
ଈଶ୍ୱର ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି—ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ, ‘ପାଞ୍ଚ ଧନୁ’ ପରିମିତ ସୀମାଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୈଶ୍ୱାନରେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ସେ ଦେବ ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶ—ଦୁହିଁ ଦ୍ୱାରା ପାପଘ୍ନ, ମଳନାଶକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ତାପରେ ଶିକ୍ଷାଦାୟକ କଥା—ଏକଥର ଗୋଟିଏ ଶୁକ (ଟିଆ) ରାଜମହଳରେ ଘୋସା ବାନ୍ଧି ସଙ୍ଗିନୀ ସହ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହିଲା। ଭକ୍ତିରୁ ନୁହେଁ, ଘୋସାପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରୁ ସେମାନେ ନିୟମିତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଥିଲେ; କାଳକ୍ରମେ ଉଭୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ସେ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ଜାତିସ୍ମର ହୋଇ ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପୂର୍ବଦେହ ସ୍ମରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଗାଥା କହନ୍ତି—ଯେ ଯଥାବିଧି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ବହ୍ନୀଶ (ଅଗ୍ନିପତି)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଯଶ ପାଏ; ମୁଁ ପୂର୍ବେ ପାଇଥିଲି ପରି। ଶେଷରେ ବିଧି—ଘୃତସ୍ନାନରେ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କର। ଏହାରେ ତୀର୍ଥଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଳେ; ଭକ୍ତ ବହ୍ନିଲୋକକୁ ଯାଇ ଅକ୍ଷୟ କାଳ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं वैश्वानरेश्वरम् । तस्यैवाग्नेयकोणस्थं धनुषां पंचके स्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ବୈଶ୍ୱାନରେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେ ଏହି ସ୍ଥାନର ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ, ପାଞ୍ଚ ଧନୁଷ ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि । तत्र कश्चिच्छुकः पूर्वं नीडं देवि चकार ह
ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରେ—କେବଳ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ। ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ପୂର୍ବେ ଗୋଟିଏ ଶୁକ (ଟିଆ) ନିଜ ନୀଡ଼ କରିଥିଲା।
Verse 3
प्रासादे भार्यया सार्द्धं निवस न्सुचिरं स्थितः । ततस्तौ दंपती नित्यं प्रदक्षिणं प्रचक्रतुः
ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ସେହି ପ୍ରାସାଦସଦୃଶ ମନ୍ଦିରରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବସବାସ କଲା। ତାପରେ ସେଇ ଦମ୍ପତି ପ୍ରତିଦିନ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଲେ।
Verse 4
कुलायस्य वशाद्देवि न तु भक्त्या कथंचन । कालेन महता तौ च पंचत्वं समुपस्थितौ
ହେ ଦେବୀ, ଏହା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଭକ୍ତିରୁ ନୁହେଁ; ନୀଡ଼ (ଆଶ୍ରୟ)ର ବଶରୁ ହେଲା। ବହୁ କାଳ ପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Verse 5
जातौ तेन प्रभावेन उक्तौ जातिस्मरौ भुवि । लोपामुद्रागस्त्यनामप्रसिद्धिं परमां गतौ
ସେହି ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜାତିସ୍ମର (ପୂର୍ବଜନ୍ମସ୍ମୃତିସମ୍ପନ୍ନ) ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏବଂ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ନାମରେ ପରମ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
Verse 6
अथ गाथा पुरी गीता अगस्त्येन महात्मना । स्मरता पूर्वदेहं तु विस्मयेनानुभूतिजा
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ନିଜ ପୂର୍ବଦେହକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ବିସ୍ମୟ ଓ ଅନ୍ତରାନୁଭୂତିରୁ ଜନ୍ମିତ ଗୋଟିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଥା ଗାଇଲେ।
Verse 7
कृत्वा प्रदक्षिणं सम्यग्वह्नीशं यः प्रपश्यति । नूनं प्रसिद्धिमाप्नोति इतश्चाहं यथा पुरा
ଯେ ଯଥାବିଧି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଅଗ୍ନିଦେବ-ସ୍ୱରୂପ ବହ୍ନୀଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଯଶ ପାଏ—ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ପାଇଥିବା ପରି।
Verse 8
एवं देवि तवाख्यातं माहात्म्यं वह्निदैवतम् । श्रुतं पापहरं नृणां सर्वकामफलप्रदम्
ହେ ଦେବୀ, ଏହିପରି ତୁମକୁ ଅଗ୍ନିଦେବତାଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା; ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ମିଳେ।
Verse 9
घृतेन तं तु संस्नाप्य विधिना वै समर्चयेत् । हेम दद्याच्च विप्रेंद्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
ଘିଅରେ ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ବିଧିମତେ ପୂଜା କରିବ; ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରେ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରିବ।
Verse 10
एवं कृत्वा विधानेन सम्यग्यात्राफलं लभेत् । वह्निलोकं तु संप्राप्य मोदते कालमक्षयम्
ଏହିପରି ବିଧାନମତେ କଲେ ଯାତ୍ରାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଅକ୍ଷୟ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 78
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहरुया संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वैश्वानरेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टसप्तति तमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ର୍ୟା ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ବୈଶ୍ୱାନରେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।