
ଅଧ୍ୟାୟ ୭୬ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପଦେଶରୂପେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ତୀର୍ଥ-ବିଧାନ କହେ। ଦେବଦେବଙ୍କ ସମୀପରେ, ସୋମେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପବିତ୍ର ପରିସରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ଦୁଇଟି ଲିଙ୍ଗର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଲାକୁଲୀଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଯୁଗ୍ମ ଧାମ ‘ଲାକୁଲେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ‘ଅନୁତ୍ତମ’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ। କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥିବା ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ବୋଲି ଶୁଦ୍ଧି-ଫଳ କୁହାଯାଏ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ ଓ ରାତ୍ରି-ଜାଗରଣ କରିବାକୁ ବିଧି ଦିଆଯାଇଛି। କ୍ରମ—ପ୍ରଥମେ ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ଲାକୁଲୀଶଙ୍କ ପୂଜା, ପରେ ଦୁଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି କ୍ରମେ ସ୍ତୁତି-ମନ୍ତ୍ର ପାଠ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ମହେଶ୍ୱର ଯେଉଁ ପରମ ଧାମରେ ବସନ୍ତି ସେହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତି କୁହାଯାଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव देवदेवस्य समीपस्थं विराजते । लिंगद्वयं महापुण्यं लकुलीशप्रतिष्ठितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେହି ଦେବଦେବଙ୍କ ସମୀପରେ ଲକୁଳୀଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦୁଇଟି ଲିଙ୍ଗ ଶୋଭା ପାଉଛି।
Verse 2
लकुले श्वरनामास्ति तस्य लिंगद्वयस्य वै । तद्दृष्ट्वा देवदेवस्य लिंगद्वयमनुत्तमम्
ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ନାମ ‘ଲକୁଳୀଶ୍ୱର’; ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଇଟି ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ଦେବଦେବ ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ଦ୍ୱିଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କଲେ ଭକ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
Verse 3
मुच्यते सकलात्पापादाजन्ममरणांतिकात् । तत्र शुक्लचतुर्द्दश्यां मासि भाद्रपदे प्रिये
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥିବା ପାପରୁ ମଧ୍ୟ। ଏବଂ ସେଠାରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ—
Verse 4
उपवासपरो भूत्वा यः करोति प्रजागरम् । मूर्त्तिमंतं तु संपूज्य लकुलीशं महाप्रभम्
ଯେ ଉପବାସପରାୟଣ ହୋଇ ରାତିଭରି ଜାଗରଣ କରେ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ମହାପ୍ରଭୁ ଲକୁଳୀଶଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ—
Verse 5
ततः संपूज्य विधिना तत्र लिंगद्वयं पृथक् । सम्यक्पूजाविधानेन स्तुतिमंत्रैरनुक्रमात् । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः
ତାପରେ ସେଠାରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି—ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜାବିଧାନରେ ସ୍ତୁତି-ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ପାଠ କରି—ସେ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର ବିରାଜନ୍ତି।
Verse 76
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये कलकलेश्वरसमीपवर्ति लकुलीशलिंगद्वयमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्सप्ततितमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ-ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ସୋମେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘କଲକଲେଶ୍ୱର ସମୀପସ୍ଥ ଲକୁଳୀଶ ଦ୍ୱୟଲିଙ୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଛଅସତ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।