Adhyaya 10

Verse 1

पार्वत्युवाच । अहो तीर्थस्य माहात्म्यं गिरे रैवतकस्य च । भवस्य देवदेवस्य तथा वस्त्रापथस्य च

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ଅହୋ! ଏହି ତୀର୍ଥର, ରୈବତକ ପର୍ବତର, ଦେବଦେବ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କର ଏବଂ ବସ୍ତ୍ରାପଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ।

Verse 2

गंगा सरस्वती चैव गोमती नर्मदा नदी । स्वर्णरेखाजले सर्वास्तथा ब्रह्मा सवासवः

ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ, ଗୋମତୀ ଓ ନର୍ମଦା—ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେଖାର ଜଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରସହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 3

ब्रह्मेन्द्र विष्णुमुख्यानां देवानां शंकरस्य च । वासो विरचितस्तत्र यावद्ब्रह्मदिनं भवेत्

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ପ୍ରଧାନ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ—ବ୍ରହ୍ମଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ରଚିତ ହେଲା।

Verse 4

क्षेत्रतीर्थप्रभावं च प्रसादात्तव शंकर । श्रुतं सविस्तरं सर्वमिदं त्वदुदितं मया

ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଏହାର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିଛି; ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଶ୍ରବଣ କରିଛି।

Verse 5

महेश्वर प्रभो ब्रूहि किं चकार जनेश्वरः । भोजराजो मृगीं प्राप्य स च सारस्वतो मुनिः

ହେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ, କହନ୍ତୁ—ମୃଗୀକୁ ପାଇ ପରେ ଜନେଶ୍ୱର ଭୋଜରାଜ କ’ଣ କଲେ? ଏବଂ ସାରସ୍ୱତ ମୁନି କ’ଣ କଲେ?

Verse 6

ईश्वर उवाच । तासु सर्वासु नारीषु रूपौदार्यगुणाधिका । नित्यं प्रमुदिता शांता नित्यं मंगलकारिका

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରୂପ, ଔଦାର୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଥିଲା; ସଦା ପ୍ରମୁଦିତା, ଶାନ୍ତା, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ ଥିଲା।

Verse 7

माता स्वसा सखी पुत्री स्त्रीषु संबन्धवर्धनी । पिता भ्राता गुरुः पुत्रः पुरुषेषु तथा कृतः

ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସମ୍ବନ୍ଧବର୍ଧିନୀ ହେଲା—ମାତା, ଭଉଣୀ, ସଖୀ ଓ କନ୍ୟାରୂପେ; ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ ପିତା, ଭ୍ରାତା, ଗୁରୁ ଓ ପୁତ୍ରରୂପେ ଗଣ୍ୟ ହେଲା।

Verse 8

एवं गुणवतीं भार्यां प्राप्य हृष्टो जनेश्वरः । सारस्वतं मुनिं स्तुत्वा राजा वचनमब्रवीत्

ଏପରି ଗୁଣବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇ ଜନେଶ୍ୱର ରାଜା ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ସାରସ୍ୱତ ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ରାଜା ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 9

राजोवाच । ब्रह्मा विष्णुर्हरः सूर्य इन्द्रोऽग्निर्मरुतां गणः । ब्रह्मचर्येण तपसा त्वया सन्तोषिताः प्रभो

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ! ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ହର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ମରୁତଗଣ—ଆପଣଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 10

दैवतं परमं मे त्वं पिता माता गुरुः प्रभुः । येन जन्मांतरं सर्वं प्रत्यक्षं कथितं मम

ଆପଣ ମୋର ପରମ ଦେବତା—ପିତା, ମାତା, ଗୁରୁ ଓ ପ୍ରଭୁ; ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋର ସମଗ୍ର ପୂର୍ବଜନ୍ମ ମୋତେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭଳି କହିଦିଆଗଲା।

Verse 11

सुराष्ट्रदेशो विख्यातो गिरी रैवतको महान् । भवः स्वयंभूर्भगवान्क्षेत्रे वस्त्रापथे श्रुतः

ସୁରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଶ ବିଖ୍ୟାତ, ମହାନ ରୈବତକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ବସ୍ତ୍ରାପଥ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭଗବାନ ଭବ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଭାବେ ଶ୍ରୁତ ଅଟନ୍ତି।

Verse 12

उज्जयंतगिरेर्मूर्ध्नि गौरीस्कन्दगणेश्वराः । भावयंतो भवं सर्वे संस्थिता ब्रह्मवासरम्

ଉଜ୍ଜୟନ୍ତ ପର୍ବତର ଶିଖରେ ଗୌରୀ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଗଣେଶ—ସମସ୍ତ ଗଣସହିତ—ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ-ପୂଜା କରି ଏକ ବ୍ରହ୍ମଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 13

वामनो नगरं स्थाप्य शिवं सिद्धेश्वरं प्रति । जित्वा दैत्यं बलिं बद्ध्वा स्वयं रैवतके स्थितः

ବାମନ ଏକ ନଗର ସ୍ଥାପନ କରି ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର-ରୂପ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଦୈତ୍ୟ ବଳିକୁ ଜିତି ବାନ୍ଧି, ସେ ନିଜେ ରୈବତକ ପର୍ବତରେ ବସିଲେ।

Verse 14

इत्येतत्सर्वमाश्चर्यं जीवद्भिर्यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः

ଏହିପରି ଜୀବମାନେ ଯଦି ଏ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା-ବିଧାନର ଯଥାଚାର ପାଳନରୁ। ବସ୍ତ୍ରାପଥରେ ଭବ (ଶିବ) ହିଁ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)।

Verse 15

त्यक्त्वा राज्यं प्रियान्पुत्रान्पत्त्यश्वरथकुञ्जरान् । पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य गन्तव्यं निश्चितं मया

ରାଜ୍ୟ, ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନେ, ପଦାତି, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ—ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ମୁଁ ଗମନ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି।

Verse 16

त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं सर्वं गम्यते यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः

ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ମୁଁ ସବୁ ଶୁଣିଛି; ଯଦି ସେଠାକୁ ଯାଇ ଦେଖିହେବ, ତେବେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା-ବିଧାନର ଯଥାଚାର ପାଳନରୁ—ବସ୍ତ୍ରାପଥରେ ଭବ (ଶିବ) ହିଁ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)।

Verse 17

सूर्यलोकं सोमलोकमिंद्रलोकं हरेः पुरम् । ब्रह्मलोकमतिक्रम्य यास्येऽहं शिवमंदिरम्

ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ, ସୋମଲୋକ, ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ଓ ହରିଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଶିବମନ୍ଦିର-ଧାମକୁ ଯିବି।

Verse 18

श्रुत्वा हि वाक्यं विविधं नरेन्द्रात्प्रहृष्टरोमा स मुनिर्बभूव । जिज्ञासमानो हि नृपस्य सर्वं निवारयामास मुनिर्नरेन्द्रम्

ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ମୁନି ହର୍ଷରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲେ; ତଥାପି ରାଜାଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ ମୁନି ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିବାରଣ କଲେ।

Verse 19

सारस्वत उवाच । गृहेऽपि देवा हरविष्णुमुख्या जलानि दर्भा नृपते तिलाश्च । अनेकदेशांतरदर्शनार्थं मनो निवार्यं नृपते त्वयेति

ସାରସ୍ୱତ କହିଲେ—ହେ ନୃପତି, ଘରେ ମଧ୍ୟ ହର-ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରମୁଖ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଜଳ, ଦର୍ଭ ଓ ତିଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ତେଣୁ ବହୁ ଦେଶ ଦେଖିବା ପାଇଁ ବାହାରକୁ ଧାଉଥିବା ମନକୁ ତୁମେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।