वयम्

ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସମଗ୍ର ଭୁବନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ। ଏହି ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ବିଶେଷ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଯେ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ମୋତେ ଯାହା ଯାଚିବେ, ମୁଁ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଦାନ ଦେବାକୁ ହେବ।

Verse 31

वारितेनापि मे देयं सत्यमस्तु वचो मम । आत्मानमपि दारांश्च राज्यं पुत्रान्प्रियान्मम

ମୋତେ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦାନ ଦେବାକୁ ହେବ—ମୋର ବଚନ ସତ୍ୟ ହେଉ। ମୁଁ ମୋ ନିଜକୁ, ମୋର ସ୍ତ୍ରୀକୁ, ମୋର ରାଜ୍ୟକୁ ଏବଂ ମୋର ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି।

Verse 32

प्रार्थितश्चेन्न दास्यामि व्यर्थो भवतु मेऽध्वरः । अनेन वचसा जाता महती मे शिरो व्यथा । प्रतिज्ञाय कथं यज्ञः संपूर्णोऽयं भविष्यति

ଯଦି ଯାଚିଲେ ମୁଁ ଦାନ ନ ଦେଉ, ତେବେ ମୋର ଏହି ଅଧ୍ୱର ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉ। ଏହି କଥାରୁ ମୋ ମସ୍ତକରେ ଭାରି ବେଦନା ଜାଗିଛି। ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଏହି ଯଜ୍ଞ କିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ?

Verse 33

भंगोपायं न पश्यामि भ्रमामि भुवनत्रये । विध्वंसकारिणं ज्ञात्वा भवंतं पर्युपस्थितः

ଏହି ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତିର କୌଣସି ଉପାୟ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ; ମୁଁ ତ୍ରିଭୁବନରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି। ଆପଣଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ/ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ସମାଧାନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ଜାଣି, ଶରଣ ନେଇ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।

Verse 34

यथा न पूर्यते यज्ञस्तथेदानीं विधीयताम्

ଏବେ ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ରହିବା ପରି ଯଥାବିଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ।

Verse 35

वामन उवाच । महर्षे शृणु मे वाक्यं का शक्तिर्मम विद्यते । कोऽहं कस्मात्करिष्यामि यज्ञे देवाः समागताः

ବାମନ କହିଲେ—ହେ ମହର୍ଷେ, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୋର କେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି? ମୁଁ କିଏ, ଏବଂ କଣ କରିପାରିବି—ଯେତେବେଳେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଦେବମାନେ ସ୍ୱୟଂ ସମାଗତ ହୋଇଛନ୍ତି?

Verse 36

ऋषयो ब्राह्मणाः सर्वे कथं व्यर्थो भविष्यति । अपरं शृणु मे वाक्यं ब्रह्मर्षे ब्रह्मणस्पते

ସମସ୍ତ ଋଷି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପସ୍ଥିତ—ଯଜ୍ଞ କିପରି ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ? ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ, ମୋର ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 37

न कलत्रं न ते पुत्राः कस्मात्प्रकृतिरीदृशी । युद्धं विना न ते सौख्यं न सौख्यं कलहं विना

ତୁମର ନ ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛି, ନ ପୁତ୍ର—ତୁମ ସ୍ୱଭାବ ଏପରି କାହିଁକି? ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ତୁମକୁ ସୁଖ ନାହିଁ, ଏବଂ କଳହ ବିନା ମଧ୍ୟ ସୁଖ ନାହିଁ।

Verse 39

नारदः कुरुते चान्यदन्यत्कुर्वंति ब्राह्मणाः । ममापि कौतुकं जातं महर्षे वद सत्वरम्

ନାରଦ ଗୋଟିଏ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନ୍ୟ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ମୋର ମଧ୍ୟ କୌତୁହଳ ଜାଗିଛି—ହେ ମହର୍ଷେ, ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।

Verse 40

नारद उवाच । पाद्मकल्पे व्यतिक्रांते रात्र्यंते शृणु वामन । ब्रह्माण्डं वारिणा व्याप्तमन्यत्किं चिन्न विद्यते

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ବାମନ, ଶୁଣ। ପଦ୍ମକଳ୍ପ ଅତୀତ ହେଲାପରେ, ରାତ୍ରିର ଶେଷେ, ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଜଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା; ଅନ୍ୟ କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ।

Verse 41

अप्सु शेते देवदेवः स च नारायणः स्मृतः । स ब्रह्मा स शिवो नास्ति भेदस्तेषां परस्परम्

ଦେବଦେବ ମହାଜଳରେ ଶୟନ କରନ୍ତି; ସେ ନାରାୟଣ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ଶିବ—ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ଭେଦ ନାହିଁ।

Verse 42

यदा भवंति ते भिन्ना स्तदा देवत्रयं च ते । कर्त्तुं वाराहकल्पं तु भिन्ना जातास्त्रयस्तदा

ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବତ୍ରୟ କୁହାଯାଏ। ବରାହକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ତେବେ ସେମାନେ ତିନି ଭେଦରୂପ ହେଲେ।

Verse 43

ब्रह्मविष्णुहरा देवा रजःसत्त्वतमोमयाः । सृष्टिं ब्रह्मा करोत्येवं तां च पालयते हरिः

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ହର—ଏହି ଦେବମାନେ ରଜଃ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମଃଗୁଣମୟ। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏବଂ ହରି ତାହାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି।

Verse 44

हरः संहरते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । एवं प्रवर्त्य देवेश उपविष्टा वरासने । कैलासशिखरे रम्ये मंत्रयंति परस्परम्

ହର ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଜଗତ୍କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରି, ଦେବେଶ୍ୱରମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ରମ୍ୟ କୈଲାସଶିଖରରେ ପରସ୍ପର ମନ୍ତ୍ରଣା କରନ୍ତି।

Verse 45

त्रयाणां को वरो देवः को ज्येष्ठः को गुणाधिकः । चतुर्थो नास्ति यो वेत्ति सहसा ते त्रयः स्थिताः

ସେ ତିନିଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ? କିଏ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ? କିଏ ଗୁଣାଧିକ? ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ଚତୁର୍ଥ କେହି ନଥିଲେ; ତେଣୁ ସେମାନେ ତିନିଜଣ ଏକାସାଥି ଦ୍ୱିଧାରେ ଠିଆ ହେଲେ।

Verse 46

तेभ्यः समुत्थितं ज्योतिरेकीभूतं तदंबरे । कालमानेन युक्तं तद्भ्राम्ते रविमंडलम्

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଜ୍ୟୋତି ଉଦ୍ଭବିଲା, ଯାହା ଆକାଶରେ ଏକାକାର ହୋଇ ଏକ ମହାଜ୍ୱାଳା ହେଲା। କାଳମାନ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେହି ରବିମଣ୍ଡଳରୂପେ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ।

Verse 47

अहं ज्येष्ठो ह्यहं ज्येष्ठो वादोऽभूद्धरब्रह्मणोः । द्वयोर्विवदतोः क्रोधात्संजातोऽहं मुखात्प्रभो

“ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ—ମୁଁହିଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ!” ଏଭଳି ହର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେଲା। ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ତର୍କଜନିତ କ୍ରୋଧରୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ମୁଖରୁ ଜନ୍ମ ନେଲି।

Verse 48

कथं देव न जानासि यदुक्तं ब्रह्मणा तदा । दशावतारास्ते रंतुं मत्स्यकूर्मादयः पुरा

ହେ ଦେବ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ଯାହା କହିଥିଲେ ତୁମେ କିପରି ଜାଣନାହ? ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ ଆଦି ତୁମ ଦଶାବତାର ପୂର୍ବେ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ନିମିତ୍ତେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 49

रुद्रेण वारिता गत्वा कलहो वो न युज्यते । तथैव कृतवान्विष्णुरवतारान्दशैव तान्

ରୁଦ୍ର ରୋକି କହିଲେ—ଯାଆ, ଏହି କଳହ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତଥାପି ବିଷ୍ଣୁ ସେଇ ଦଶଟି ଅବତାରକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 50

कल्पादौ ब्रह्मणो वक्त्रात्संजातोऽहं द्विजोत्तम । कलहाजन्म मे यस्मात्तस्मान्मे कलहः प्रियः

କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଜନ୍ମିଲି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ। ଯେହେତୁ ମୋର ଜନ୍ମ କଳହରୁ, ତେଣୁ କଳହ ମୋତେ ପ୍ରିୟ।

Verse 51

कल्पादौ सृजता पूर्वं चिन्वितं ब्रह्मणा स्वयम् । वेदान्तिना कथं सृष्टिः कर्त्तव्याऽहो हरे मया

କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କଲେ— ‘ହେ ହରି! ମୁଁ ବେଦାନ୍ତନିଷ୍ଠ; ଏହି ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟ କିପରି କରିବି?’

Verse 52

नष्टान्वेदान्न जानामि क्व वेदास्ते गता इति । पृथ्वीमपि न जानामि किं स्थाने किमधो गता

ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ବେଦଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି ଗଲେ ମୁଁ ଜାଣେନି। ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି— କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, କିମ୍ବା କେଉଁ ଗଭୀରତାକୁ ପଡ଼ିଗଲା— ମୁଁ ଜାଣେନି।

Verse 54

जले जलेचरो मत्स्यो महानद्यां भविष्यसि । आदाय वेदान्वेगेन मम त्वं दातुमर्हसि

ଜଳରେ ତୁମେ ଜଳଚର ମତ୍ସ୍ୟ ହୋଇ ମହାନଦୀରେ ବିଚରିବ। ବେଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇ ତୁମେ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 55

तथा च कृतवान्देवो मत्स्यरूपं जले महत् । वेदान्समानयामास ददौ च ब्रह्मणे पुरा । कूर्मरूपं पुनः कृत्वा मंदरं धारयिष्यसि

ତେବେ ଦେବତା ବିଶାଳ ଜଳରେ ମହା ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ବେଦଗୁଡ଼ିକୁ ଫେରାଇ ଆଣି ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ପରେ ପୁନଃ କୂର୍ମରୂପ ଧାରଣ କରି ତୁମେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଧାରଣ କରିବ।

Verse 56

इत्युक्तो ब्रह्मणा विष्णुर्लक्ष्मीस्त्वां वरयिष्यति । पुरा चित्रं चरित्रं ते मथने दृष्टवानहम्

ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି କହିବା ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କୁହାଗଲା—“ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁମକୁ ହିଁ ବରିବେ। ପୂର୍ବେ ସମୁଦ୍ରମଥନେ ତୁମ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି।”

Verse 57

यदा रसातलं प्राप्ता पृथिवी नैव दृश्यते । ब्रह्मांडार्थे स्थानकृते तत्र सा नैव दृश्यते

ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ରସାତଳକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।

Verse 58

वाराहं क्रियतां रूपं ब्रह्मणा प्रेरितः स्वयम् । महावराहरूपं स कृत्वा भूमेरधो गतः

“ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କର”—ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରେରଣା କଲେ। ତେଣୁ ସେ ମହାବରାହ ରୂପ ଧାରି ଭୂମିର ତଳକୁ ଗଲେ।

Verse 59

उद्धृत्य च तदा विष्णुर्दंष्ट्राग्रेण वसुंधराम् । स निनाय यथास्थानं मुस्तां व धरणीतलात्

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରରେ ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ତାଙ୍କୁ ଯଥାସ୍ଥାନକୁ ନେଲେ—ଯେପରି ଧରଣୀତଳରୁ ମୁସ୍ତା-ଘାସର ଗୁଛ ଉଠାଇ ନିଆଯାଏ।

Verse 60

अवतारं तृतीयं वै हरस्यापि मनोहरम् । येन सा पृथिवी पृथ्वी पर्वतैः सहिता धृता

ଏହା ହରିଙ୍କ ତୃତୀୟ ମନୋହର ଅବତାର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ପର୍ବତସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଧାରିତ ହୋଇ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 61

चतुर्थं नरसिंहं वै कथयामि सुदारुणम् । आदित्या अदितेः पुत्रा दितेः पुत्रौ महावलौ

ଏବେ ମୁଁ ଚତୁର୍ଥ ଅବତାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ନରସିଂହଙ୍କ କଥା କହୁଛି। ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦିତିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ମହାବଳୀ।

Verse 62

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो हिरण्याक्षो महाबलः । स्वर्गे देवाः स्थिताः सर्वे पाताले दैत्यदानवाः

ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ—ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ପାତାଳରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ।

Verse 63

हिरण्यकशिपुश्चक्रे दैत्यो राज्यं रसातले । मनुपुत्रा धरापृष्ठे स्थापिता देवदानवैः

ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ରସାତଳରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲା; ଏବଂ ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବ-ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ।

Verse 64

क्रमेणाभ्यासयोगेन भिन्नांश्चक्रे स चैकतः । प्राणापानव्यानोदानसमानाख्यांश्च मारुतान्

କ୍ରମେ ଅଭ୍ୟାସ-ଯୋଗର ଶାସନରେ ସେ ବିଭକ୍ତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଏକତାରେ ଆଣିଲା; ଏବଂ ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ, ଉଦାନ, ସମାନ ନାମକ ବାୟୁମାନଙ୍କୁ ବଶ କଲା।

Verse 65

सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं गृहीत्वा साऽमरावतीम् । ग्रहीतुकामो बुभुजे पुत्रपौत्रैः कृतादरः

ସପ୍ତଦ୍ୱୀପସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଅଧିକାର କରି ସେ ପରେ ଅମରାବତୀକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା; ଏବଂ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଆଦରରେ ଭୋଗବିଲାସ କଲା।

Verse 66

प्रह्लादप्रमुखान्पुत्रान्स पीडयति मंदधीः । पुत्रेषु पाठ्यमानेषु प्रह्लादोऽपि पपाठ तत्

ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ପ୍ରହ୍ଲାଦପ୍ରମୁଖ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିଲା। ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଠ ରଟାଯାଉଥିବାବେଳେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଧ୍ୟ ସେହି ଶିକ୍ଷା ପଢ଼ୁଥିଲା।

Verse 67

येन वै पठ्यमानेन जायते तस्य वेदना । भुवनद्वयराज्येन दैत्यो देवान्न मन्यते

ଯେ ପାଠ ପଢ଼ାଯାଉଥିଲେ ତାହାରେ ତାଙ୍କର ବେଦନା ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲା। ଦୁଇ ଭୁବନର ରାଜ୍ୟ ମିଳିବାରୁ ସେ ଦୈତ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମାନୁଥିଲା ନାହିଁ।

Verse 68

तपसा तोषितो ब्रह्मा ददौ तस्मै वरं प्रभुः । अमरत्वं स देवेभ्यो मनुष्येभ्यः सुरोत्तम

ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାକୁ ବର ଦେଲେ—ହେ ସୁରୋତ୍ତମ! ଦେବମାନଙ୍କ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱ (ଅଭୟ) ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 69

कस्मादपि न मे भूयान्मरणं यदि चेद्भवेत् । किंचित्सिंहो नरः किंचिद्यो भवेद्धरणीधरः

କୌଣସି ଜିନିଷରୁ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନ ହେଉ; ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଅବଶ୍ୟ, ତେବେ ଯେ କିଛି ସିଂହ କିଛି ନର—ଧରଣୀଧର—ତାହାର ଦ୍ୱାରା ହେଉ।

Verse 70

तस्मात्कररुहैभिन्नो मरिष्ये न धरातले । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा गतो ब्रह्मा च विस्मयम्

ଏହେତୁ ମୁଁ ଧରାତଳରେ ମରିବି ନାହିଁ; ନଖଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମାତ୍ର ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। “ଏମିତି ହେବ” ବୋଲି କହି ବ୍ରହ୍ମା ବିସ୍ମୟରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 71

कालेन गच्छता तस्य संजातो विग्रहो महान् । देवाः किं मे करिष्यंति विष्णुना किं प्रयोजनम्

କାଳ ଗତି ସହିତ ତାହାର ଦର୍ପ ଓ ବଳ ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିଗଲା। ସେ କହିଲା—“ଦେବମାନେ ମୋତେ କ’ଣ କରିବେ? ମୋତେ ବିଷ୍ଣୁର କି ପ୍ରୟୋଜନ?”

Verse 72

यष्टव्योऽहं सदा यज्ञै रुद्रः किं मे करिष्यति । एवं हि वर्त्तमानस्य प्रह्लादः स्तौति तं हरिम्

ସେ କହିଲା—“ମୁଁ ସଦା ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ; ରୁଦ୍ର ମୋତେ କ’ଣ କରିବେ?” ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେହି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲା।

Verse 73

येनास्य जायते मृत्युस्तमेव स्मरते हरिम् । यदासौ वार्यमाणोऽपि विरौति च हरिं हरिम्

ଯାହାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟେ, ସେହି ହରିଙ୍କୁ ହିଁ ସେ ସ୍ମରେ। ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଚିତ୍କାର କରେ—“ହରି! ହରି!”

Verse 74

चतुर्भुजं शंखगदासिधारिणं पीतांबरं कौस्तुभ लाञ्छितं सदा । स्मरामि विष्णुं जगदेकनायकं ददाति मुक्तिं स्मृतमात्र एव यः

ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ—ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଶଙ୍ଖ-ଗଦା-ଖଡ୍ଗଧାରୀ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ସଦା କୌସ୍ତୁଭ-ଲାଞ୍ଛିତ, ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ନାୟକ; ଯିଏ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି।

Verse 75

अनेन वचसा क्षुब्धो दैत्यो देत्यान्दि देश ह । मारयध्वं तु तं दुष्टं गज सर्पजलाग्नितः

ଏହି ବଚନରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଦୈତ୍ୟ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲା—“ସେଇ ଦୁଷ୍ଟକୁ ମାରିଦିଅ—ହାତୀଦ୍ୱାରା, ସର୍ପଦ୍ୱାରା, ଜଳଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା!”

Verse 76

प्रह्लाद उवाच । गजेपि विष्णुर्भुजगेऽपि विष्णुर्जलेऽपि विष्णुर्ज्वलनेऽपि विष्णुः । त्वयि स्थितो दैत्य मयि स्थितश्च विष्णुं विना दैत्यगणाऽपि नास्ति

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ହସ୍ତୀରେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ପରେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ଅଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି। ହେ ଦୈତ୍ୟ, ସେ ତୁମ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିନା ଦୈତ୍ୟଗଣଙ୍କର ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।

Verse 77

यदा स मार्यमाणोऽपि मृत्युं प्राप्नोति न क्वचित् । हिरण्यकशिपोर्वक्षो दह्यते क्रोधवह्निना । तदा शिक्षयितुं पुत्रं मुखाग्रे संनिवेश्य च

ଯେତେବେଳେ ବାରମ୍ବାର ଆଘାତ ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ନାହିଁ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଛାତି କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ଜଳିବାକୁ ଲାଗିଲା। ତେବେ ପୁତ୍ରକୁ 'ଶିକ୍ଷା' ଦେବା ପାଇଁ ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସାମନାରେ ବସାଇଲେ।

Verse 78

वचोभिः कठिनैः पुत्रं स्वयं हन्तुं समुद्यतः । धिक्त्वा नारायणं स्तौषि ममारिं स्तौषि चेत्पुनः

କଠୋର ବଚନ ସହିତ ସେ ନିଜେ ପୁତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ: "ଧିକ! ତୁମେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରୁଛ! ଯଦି ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ମୋ ଶତ୍ରୁର ସ୍ତୁତି କର...!"

Verse 79

पुष्पलावं लविष्यामि शिरस्तेऽहं वरासिना । अहं विष्णुरहं ब्रह्मा रुद्र इन्द्रो वरं वद

"ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖଡ୍ଗରେ ତୁମର ମସ୍ତକକୁ ଫୁଲର ଗୁଚ୍ଛ ପରି କାଟିଦେବି। ମୁଁ ହିଁ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର—ବର ମାଗ!"

Verse 80

आत्मीयं पितरं मुक्त्वा कमन्यं स्तौषि बालक

"ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡି, ହେ ବାଳକ, ତୁମେ ଆଉ କାହାର ସ୍ତୁତି କରୁଛ?"

Verse 81

यदा न पठते बालः स्तौति नो पितरं स्वकम् । दण्डेनाहत्य गुरुणा प्रह्लादः प्रेरितः पुनः । वदैकं वचनं शिष्य देहि मे गुरुदक्षिणाम्

ଯେତେବେଳେ ସେ ବାଳକ ପାଠ ପଢ଼ୁନଥିଲା ଓ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁନଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଗୁରୁ ଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କରି ପୁଣି ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ପ୍ରେରିଲେ— “ଶିଷ୍ୟ, ଗୋଟିଏ ବଚନ କହ; ମୋତେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେ।”

Verse 82

यथा मे तुष्यते स्वामी ददाति विपुलं धनम्

ଯେପରି ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ ଏବଂ ଅପାର ଧନ ଦେବେ।

Verse 83

प्रह्लाद उवाच । प्रहरस्व प्रथमं मां करिष्ये वचनं गुरो । स्तौमि विष्णुमहं येन त्रैलोक्यं सचराचरम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ— “ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତୁ; ହେ ଗୁରୋ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ପାଳନ କରିବି। ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ— ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚରାଚର ସହିତ ତ୍ରିଲୋକ ଧାରିତ।”

Verse 84

कृतं संवर्द्धितं शांतं स मे विष्णुः प्रसीदतु । ब्रह्मा विष्णुर्हरो विष्णु रिन्द्रो वायुर्यमोऽनलः

ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ, ହର ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ; ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଯମ ଓ ଅନଲ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ।

Verse 85

प्रकृत्यादीनि तत्त्वानि पुरुषं पंचविंशकम् । पितृदेहे गुरोर्देहे मम देहेऽपि संस्थितः

ପ୍ରକୃତି ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ପୁରୁଷ— ସେଇ ଭଗବାନ ପିତାଙ୍କ ଦେହରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଦେହରେ ଏବଂ ମୋ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିତ।

Verse 86

एवं जानन्कथं स्तौमि म्रियमाणं नराधमम्

ଏପରି ଜାଣି ମୁଁ ମରଣାସନ୍ନ ସେ ନରାଧମଙ୍କୁ କିପରି ସ୍ତୁତି କରିବି?

Verse 87

गुरुरुवाच । नरेषु कोऽधमः शिष्य जन्मादिमरणेऽधम । कथं न पितरं स्तौषि म्रियमाणो हरिं हरिम्

ଗୁରୁ କହିଲେ—ହେ ଶିଷ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ଅଧମ, ତେବେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଅଧମ? ମରଣକାଳେ ତୁମେ ପିତା—ହରି, ହରି—ଙ୍କୁ କାହିଁକି ସ୍ତୁତି କରୁନାହ?

Verse 89

भये राजकुले युद्धे व्याधौ स्त्रीसंगमे वने । अशक्तौ वाऽथ संन्यासे मरणे भूमिसंस्थिताः । स्मरंति मातरं मूर्खाः पितरं च नराधमाः

ଭୟରେ, ରାଜକୁଳରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ, ରୋଗରେ, ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗରେ, ବନରେ; ଅଶକ୍ତତାରେ କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସରେ; ଏବଂ ମରଣବେଳେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ—ମୂର୍ଖମାନେ ମାତାକୁ ସ୍ମରନ୍ତି, ନରାଧମମାନେ ପିତାକୁ ସ୍ମରନ୍ତି।

Verse 90

माता नास्ति पिता नास्ति नास्ति मे स्वजनो जनः । हरिं विना न कोऽप्यस्ति यद्युक्तं तद्विधीयताम्

ମାତା ନାହିଁ, ପିତା ନାହିଁ; ମୋର କୌଣସି ସ୍ୱଜନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ହରି ବିନା ମୋର କେହି ନାହିଁ; ଯାହା ଯୁକ୍ତ, ସେହି କରାଯାଉ।

Verse 91

इत्यादिवचनैः क्रुद्धो हन्तुं दैत्यः समुत्थितः । तदा माता समागत्य पुत्रस्य पुरतः स्थिता

ଏପରି ବଚନରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦୈତ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଠିଲା। ସେତେବେଳେ ମାତା ଆସି ପୁତ୍ରର ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 92

भ्रातरः स्वजनो भगिनी भाषते मा हरिं वद । अहं माता स्वसा चेयं भ्रातरः स्वजनो जनः । यथा संमिलितैर्वत्स स्थीयते वहुवासरम्

ସେ କହିଲା—“ଭାଇମାନେ, ସ୍ୱଜନମାନେ, ଭଉଣୀ! ‘ହରି’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରନି। ମୁଁ ତୁମ ମା; ଏହି ତୁମ ଭଉଣୀ; ଏମାନେ ତୁମ ଭାଇ—ନିଜ ଲୋକ। ହେ ବତ୍ସ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ମିଶି ବହୁ ଦିନ ଏଠି ରୁହ।”

Verse 93

गंतुं न विद्यते शक्तिर्जलमध्ये ममाधुना । अवतारैस्त्वया कार्यं दशभिः सृष्टिरक्षण म्

“ଏବେ ଏହି ଜଳମଧ୍ୟରେ ମୋର ଆଗକୁ ଯିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ଦଶ ଅବତାର ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ।”

Verse 94

यस्याः पीतं मया मूत्रं पुरीषमुदरे बहु । सा माता नरकोऽस्माकमग्रे वक्तुं न शक्यते

“ଯାହାର ମୂତ୍ର ମୁଁ ପିଇଥିଲି ଏବଂ ଯାହାର ଗର୍ଭରେ ମୁଁ ବହୁ ମଳ ଧାରଣ କରିଥିଲି—ସେଇ ମୋର ମା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ ଯେ ନରକଫଳ ମିଳେ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।”

Verse 95

निर्मितो न द्वितीयस्तु निर्मितो विश्वकर्मणा । त्वादृशस्तु पुमान्कश्चिद्यस्य नो हदये हरिः

“ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଗଢ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରି ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ। ତଥାପି ତୁମ ପରି ଲୋକର ହୃଦୟରେ ହରି ନ ବସିଲେ, ସେ କେମିତି ପୁରୁଷ?”

Verse 96

दशमासं ध्रुवं मन्ये मूत्रं पास्यति तर्पितः । भ्रातरो भ्रातरः सत्यं गर्भेऽपि स्युः कथं यदि

“ଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ନିଶ୍ଚୟ, ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ପୋଷିତ ହୋଇ ମୂତ୍ର ପାନ କରେ। ଯଦି ‘ଭାଇମାନେ ସତ୍ୟରେ ଭାଇ’—ତେବେ ଗର୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତେମିତି କିପରି ହେବେ?”

Verse 97

युध्यतस्तान्कथं माता वराकी वारयिष्यति । स्वजनो दृश्यते वृद्धः परेषु पण्डितायते

ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ଦୁର୍ଭାଗିନୀ ମାଆ କିପରି ତାଙ୍କୁ ରୋକିବ? ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ସେ ‘ବୃଦ୍ଧ/ଥୋର’ ଦିଶେ, ପରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଣ୍ଡିତ ଭାବେ ଅଭିନୟ କରେ।

Verse 98

कुटुंबं भण्यते कस्माद्यश्च नायाति याति च । बंधनं च कुटुम्बस्य जायते नरकाय नः

ଯାହା ସତ୍ୟରୂପେ ଆସେ ନାହିଁ, ସତ୍ୟରୂପେ ଯାଏ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ତାହାକୁ ‘କୁଟୁମ୍ବ’ କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? କୁଟୁମ୍ବାସକ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ବନ୍ଧନ ହୋଇ ଆମକୁ ନରକସଦୃଶ ଦୁଃଖକୁ ନେଇଯାଏ।

Verse 99

माता मे विद्यते चान्या पितान्यो भ्रातरश्च ये । स्वसा स्वजनसम्वन्धं ज्ञात्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

ମୋର ଅନ୍ୟ ମାଆ ଅଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ପିତା ଅଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ‘ଭଉଣୀ’ ଓ ‘ସ୍ୱଜନ’ର ସତ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧ ଜାଣିଲେ ମୁକ୍ତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 100

माता प्रकृतिरस्माकं स्वसा बुद्धिर्निगद्यते । अहंकारस्ततो जातो योऽहमित्यनुमीयते

ପ୍ରକୃତିକୁ ଆମର ମାଆ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଭଉଣୀ ବୋଲି ନିଗଦିତ। ସେଠାରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ‘ମୁଁ ଅଛି’ ବୋଲି ପ୍ରତ୍ୟୟ ହୁଏ।

Verse 101

तन्मात्राः सोदराः पञ्च ये गच्छन्ति सहैव मे । एषा प्रकृतिरस्माकं विकारः स्वजनो मम

ପାଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରା ମୋର ସହୋଦର ଭାଇ; ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ଏକାସାଥି ଗତି କରନ୍ତି। ଏହା ଆମର ପ୍ରକୃତି; ତାହାର ବିକାରକୁ ମୁଁ ‘ମୋ ସ୍ୱଜନ’ ବୋଲି କହେ।

Verse 102

एतेषां वाहको यस्तु पुरुषः पञ्च विंशकः । स मे पिता शरीरेऽस्मिन्परमात्मा हरिः स्थितः

ଏସବୁଙ୍କୁ ବହନ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ପଞ୍ଚବିଂଶତମ ପୁରୁଷ ସେଇ ମୋର ପିତା। ଏହି ଦେହରେ ପରମାତ୍ମା ହରି ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 103

यद्यसौ चित्यन्ते चित्ते दृश्यते हृदये हरिः । अणिमादिगुणैश्वर्यं पदं तस्यैव जायते

ଯଦି ହରିଙ୍କୁ ମନର ଅନ୍ତରେ ଓ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି ଦର୍ଶନ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେଇ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅଣିମା ଆଦି ଗୁଣ-ଐଶ୍ୱର୍ୟଯୁକ୍ତ ପଦ ମିଳେ।

Verse 104

भवता सम्मतं राज्यं तन्मे नित्यं तृणैः समम् । यत्र नो पूज्यते विष्णुर्ब्रह्मा रुद्रोऽनिलोऽनलः

ତୁମେ ସମ୍ମତ କରୁଥିବା ରାଜ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ସଦା ତୃଣସମାନ; ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନୁହେଁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନୁହେଁ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 105

प्रत्यक्षो दृश्यते यस्तु निरालम्बो भ्रमत्यसौ । स एव भगवान्विष्णुर्य एते गगने स्थिताः

ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ନିରାଧାର ଭାବେ ଭ୍ରମଣ କରେ, ସେଇ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ; ଆକାଶରେ ଯେଉଁମାନେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ମଧ୍ୟ ସେଇ।

Verse 106

ध्रुवे बद्धा ग्रहाः सर्वे य एतेऽप्युडवः स्थिताः । ते सर्वे विष्णुवचसा न पतंति धरातले

ଧ୍ରୁବଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧା ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଏବଂ ଏହି ସ୍ଥିର ତାରାମାନେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 107

काले विनाशः सर्वेषां तेनैव विहितः स्वयम् । इति संचिंत्य मे नास्ति भवद्भ्यो मरणाद्भयम्

କାଳ ଆସିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିନାଶ ସେଇ ଭଗବାନ୍‌ ନିଜେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଚିନ୍ତି, ତୁମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ନାହିଁ।

Verse 108

इति तद्वचनस्यांते पदा हत्वा पिताऽब्रवीत् । कुत्राऽसौ हन्मि तत्पूर्वं पश्चात्त्वां हरिभाषिणम्

ସେ କଥା ଶେଷ ହେବା ସହିତ ପିତା ପାଦରେ ଆଘାତ କରି କହିଲା—“ସେ କେଉଁଠି? ପ୍ରଥମେ ତାକୁ ମାରିଦେବି, ପରେ ହରିକଥା କହୁଥିବା ତୋତେ!”

Verse 109

प्रह्लाद उवाच । पृथिव्यादीनि भूतानि तान्येव भगवान्हरिः । स्थले जले किं बहुना सर्वं विष्णुमयं जगत्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ପୃଥିବୀ ଆଦି ଭୂତଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଭଗବାନ୍‌ ହରି। ସ୍ଥଳେ ଜଳେ—ଅଧିକ କ’ଣ? ସମଗ୍ର ଜଗତ ବିଷ୍ଣୁମୟ।

Verse 110

तृणे काष्ठे गृहे क्षेत्रे द्रव्ये देहे स्थितो हरिः । ज्ञायते ज्ञानयोगेन दृश्यते किं नु चक्षुषा

ତୃଣ, କାଠ, ଘର, କ୍ଷେତ୍ର, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଦେହ—ସବୁଠି ହରି ଅବସ୍ଥିତ। ସେ ଜ୍ଞାନଯୋଗରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; କେବଳ ଚକ୍ଷୁରେ କିପରି ଦେଖାଯିବେ?

Verse 111

ब्रह्मालये याति रसातले वा धरातलेऽसौ भ्रमति क्षणेन । आघ्राति गन्धं विदधाति सर्वं शृणोति जानाति स चात्र विष्णुः

ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୟକୁ ଯାଆନ୍ତି, କିମ୍ବା ରସାତଳକୁ, କିମ୍ବା କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସେ ଗନ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି ଓ ଜାଣନ୍ତି—ଏଠାରେ ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ।

Verse 112

इत्युक्तः सहजां मायां त्यक्त्वा सिंहासनोत्थितः । दृढं परिकरं बद्ध्वा खङ्गं चाकृष्य चोज्ज्वलम्

ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ସେ ନିଜ ସହଜ ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସିଂହାସନରୁ ଉଠିଲା। କଟିବନ୍ଧ ଦୃଢ଼ କରି ବାନ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଖଡ୍ଗ ଟାଣିଲା।

Verse 113

हत्वा तं फलकाग्रेण बभाषे दुस्सहं वचः । इदानीं स्मर रे विष्णुं नो चेज्जवलितकु ण्डलम् । पतिष्यति शिरो भूमौ फलं पक्वं यथा नगात्

ଖଡ୍ଗର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ତାକୁ ଆଘାତ କରି ସେ ଦୁସ୍ସହ ବଚନ କହିଲା—“ଏବେ ରେ ଦୁଷ୍ଟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର! ନଚେତ୍ ଜ୍ୱଳିତ କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ତୋର ଶିର ପକ୍କ ଫଳ ଗଛରୁ ଝରିବା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବ।”

Verse 114

नो चेद्दर्शय तं विष्णुमस्मात्स्तंभाद्विनिर्गतम् । प्रह्लादस्तु भयं त्यक्त्वा चक्रे पद्मासनं भुवि

“ନଚେତ୍ ଏହି ସ୍ତମ୍ଭରୁ ନିର୍ଗତ ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖା!” କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଭୂମିରେ ପଦ୍ମାସନ କଲା।

Verse 115

विधाय कंधरां नेतुमुच्चैः श्वासं निरुध्य च । हृदि ध्यात्वा हरिं देवं मरणायोन्मुखः स्थितः

ଯେପରି ବଧକୁ ନେଇଯିବେ ସେପରି ଗର୍ଦ୍ଧନ ଦୃଢ଼ କରି, ଶ୍ୱାସ ନିରୋଧ କରି, ହୃଦୟରେ ହରିଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା।

Verse 116

प्रभो मया तदा दृष्टमाश्चर्यं गगनाद्भुवि । पुष्पमाला स्थिता कण्ठे प्रह्लादस्य स्वयं गता

“ପ୍ରଭୋ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲି—ଆକାଶରୁ ସ୍ୱୟଂ ପୁଷ୍ପମାଳା ଭୂମିକୁ ଆସି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ବସିଗଲା।”

Verse 117

गगनं व्याप्यमानं च किंकिमेवं कृतं जनैः । झटिति त्रुट्यति स्तम्भाच्छब्देन क्षुभितो जनः

ଆକାଶ ଝଙ୍କାରଧ୍ୱନିରେ ଭରିଗଲା ପରି ଲାଗିଲା; ଲୋକେ “ଏହା କ’ଣ?” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ହଠାତ୍ ସ୍ତମ୍ଭ ଫାଟିଗଲା; ତାହାର ଘୋର ଶବ୍ଦରେ ଜନସମୂହ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 118

धरणी याति पातालं द्यौर्वा भूमिं समेष्यति । पतिष्यति शिरो भूमौ खड्गघाताहतं नु किम्

“ଧରଣୀ କ’ଣ ପାତାଳକୁ ଧସୁଛି, ନା ଆକାଶ ଭୂମି ଉପରେ ଭାଙ୍ଗିପଡୁଛି? ଖଡ୍ଗଘାତରେ କାହାର ଶିର ଭୂମିରେ ପଡିବ କି—ଏହା କ’ଣ ଘଟୁଛି?”

Verse 119

तावत्स्तंभाद्विनिष्क्रान्तः सिंहनादो भयंकरः । भूमौ निपतिताः सर्वे दैत्याः शब्देन मूर्च्छिताः

ସେତେବେଳେ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ଭୟଙ୍କର ସିଂହନାଦ ଫୁଟିଉଠିଲା; ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ।

Verse 120

हिरण्यकशिपोर्हस्तात्खड्गचर्म पपात च । न स जानाति किं किमेतदिति पुनःपुनः

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁର ହାତରୁ ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଳ ଖସିପଡିଲା; ସେ ପୁନଃପୁନଃ “ଏହା କ’ଣ, ଏହା କ’ଣ?” ବୋଲି କହି ବୁଝିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 121

उत्थितो वीक्षते यावत्तावत्पश्यति तं हरिम् । अधो नरं स्थितं सिंहमुपरिष्टाद्विभी षणम्

ସେ ଉଠି ଚାହିଁଲାମାତ୍ରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ତଳେ ନରରୂପ, ଉପରେ ସିଂହରୂପ; ଭୟଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି।

Verse 122

दंष्ट्रा करालवदनं लेलिहानमिवांबरम् । जाज्वल्यमानवपुषं पुच्छाच्छोटितमस्तकम्

ଭୟଙ୍କର ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଓ କରାଳ ବିସ୍ତୃତ ମୁଖ ସହ ସେ ଯେନ ଆକାଶକୁ ଚାଟୁଥିଲା। ତାହାର ଦେହ ଜ୍ୱଳୁଥିଲା ଏବଂ ପୁଛର ଝଟକାରେ ମସ୍ତକ ଛିଟକୁଥିଲା।

Verse 123

महाकण्ठकृतारावं सशब्द मिव तोयदम् । समुच्छ्वसितकेशांतं दुर्निरीक्ष्यं सुरासुरैः

ତାହାର ମହାକଣ୍ଠରୁ ଘୋର ରାବ ଉଦ୍‌ଗତ ହେଲା—ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ମେଘ ପରି। ଶ୍ୱାସୋଚ୍ଛ୍ୱାସରେ କେଶ ଉଭା ହେଲା; ସେ ଦେବାସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇଗଲା।

Verse 124

नरसिंहमथो दृष्ट्वा निपपात पुनः क्षितौ । विगृह्य केशपाशे तं भ्रामयामास चांबरम्

ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପୁଣି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ନରସିଂହ ତାହାର କେଶପାଶ ଧରି ତାକୁ ଆକାଶରେ ଘୁରାଇଲେ।

Verse 125

भ्रामयित्वा शतगुणं पृथिव्यां समपोथयत् । न ममार स दैत्येन्द्रो ब्रह्मणो वरकारणात्

ଶତଗୁଣ ଘୁରାଇ ସେ ତାକୁ ପୃଥିବୀରେ ଜୋରେ ପଟକିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବରଦାନ ହେତୁ ସେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ମରିଲା ନାହିଁ।

Verse 126

गगनस्थैस्तदा देवै रुच्चैः संस्मारितो हरिः । दैत्यं जानुनि चानीय वक्षो हृष्टो निरीक्ष्य च

ତେବେ ଗଗନସ୍ଥ ଦେବମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ; ହରି ଦୈତ୍ୟକୁ ନିଜ ଜାନୁ ଉପରେ ଆଣିଲେ। ତାହାର ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ଉଗ୍ର ହର୍ଷରେ ନିହାରି, ସଂହାର କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 127

जयजयेति यक्षानां सुराणां सोऽवधारयत् । शब्दं कर्णे भुजौ सज्जौ कृत्वा तौ पद्मलांछितौ

ଯକ୍ଷ ଓ ଦେବମାନଙ୍କର “ଜୟ ଜୟ” ଘୋଷକୁ ସେ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରେ ପଦ୍ମଚିହ୍ନିତ ଭୁଜଦ୍ୱୟକୁ ସଜ୍ଜ କରି, ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ମନ ନିବେଶ କଲେ।

Verse 128

बिभेद वक्षो दैत्यस्य वज्रघातकिणांकितम् । नखैः कुन्दसुमप्रख्यैरस्थिसंघातकर्शितम्

କୁନ୍ଦପୁଷ୍ପ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନଖଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନବର ବକ୍ଷକୁ ଭେଦିଦେଲେ—ବଜ୍ରାଘାତର ଘାଉଚିହ୍ନରେ ଅଙ୍କିତ ଓ ଅସ୍ଥି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୟିତ।

Verse 129

भिन्ने वक्षसि दैत्येन्द्रो ममारच पपात च । तदा सहर्षमभवत्त्रैलोक्यं सचराचरम्

ବକ୍ଷ ଭିନ୍ନ ହେବା ସହିତ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ମରି ପଡ଼ିଲା। ତେବେ ଚରାଚର ସହିତ ତ୍ରିଲୋକ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 130

ममापि तृप्तिः सञ्जाता प्रसादात्तव केशव । यदा पुरत्रये दग्धे प्रसादाच्छंकरस्य च

ହେ କେଶବ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରୁ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ହେଲା—ଯେପରି ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତ୍ରିପୁର ଦଗ୍ଧ ହେବାବେଳେ ହୋଇଥିଲା।

Verse 131

हिण्याक्षे पुनर्जाता सा काले विनिपातिते । इदानीं नास्ति मे तृप्तिः कुत्र यामि करोमि किम्

ହିଣ୍ୟାକ୍ଷ ନିପାତିତ ହେବାବେଳେ ସେଇ ତୃପ୍ତି ପୁନଃ ଜନ୍ମିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୋର ତୃପ୍ତି ନାହିଁ—ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି, କ’ଣ କରିବି?

Verse 132

पृथिव्यां क्षत्रियाः सन्ति न युध्यंते परस्परम् । देवानां दानवैः सार्द्धं नास्ति युद्धं कथं प्रभो

ପୃଥିବୀରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତଥାପି ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କରୁନାହାନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କର ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ନାହିଁ—ଏହା କିପରି, ହେ ପ୍ରଭୁ?

Verse 133

इदानीं बलिना व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् । पञ्चमो योऽवतारस्ते न जाने किं करिष्यति । वलिनिग्रहकालोऽयं तद्दर्शय जनार्दन

ଏବେ ବଲି ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଛି। ଆପଣଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ଅବତାର ସନ୍ନିକଟ; ସେ କ’ଣ କରିବେ ମୁଁ ଜାଣେନି। ଏହି ସମୟ ବଲି-ନିଗ୍ରହର—ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଯୋଜନା ଦର୍ଶାନ୍ତୁ, ହେ ଜନାର୍ଦନ।

Verse 134

सारस्वत उवाच । तदेतत्सकलं श्रुत्वा बभाषे वामनो मुनिम्

ସାରସ୍ୱତ କହିଲେ: ଏ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି ବାମନ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 135

वामन उवाच । शृणु नारद यद्वृत्तं हिण्यकशिपौ हते । दैत्यराजः कृतो राजा प्रह्लादोऽतीव वैष्णवः

ବାମନ କହିଲେ: ହେ ନାରଦ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ହତ ହେବା ପରେ ଯାହା ଘଟିଲା ଶୁଣ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା କରାଗଲା।

Verse 136

तेन राज्यं धरापृष्ठे कृतं संवत्सरान्बहून् । तस्यापि कुर्वतो राज्यं विग्रहो हि सुरैः समम्

ସେ ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ବହୁ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ତଥାପି ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ବିଗ୍ରହ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 137

नो पश्याम्यपि दैत्यानां पूर्ववैरमनुस्मरन् । उत्पाद्य पुत्रान्सबहून्राज्यं चक्रे स पुष्कलम्

ପୂର୍ବ ବୈରକୁ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମାଇ ସେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍କଳ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 138

विरोचनाद्बलिर्जातो बाल एव यदाऽभवत् । एकान्ते स हरिं ज्ञात्वा तदा योगेन केनचित्

ବିରୋଚନରୁ ବଳି ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେ ଯେତେବେଳେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଏକାନ୍ତରେ କୌଣସି ଯୋଗସାଧନା ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଜାଣିଲା।

Verse 139

मुक्त्वा राज्यं प्रियान्पुत्रान्गतोऽसौ गिरिसानुषु । कल्पान्तस्थायिनं देहं तस्य चक्रे जनार्द्दनः

ରାଜ୍ୟ ଓ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ପର୍ବତ ଢାଳମାନଙ୍କୁ ଗଲା। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାକୁ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକିଥିବା ଦେହ ଦାନ କଲେ।

Verse 140

दैत्यानां दानवानां च बहूनां राज्यकारणे । विवादोतीव संजातः को नो राजा भवेदिति

ବହୁ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟକାରଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିବାଦ ଜନ୍ମିଲା—“ଆମମଧ୍ୟରୁ କିଏ ରାଜା ହେବ?”

Verse 141

नारद उवाच । हिण्याक्षस्य ये पुत्राः पौत्राश्च बलवत्तराः । विरोचनप्रभृतयः सन्ति ये बलवत्तराः

ନାରଦ କହିଲେ—ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷର ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ; ବିରୋଚନ ଆଦିମାନେ ତ ନିଶ୍ଚୟ ମହାବଳୀ।

Verse 142

वृषपर्वापि बलवान्राज्यार्थे समुपस्थितः । इन्द्रवित्तेशवरुणा वायुः सूर्योनलो यमः

ବୃଷପର୍ବଣ ମଧ୍ୟ ମହାବଳବାନ୍ ହୋଇ ରାଜ୍ୟାର୍ଥେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧନାଧିପ କୁବେର, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ଯମ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 143

दैत्येन सदृशा न स्युर्बलरूपक्षमादिभिः । औदार्यादिगुणैः कृत्वा सन्तत्या चासुराधिकः

ବଳ, ରୂପ, କ୍ଷମା ଆଦିରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ଔଦାର୍ୟ ଆଦି ଗୁଣରେ ଓ ବଂଶପରମ୍ପରାରେ ସେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 144

शुक्रेणा चार्यमाणास्ते युद्ध्यंते च परस्परम् । अमृताहरणे दौष्ट्यं यदा दैत्याः स्मरन्ति तत्

ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଅମୃତହରଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦ୍ରୋହକୁ ଯେତେବେଳେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସ୍ମରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ବୈର ଜ୍ୱଳିଉଠେ।

Verse 145

पीतावशेषममृतं कस्माद्यच्छंति देवताः । नास्माकमिति संनह्य युध्यन्ते च परस्परम्

“ଦେବତାମାନେ ପିଇ ସାରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଅମୃତଟିଏ ହିଁ କାହିଁକି ଦିଅନ୍ତି?”—‘ଏହା ଆମ ପାଇଁ ନୁହେଁ’ ଭାବି ସେମାନେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।

Verse 146

कदाचिदपि नो युद्धं विश्रांतिमुपगच्छति । एककार्योद्यता यस्माद्बहवो दैत्यदानवाः

ଆମର ଯୁଦ୍ଧ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରାମକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; କାରଣ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ଏକେ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସଦା ଉଦ୍ୟତ ରହନ୍ତି।

Verse 147

पीत्वाऽमृतं सुरा जाता अमरास्ते जयन्ति च । देवदानवदैत्यानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । विष्णुर्बलाधिको युद्धे तदेतत्कारणं वद

ଅମୃତ ପାନ କରି ଦେବମାନେ ଅମର ହେଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ, ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ବଳବାନ; ତାହାର କାରଣ କୁହ।

Verse 148

वामन उवाच । अनादिनिधनः कर्त्ता पाता हर्त्ता जनार्दनः । एकोऽयं स शिवो देवः स चायं ब्रह्मसंज्ञितः । एकस्य तु यदा कार्यं जायते भुवने नृप

ବାମନ କହିଲେ—ଜନାର୍ଦନ ଅନାଦି-ଅନନ୍ତ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ସେଇ। ସେଇ ଏକ ଦେବ ‘ଶିବ’ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଏବଂ ସେଇ ‘ବ୍ରହ୍ମା’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତ। କିନ୍ତୁ ହେ ନୃପ! ଯେତେବେଳେ ଭୁବନେ କୌଣସି ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ…

Verse 149

तस्य देहं समाश्रित्य मृत्युकार्यं कुर्वंति ते । ब्रह्मांडं सकलं विष्णोः करदं वरदो यतः । तस्माद्बलाधिको विष्णुर्न तथान्योऽस्ति कश्चन

ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। କାରଣ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କରଦ, ଏବଂ ସେଇ ବରଦାତା; ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତାଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 150

पालनायोद्यतो विष्णुः किमन्यैश्चर्मचक्षुभिः । इन्द्राद्याश्च सुराः सर्वे विष्णोर्व्यापारकारिणः

ବିଷ୍ଣୁ ପାଳନକାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ଉଦ୍ୟତ; କେବଳ ଚର୍ମଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ମାତ୍ର।

Verse 151

सृष्टिं कृत्वा ततो ब्रह्मा कैलासे संस्थितो हरः । न शक्यते सुरैर्विष्णुर्भ्राम्यन्ते भुवनत्रये

ସୃଷ୍ଟି କରି ବ୍ରହ୍ମା (ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ) ନିବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ହର କୈଲାସରେ ସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ତ୍ରିଭୁବନେ ସର୍ବତ୍ର ଭ୍ରମଣ କରି ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 152

जगत्यस्मिन्यदा कश्चिद्वैपरीत्येन वर्तते । तस्योच्छेदं समागत्य करोत्येव जनार्दनः

ଏହି ଜଗତରେ ଯେତେବେଳେ କେହି ଧର୍ମବିରୋଧୀ ଭାବେ ବିପରୀତ ଆଚରଣ କରେ, ସେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦନ ସ୍ୱୟଂ ଆସି ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ଉଚ୍ଛେଦ କରନ୍ତି।

Verse 153

त्वमेजय महाबाहो न मनो नारदाऽदयम् । सर्वपापहरां दिव्यां तां कथां कथयाम्यहम्

ହେ ମହାବାହୋ ଜନମେଜୟ! ନାରଦାଦିଙ୍କ ସହ ମନକୁ ଏଥିରେ ସ୍ଥିର କର; ସର୍ବପାପହରା ସେଇ ଦିବ୍ୟ କଥା ମୁଁ କହିବି।

Verse 154

पुरा विवदतां तेषां दैत्यानां राज्यहेतवे । प्रह्लादेन समागत्य व्यवस्था विहिता स्वयम्

ପୂର୍ବକାଳରେ ରାଜ୍ୟହେତୁ ସେଇ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପରସ୍ପର ବିବାଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସ୍ୱୟଂ ଆଗକୁ ଆସି ନିଜ ଅଧିକାରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 155

सर्वलक्षणसं पन्नो दीर्घायुर्बलवत्तरः । यज्ञशीलः सदानंदो बहुपुत्रोतिदुर्जयः

ସେ ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ; ଯଜ୍ଞଶୀଳ, ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ, ବହୁପୁତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଅତି ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲେ।

Verse 156

न युध्यते सुरैः साकं विष्णुं यो वेत्ति दुर्जयम् । संग्रामे मरणं नास्ति यस्य यः सर्वदक्षिणः

ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଜେୟ ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରେନାହିଁ; ତାହା ପାଇଁ ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ସଦା ଦାନ-ଦକ୍ଷିଣାରେ ଉଦାର।

Verse 157

आत्मनो वचनं व्यर्थं न करोति कथंचन । सर्वेषां पुत्रपौत्राणां मध्ये यो राजते श्रिया

ସେ ନିଜ ବଚନକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ କରେନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 158

अभिषिक्तस्तु शुक्रेण स वो राजा भवेदिति । गुरुप्रमाणमित्युक्त्वा ययौ यत्रागतः पुनः

‘ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ଯେ, ସେଇ ରାଜା ହେବ।’ ଏହିପରି କହି—‘ଗୁରୁବଚନ ହିଁ ପ୍ରମାଣ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରି—ସେମାନେ ପୁନଃ ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲେ ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।

Verse 159

तथा च कृतवंतस्ते सहिता दैत्यदानवाः । विरोचनप्रभृतयः पुत्राः पौत्राः स्वयंगताः

ଏବଂ ସେମାନେ ସେହିପରି କଲେ; ସମବେତ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ—ବିରୋଚନ ଆଦି—ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 160

प्रत्येकं वीक्षिताः सर्वे गुरुणा ज्ञानपूर्वकम् । प्रह्लादेन गुणाः प्रोक्ता न ते संति विरोचने

ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନପୂର୍ବକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଥିବା ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଚନରେ ନଥିଲା।

Verse 161

अन्येषामपि दैत्यानां वृषपर्वापि नेदृशः । यथा निरीक्षिताः पुत्रा बलिप्रभृतयो मुने । सर्वान्संवीक्ष्य शुक्रेण बलौ दृष्टा गुणास्तथा

ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବୃଷପର୍ବା ସେପରି ଯୋଗ୍ୟ ନଥିଲା। ସେହିପରି, ହେ ମୁନି, ବଲି ଆଦି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରାଗଲା; ଶୁକ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ସେଇ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବଲିରେ ଦେଖିଲେ।

Verse 162

बलिदेहेऽधिकान्दृष्ट्वा दैत्येभ्यो विनिवेदिताः । बलिर्गुणाधिको दैत्याः कथं कार्यं भवेन्मया

ବଲିଙ୍କ ଦେହରେ ଅଧିକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଦେଖି ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା— “ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ବଲି ଗୁଣାଧିକ; ଏବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”

Verse 163

केनापि दैवयोगेन बलिरिंद्रो भविष्यति । यादृशस्तु पिता लोके तादृशस्तु सुतो भवेत्

କୌଣସି ଦୈବଯୋଗରେ ବଲି ଇନ୍ଦ୍ର ହେବ। ଏହି ଲୋକରେ ଯେପରି ପିତା, ସେପରି ନିଶ୍ଚୟ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 164

पौत्रश्च निश्चितं तादृग्भवतीति न चेत्सुतः । प्रह्लादस्तु महायोगी वैष्णवो विष्णुवल्लभः

ପୁତ୍ର ଯଦି ସେପରି ନ ହୁଏ, ତେବେ ପୌତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ସେହି ସ୍ୱଭାବର ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମହାଯୋଗୀ—ବୈଷ୍ଣବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 165

तस्माद्विरोचने केचिद्धिरण्यकशिपोर्गुणाः । ज्येष्ठो विरोचनो राज्ये यदि चेत्क्रियतेऽसुराः । नरसिंहः समागत्य निश्चितं मारयिष्यति

ଏହିହେତୁ ବିରୋଚନରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ କିଛି ଗୁଣ ଅଛି। ହେ ଅସୁରମାନେ, ଯଦି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବିରୋଚନକୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ, ତେବେ ନରସିଂହ ନିଶ୍ଚୟ ଆସି ତାକୁ ବଧ କରିବେ।

Verse 166

मुक्तं विरोचनेनापि राज्यं मरणभीरुणा । प्रह्लादस्य गुणाः सर्वे बलिदेहे व्यवस्थिताः

ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ବିରୋଚନ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲା। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ବଲିଙ୍କ ଦେହରେ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 167

एवं ते समयं कृत्वा बलिं राज्येऽभ्यषिंचय न् । यः प्रह्लादः स वै विष्णुर्यो विष्णुः स बलिः स्वयम्

ଏଭଳି ସମୟ କରି ସେମାନେ ବଲିଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଯେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ; ଯେ ବିଷ୍ଣୁ ସେଇ ବଲି ସ୍ୱୟଂ।

Verse 168

अतो मित्रीकृतो देवैर्विग्रहैस्तु विवर्जितः । एकीभावं कृतं सर्वं बलिराज्ये सुरासुरैः

ଏହିହେତୁ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ମିତ୍ର କଲେ, ଏବଂ ସେ ବିଗ୍ରହ-ବୈରରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ବଲିର ରାଜ୍ୟରେ ସୁର ଓ ଅସୁର ମିଶି ସମସ୍ତକୁ ଏକତାରେ ଆଣିଲେ।

Verse 169

तस्यापि भाषितं श्रुत्वा देवेंद्रो मम मंदिरे । समागता वालखिल्याः शप्तोहं वामनः कृतः

ତାଙ୍କର କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣି ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମୋ ମନ୍ଦିରକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସମାଗତ ହେଲେ; ମୁଁ ଶପ୍ତ ହୋଇ ବାମନ ହେଲି।

Verse 170

प्रसाद्य ते मया प्रोक्ताः शापमुक्तिप्रदा मम । भविष्यतीति तैरुक्तं बलिनिग्रहणादनु

ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ମୁଁ ମୋର ଶାପମୁକ୍ତିଦାୟକ ଉପାୟ କହିଲି। ସେମାନେ କହିଲେ—ବଲିଙ୍କ ନିଗ୍ରହ ପରେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ।

Verse 171

तवापि कौतुकं युद्धे बलिर्यज्ञं करोति च । देवानां निग्रहो नास्ति सर्वे यज्ञे समागताः

ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ତୁମ ଉତ୍ସୁକତା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅନୁଚିତ, କାରଣ ବଲି ଯଜ୍ଞ କରୁଛି। ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ନିଗ୍ରହ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ଯଜ୍ଞରେ ସମାଗତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 172

स मां यजति यज्ञेन वधं तस्य करोतु कः । अहं च वामनो जातो नारदः कौतुकान्वितः

ସେ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜେ—ତାହାକୁ ବଧ କରିବାକୁ କିଏ ଧୈର୍ୟ କରିବ? ମୁଁ ବାମନରୂପେ ଜନ୍ମିଲି, ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲୀଳାରେ କୌତୁକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 173

विपरीतमिदं सर्वं वर्त्तते मम चेतसि । तथाऽपि क्रमयोगेन सर्वं भव्यं करोम्यहम्

ମୋ ଚେତନାରେ ସବୁକିଛି ବିପରୀତ ଭାବେ ଚାଲୁଛି; ତଥାପି କ୍ରମଯୋଗ ଓ ଯଥାବିଧିରେ ମୁଁ ସବୁକୁ ଶୁଭ ପରିଣତିକୁ ନେଇଯିବି।

Verse 174

नारद उवाच । प्रसादं कुरु देवेश युद्धार्थं कौतुकं मम । एकेन ब्राह्मणेनाजौ हन्यंते क्षत्रिया यदा । पित्रा प्रोक्तं च मे पूर्वं तदा युद्धं भविष्यति

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ, ପ୍ରସାଦ କର; ଯୁଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ମୋର ଗଭୀର କୌତୁହଳ ଅଛି। ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ହତ ହେବେ—ମୋ ପିତା ପୂର୍ବେ ଯେପରି କହିଥିଲେ—ସେତେବେଳେ ହିଁ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିବ।

Verse 175

ब्राह्मणोसि भवाञ्जातः कदा युद्धं करिष्यसि । विहस्य वामनो ब्रूते सत्यं तव भविष्यति

“ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମିଛ—ଯୁଦ୍ଧ କେବେ କରିବ?” ଏହା ଶୁଣି ବାମନ ହସି କହିଲେ—“ତୁମ କଥା ସତ୍ୟ ହେବ।”

Verse 176

जमदग्निसुतो भूत्वा गुरुं कृत्वा महेश्वरम् । कार्त्तवीर्यं वधिष्यामि बहुभिः क्षत्रियैः सह

“ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଗୁରୁ କରି, ମୁଁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟକୁ—ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ବଧ କରିବି।”

Verse 177

समंतपंचके पंच करिष्ये रुधिरह्रदान् । तत्राहं तर्पयिष्यामि पितॄनथ पितामहान्

ସମନ୍ତପଞ୍ଚକରେ ମୁଁ ରକ୍ତର ପାଞ୍ଚଟି ହ୍ରଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବି; ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିବି।

Verse 178

पुण्यक्षेत्रं करिष्यामि भवांस्तत्रागमिष्य ति । परं च कौतुकं युद्धे भविष्यति तव प्रियम्

ମୁଁ ଏହାକୁ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର କରିବି; ଆପଣ ସେଠାକୁ ଆସିବେ। ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଏକ ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କୌତୁକ ମଧ୍ୟ ଘଟିବ।

Verse 179

ब्राह्मणेभ्यो ग्रहीष्यंति यदा कुं क्षत्रियाः पुनः । तदैव तान्हनिष्यामि पुनर्दा स्यामि मेदिनीम्

ଯେତେବେଳେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ (ଧନ/ଅଧିକାର) ଛିନିନେବେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବଧ କରିବି; ଏବଂ ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଦାନ କରିବି।

Verse 180

त्रिसप्तवारं दास्यामि जित्वा जित्वा वसुंधराम् । शस्त्रन्यासं करिष्यामि निर्विण्णो युद्धकर्मणि । विहरिष्यामि रम्येषु वनेषु गिरिसानुषु

ଏକୋଇଶିଥର ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି ଜିତି ମୁଁ ତାହାକୁ ଦାନ କରିବି। ଯୁଦ୍ଧକର୍ମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଶସ୍ତ୍ରନ୍ୟାସ କରିବି; ରମ୍ୟ ବନମାନେ ଓ ପର୍ବତସାନୁମାନେ ଉପରେ ବିହାର କରିବି।

Verse 181

लंकायां रावणो राज्यं करिष्यति महाबलः । त्रैलोक्यकंटकं नाम यदासौ धारयिष्यति

ଲଙ୍କାରେ ମହାବଳୀ ରାବଣ ରାଜ୍ୟ କରିବ; ଯେତେବେଳେ ସେ ‘ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟକଣ୍ଟକ’ ନାମ ଧାରଣ କରିବ, ସେତେବେଳେ (ନିୟତିର ଧାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେବ)।

Verse 182

तदा दाशरथी रामः कौसल्यानंदवर्द्धनः । भविष्ये भ्रातृभिः सार्द्धं गमिष्ये यज्ञमंडपे

ତେବେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦବର୍ଧକ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ; ଏବଂ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କ ସହ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଯିବେ।

Verse 183

ताडकां ताडयित्वाहं सुबाहुं यज्ञमंदिरे । नीत्वा यज्ञाद्गमिष्यामि सीतायास्तु स्वयंवरे

ତାଡକାକୁ ବଧ କରି, ଯଜ୍ଞମନ୍ଦିରରେ ସୁବାହୁକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରି, ସେହି ଯଜ୍ଞରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ସୀତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଯିବି।

Verse 184

परिणेष्याभि तां सीतां भंक्त्वा माहेश्वरं धनुः । त्यक्त्वा राज्यं गमिष्यामि वने वर्षांश्चतुर्दश

ମାହେଶ୍ୱର ଧନୁଷକୁ ଭଙ୍ଗ କରି ମୁଁ ସେହି ସୀତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବି; ପରେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବନକୁ ଯିବି।

Verse 185

सीताहरणजं दुःखं प्रथमं मे भविष्यति । नासाकर्णविहीनां तां करिष्ये राक्षसीं वने

ସୀତାହରଣଜନିତ ଦୁଃଖ ହେବ ମୋର ପ୍ରଥମ ମହାଶୋକ; ଏବଂ ବନରେ ମୁଁ ସେହି ରାକ୍ଷସୀକୁ ନାକ-କାନ ବିହୀନ କରିଦେବି।

Verse 186

चतुर्द्दशसहस्राणि त्रिशिरःखरदूषणान् । धत्वा हनिष्ये मारीचं राक्षसं मृगरूपिणम्

ଚୌଦ୍ଦ ହଜାରକୁ—ତ୍ରିଶିରା, ଖର ଓ ଦୂଷଣ ସହ—ବଧ କରି, ପରେ ମୃଗରୂପଧାରୀ ରାକ୍ଷସ ମାରୀଚକୁ ମୁଁ ସଂହାର କରିବି।

Verse 187

हृतदारो गमिष्यामि दग्ध्वा गृध्रं जटायुषम् । सुग्रीवेण समं मैत्रीं कृत्वा हत्वाऽथ वालिनम्

ପତ୍ନୀବିୟୋଗରେ ମୁଁ ଆଗକୁ ଯିବି; ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁଙ୍କ ଦାହସଂସ୍କାର କରି, ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ମୈତ୍ରୀ କରି, ପରେ ବାଲିନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।

Verse 188

समुद्रं बंधयिष्यामि नलप्रमुखवानरैः । लंकां संवेष्टयिष्यामि मारयिष्यामि राक्षसान्

ନଲପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନଙ୍କ ସହ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ବନ୍ଧିବି; ଲଙ୍କାକୁ ଘେରାଉ କରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବି।

Verse 189

कुम्भकर्णं निहत्याजौ मेघनादं ततो रणे । निहत्य रावणं रक्षः पश्यतां सर्वरक्षसाम्

ଯୁଦ୍ଧରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣକୁ ବଧ କରି, ପରେ ରଣରେ ମେଘନାଦକୁ ସଂହାର କରି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ରାବଣ ରାକ୍ଷସକୁ ନିହତ କରିବି।

Verse 190

विभीषणाय दास्यामि लंकां देवविनिर्मिताम् । अयोध्यां पुनरागत्य कृत्वा राज्यमकंटकम्

ଦେବନିର୍ମିତ ଲଙ୍କାକୁ ମୁଁ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେବି; ପୁଣି ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରି ଆସି, କଣ୍ଟକରହିତ ନିର୍ବିଘ୍ନ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବି।

Verse 191

कालदुर्वाससोश्चित्रचरित्रेणामरावतीम् । यास्येहं भ्रातृभिः सार्द्धं राज्यं पुत्रे निवेद्य च

କାଳ ଓ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାକ୍ରମରେ, ରାଜ୍ୟକୁ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି, ମୁଁ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କ ସହ ଅମରାବତୀକୁ ଯିବି।

Verse 192

द्वापरे समनुप्राप्ते क्षत्रियैर्बहुभिर्मही । भाराक्रांता न शक्नोति पातालं गंतुमुद्यता

ଦ୍ୱାପରଯୁଗ ଆସିଲେ ବହୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଭାରରେ ପୃଥିବୀ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହେବ; ପାତାଳକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

Verse 193

मथुरायां तदा कर्त्ता कंसो राज्यं महासुरः । शिशुपालजरासंधौ कालनेमिर्महासुरः

ସେତେବେଳେ ମଥୁରାରେ ମହାସୁର କଂସ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ ହେବ; ଏବଂ ଶିଶୁପାଳ ଓ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାସୁର କାଳନେମି ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ହେବ।

Verse 194

पौंड्रको वासुदेवश्च बाणो राजा महासुरः । गजवाजितुरंगाढ्या वध्यंते मे तदा मुने

ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ବାସୁଦେବ ଓ ରାଜା ବାଣ—ଏହି ମହାସୁରମାନେ—ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ସମୃଦ୍ଧ ସେନା ସହିତ, ହେ ମୁନେ, ସେତେବେଳେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେବେ।

Verse 195

कलौ स्वल्पोदका मेघा अल्पदुग्धाश्च धेनवः । दुग्धे घृतं न चैवास्ति नास्ति सत्यं जनेषु च

କଳିଯୁଗରେ ମେଘ ଅଳ୍ପ ଜଳ ବର୍ଷିବେ, ଧେନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଦୁଧ ଦେବେ; ଦୁଧରେ ମଧ୍ୟ ଘିଅ ରହିବ ନାହିଁ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 196

चोरैरुपहता लोका व्याधिभिः परिपीडिताः । त्रातारं नाभि गच्छंति युद्धावस्थां गता अपि

ଲୋକେ ଚୋରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପହତ ହେବେ ଏବଂ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେବେ; ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବିପଦାବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କୌଣସି ତ୍ରାତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯିବେ ନାହିଁ।

Verse 197

क्षुद्राः पश्चिमवाहिन्यो नद्यः शुष्यंति कार्त्तिके । एकादशीव्रतं नास्ति कृष्णा या च चतुर्द्दशी

କାର୍ତ୍ତିକେ ନଦୀମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇ ପଶ୍ଚିମମୁଖୀ ବହି ଶୁଷ୍କ ହେବେ; ଏକାଦଶୀବ୍ରତ ଲୁପ୍ତ ହେବ, ତଥା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳିତ ହେବ।

Verse 198

न जानाति जनः कश्चिद्विक्रांतमपि स्वे गृहे । दरिद्रोपहतं सर्वं संध्यास्नानविवर्जितम् । भविष्यति कलौ सर्वं न तत्पूर्वयुगत्रये

କେହି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଘରେ ଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାକୁ ଚିହ୍ନିବେ ନାହିଁ। ସବୁକିଛି ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସନ୍ଧ୍ୟାସ୍ନାନ ବିନା ହେବ। ଏହା ସବୁ କଳିଯୁଗରେ ଘଟିବ; ପୂର୍ବ ତିନି ଯୁଗରେ ଏପରି ନଥିଲା।

Verse 199

पितरं मातरं पुत्रस्त्यक्त्वा भार्यां निषेवते । न गुरुः स्वजनः कश्चित्कोऽपि कं नानुसेवते

ପୁତ୍ର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବ। ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁ ନଥିବେ, ସତ୍ୟ ସ୍ୱଜନ ମଧ୍ୟ ନଥିବେ—କେହି କାହାକୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କିମ୍ବା ସେବା କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 200

यथायथा कलिर्व्याप्तिं करोति धरणीतले । तथातथा जनः सर्व एकाकारो भविष्यति

ଯେପରି ଯେପରି କଳି ଧରଣୀତଳରେ ବ୍ୟାପିବ, ସେପରି ସେପରି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକରୂପ ହୋଇଯିବେ।

Verse 201

म्लेच्छैरुपहतं सर्वं संध्यास्नानविवर्जितम् । कल्किरित्यभिविख्यातो भविष्ये ब्राह्मणो ह्यहम्

ଯେତେବେଳେ ସବୁକିଛି ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପହତ ହେବ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାସ୍ନାନ ଆଚାର ତ୍ୟାଗ ହେବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ‘କଲ୍କି’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେବି।

Verse 202

म्लेच्छानां छेदनं कृत्वा याज्ञवल्यपुरोहितः । बहुस्वर्णेन यज्ञेन यक्ष्ये निष्कृतिकारणात्

ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ଛେଦନ କରି, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ କରି, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନାର ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ବହୁସୁବର୍ଣ୍ଣସମୃଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ କରିବି।

Verse 203

भविष्यंत्यवतारा मे युद्धं तेषु भविष्यति । इदानीं बलिना युद्धं करिष्यंति न देवताः

ମୋର ଅବତାର ଭବିଷ୍ୟତରେ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ, ସେଥିରେ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ହେବ; କିନ୍ତୁ ଏବେ ଦେବତାମାନେ ବଲି ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 204

स मां यजति दैत्येन्द्रो न मे वध्यो बलिर्भवेत् । सर्वस्वदाननियमं करोति स महाध्वरे

ସେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ପୂଜେ; ତେଣୁ ବଲି ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେ ମହାଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବସ୍ୱଦାନର ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରେ।