Adhyaya 96

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि कामेश्वरमिति स्मृतम् । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धनुषां त्रितये स्थितम् । रतीश्वरमिति ख्यातं त्रेतायां तत्सुरे श्वरि

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାଦେବୀ, ‘କାମେଶ୍ୱର’ ନାମେ ସ୍ମୃତ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ତାହାର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ, ତିନି ଧନୁଷ ଦୂରେ, ‘ରତୀଶ୍ୱର’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଦେବତା ଅବସ୍ଥିତ—ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ଯିଏ ତ୍ରେତାୟୁଗରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 2

यस्मिन्दृष्टे मनुष्याणां पूजिते तु वरानने । नश्येच्च सप्तजन्माघं गृहभंगश्च नो भवेत्

ହେ ବରାନନେ ଦେବୀ, ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ—ବିଶେଷତଃ ପୂଜା କଲେ—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସାତ ଜନ୍ମର ପାପ ନଶିଯାଏ, ଏବଂ ଗୃହଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 3

देव्युवाच । केनायं स्थापितो देव कस्मात्प्रोक्तो रतीश्वरः । दर्शनेनास्य किं श्रेयः सर्वं विस्तरतो वद

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଏହାକୁ କିଏ ସ୍ଥାପନ କଲେ? କାହିଁକି ଏହାକୁ ‘ରତୀଶ୍ୱର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ? ଏହାର ଦର୍ଶନରେ କେଉଁ ଶ୍ରେୟ ମିଳେ? ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । रतिर्नामाभवत्साध्वी कामपत्नी यशस्विनी

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ କଥା କହିବି। ରତି ନାମରେ ଏକ ସାଧ୍ୱୀ ଥିଲେ, ସେ କାମଦେବଙ୍କ ଯଶସ୍ୱିନୀ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ।

Verse 5

दग्धे मनसिजे पूर्वं देवेन त्रिपुरारिणा । तदर्थाय तपस्तेपे तस्मिन्देशे रतिः किल

ପୂର୍ବେ ତ୍ରିପୁରାରି ଦେବ (ଶିବ) ମନସିଜ (କାମଦେବ)ଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିବାବେଳେ, ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରତି ସେଇ ଦେଶରେ ତପ କଲେ।

Verse 6

अंगुष्ठाग्रेण तिष्ठन्त्या यावद्युगचतुष्टयम् । आराधितो महादेवः शांतेन मनसा प्रिये

ହେ ପ୍ରିୟେ! ସେ ଅଙ୍ଗୁଠିର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ମନରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 7

कस्मिंश्चिदथ काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । तदग्रतः समुत्तस्थौ लिगं माहेश्वरं प्रिये

ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ ଧରଣୀତଳକୁ ଭେଦି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମାହେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ ଉଠିଲା, ହେ ପ୍ରିୟେ।

Verse 8

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । आह्लादयंती सहसा तस्याश्चित्तं वरानने

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା; ହେ ସୁମୁଖୀ, ତାହା ସହସା ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା।

Verse 9

यस्मान्माहेश्वरं लिंगं त्वद्भक्त्या सहसोत्थितम् । पूजयेस्तन्महाभागे ततः कांतमवाप्स्यसि

ତୁମ ଭକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରୁ ଏହି ମାହେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ସହସା ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଛି, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ; ଏହାକୁ ପୂଜା କର, ତେବେ ତୁମେ ତୁମ କାନ୍ତକୁ ପାଇବ।

Verse 10

एतच्छुत्वा तु सा साध्वी देवदूतस्य भाषितम् । तल्लिंगं पूजयामास स भक्त्या परमया युता

ଦେବଦୂତଙ୍କ ଏହି ଶୁଭ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ସାଧ୍ୱୀ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲା।

Verse 11

ततः कामः समुत्तस्थौ सुप्तोत्थित इव प्रिये । ततः प्रभृति तल्लिंगं कामेश्वरमिति श्रुतम्

ତାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗିଉଠିଥିବା ପରି କାମଦେବ ପୁନଃ ଉଠିଲେ। ସେହି ସମୟରୁ ସେ ଲିଙ୍ଗ ‘କାମେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 12

ततः सा कामदयिता वाक्यमेतदुवाच ह । प्रहृष्टा कामदेवाप्त्या पुरतः पुष्पधन्वनः

ତାପରେ କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏହି ବଚନ କହିଲା; କାମଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରହର୍ଷିତ ହେଲା, ଏବଂ ପୁଷ୍ପଧନ୍ୱା (କାମ) ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 13

पूजयिष्यंति ये चान्ये लिंगमेतत्समाहिताः । एवं ते वांछितां सिद्धिं भूयो यास्यंति सद्गतिम्

ଅନ୍ୟେ ଯେ କେହି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବେ, ସେମାନେ ଏଭଳି ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ପାଇ ପୁନଃ ସଦ୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।

Verse 14

मनोऽभीष्टं तथा सर्वं यद्यपि स्यात्सदुर्ल्लभम् । तत्प्राप्स्यंति न संदेहो लिंगस्यास्य प्रसादतः

ମନର ଯାହା କିଛି ଅଭୀଷ୍ଟ—ଯଦିଓ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ—ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରସାଦରେ ନିଃସନ୍ଦେହେ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 15

एवमुक्त्वा गता साध्वी रतिः कामेन संयुता । स्वस्थाने पूर्णकामा सा प्रहृष्टेनांतरात्मना

ଏପରି କହି ସାଧ୍ବୀ ରତି କାମଙ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସ୍ୱସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣକାମା ହେଲେ ଓ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା।

Verse 16

एनं चैत्रत्रयोदश्यां शुक्लायां यः समर्चति । सकामवद्भवेन्नृणां श्रुतं सौभाग्यदायकम्

ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଯେ କେହି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଆରାଧନା କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରେ; ଏହା ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି ଶ୍ରୁତ।

Verse 96

हृति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ଏକାଦଶରୁଦ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘କାମେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଛଣ୍ଣବେଇତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।