
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଭାସ-କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୂଜ୍ୟ ଲକୁଳୀଶ/ଲକୁଳୀଶ୍ୱରଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥାହୁଏ। ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ‘ଧନୁଷାଂ ସପ୍ତକେ’ ମାପର ଦୂରତାରେ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ତାଙ୍କ ରୂପ ଶାନ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳକାରୀ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ପାପଘ୍ନ (ପାପନାଶକ) ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାକଟ୍ୟ/ଅବତରଣ ଭାବ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ପରେ ଲକୁଳୀଶଙ୍କ ତପସ୍ବୀ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ-ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣିତ—ତୀବ୍ର ତପ କରି, ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେଇ, ନ୍ୟାୟ-ବୈଶେଷିକ ସହ ନାନା ଶାସ୍ତ୍ରର ପୁନଃପୁନଃ ଉପଦେଶ କରି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି; କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଓ ଉତ୍ତରାୟଣ କାଳରେ ଏହାର ବିଶେଷ ଫଳ ଥାଏ। ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଦାନ/ବିଦ୍ୟାପ୍ରଦାନ କରିବାର ସୁପାରିଶ ଅଛି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳରେ ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଭ ଜନ୍ମ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लकुलीशं महाप्रभम् । तस्य पश्चिमदिग्भागे धनुषां सप्तके स्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଲକୁଳୀଶଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗଭାଗରେ ସାତ ଧନୁ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां शांतं मूर्तिस्थितं प्रभुम् । समायातं महाक्षेत्रे तत्र कायावरोहणात्
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାପ ନାଶକ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସାକାର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରଭୁ ସେହି ପବିତ୍ର କାୟାବରୋହଣରୁ ତେଁଠାରେ ମହାକ୍ଷେତ୍ର (ପ୍ରଭାସ)କୁ ଆସିଲେ।
Verse 3
कृत्वा तत्र तपश्चोग्रं दीक्षयित्वात्मशिष्य कान् । कुशकादींश्च चतुर उक्त्वा शास्त्राण्यनेकशः
ସେଠାରେ ସେ ଉଗ୍ର ତପ କଲେ; ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେଲେ; କୁଶକ ଆଦି ଚତୁରମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କରି ଅନେକଥର ଶାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।
Verse 4
न्यायवैशेषिकादीनि ततः सिद्धिं परां गतः । एवं ज्ञात्वा तु यः सम्यक्तं समर्चयते नरः
ନ୍ୟାୟ-ବୈଶେଷିକ ଆଦି ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହା ଜାଣି ଯେ ନର ତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସମର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପୂଜା କରେ।
Verse 5
कार्त्तिक्यां तु विशेषेण अयने चोत्तरेपि वा । विद्यादानं च तत्रैव दद्याद्विप्राय शालिने
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଶେଷତଃ, କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ହିଁ ବିଦ୍ୟାଦାନ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଶୀଳବାନ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 6
सप्तजन्मानि विप्रस्य धनाढ्यस्य कुले शुभे । जायते मतिमान्धीमाञ्छ्रीमानेवं पुनःपुनः
ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଧନାଢ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶୁଭ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବିବେକୀ ଓ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ।
Verse 79
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये लकुलीश्वरमाहात्म्य वर्णनंनामैकोनाशीतितमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ଲକୁଳୀଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଉଣଅଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।