Adhyaya 75

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं शाकलकलेश्वरम् । शाकल्येश्वरनैरृत्ये धनुषां षष्टिभिः स्थितम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ‘ଶାକଲକଲେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ଶାକଲ୍ୟେଶ୍ୱରର ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ସାଠି ଧନୁଷ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 2

तच्चतुर्युगनामाढ्यं स्मृतं पातकनाशनम् । पूर्वं कामेश्वरंनाम त्रेतायां पुलहेश्वरम्

ସେହି (ଲିଙ୍ଗ) ଚାରି ଯୁଗରେ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ପାପନାଶକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପୂର୍ବେ ତାହାର ନାମ ‘କାମେଶ୍ୱର’; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ (ତାହା) ‘ପୁଲହେଶ୍ୱର’ ଥିଲା।

Verse 3

द्वापरे सिद्धिनाथं तु नारदेशं कलौ स्मृतम् । तथा कलकलेशं च नाम तस्यैव कीर्त्तितम्

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ତାହା ‘ସିଦ୍ଧିନାଥ’ ନାମରେ ପରିଚିତ; କଳିଯୁଗରେ ‘ନାରଦେଶ’ ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଏକେ (ଲିଙ୍ଗ) ପାଇଁ ‘କଲକଲେଶ’ ନାମ ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 4

समुद्रे च महापुण्ये यस्मिन्काले सरस्वती । आगता सा महाभागा हृष्टा तुष्टा सरिद्वरा । तस्य तोयस्य शब्देन सागरस्य महात्मनः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ସମୁଦ୍ରତଟରେ, ଯେତେବେଳେ ସରସ୍ୱତୀ ଆସିଲେ—ସେ ମହାଭାଗା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରିତ୍, ହର୍ଷିତ ଓ ତୃପ୍ତ ହେଲେ—ସେହି ମହାତ୍ମା ସାଗରର ଜଳଶବ୍ଦରୁ (ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା)।

Verse 5

ततो देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । नेदुः कलकलं तत्र तुमुलं लोमहर्षणम्

ତେବେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ଲୋମହର୍ଷକ ‘କଳକଳ’ ମହାକୋଳାହଳ କଲେ।

Verse 6

तेन शब्देन महता मम मूर्त्तिः समुत्थिता । कल्कलेश्वरनामेति ततो लिंगं प्रकीर्तितम्

ସେଇ ମହାଶବ୍ଦରେ ମୋର ପ୍ରକଟ ମୂର୍ତ୍ତି ଉଦ୍ଭବିଲା; ତେଣୁ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ‘କଳ୍କଳେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 7

इति ते पूर्ववृत्तांतं कथितं नामकार णम् । सांप्रतं तु यथा जातं पुनः कलकलेश्वरम् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये

ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂର୍ବବୃତ୍ତାନ୍ତ—ନାମକରଣର କାରଣ—କହିଲି। ଏବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ କଳ୍କଳେଶ୍ୱର ପୁନଃ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ତାହା ମୁଁ କହିବି; ପ୍ରିୟେ, ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ।

Verse 9

पुरा द्वापरसंधौ च प्रविष्टे तु कलौ युगे । नारदस्तु समागत्य क्षेत्रं प्राभासिकं शुभम् । संचकार तपश्चोग्रं तत्र लिंगसमीपतः

ପୂର୍ବେ ଦ୍ୱାପର-ସନ୍ଧିକାଳେ କଳିଯୁଗ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ, ନାରଦ ଆସି ଶୁଭ ପ୍ରାଭାସିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ସମୀପରେ ଘୋର ତପ କଲେ।

Verse 10

ततो हृष्टमना भूत्वा तल्लिंगस्य समीपतः । स चकार महायज्ञं पौंडरीकमिति श्रुतम्

ତାପରେ ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ ସେ ଲିଙ୍ଗ ସମୀପରେ ‘ପୌଣ୍ଡରୀକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଯଜ୍ଞ କଲେ।

Verse 11

देवदेवस्य तुष्ट्यर्थं स सदा भावितात्मवान् । समाहूय ऋषींस्तत्र ब्रह्मलोकात्सहस्रशः

ଦେବଦେବଙ୍କ ତୁଷ୍ଟିର ନିମିତ୍ତେ ସେ ସଦା ସଂଯତାତ୍ମା ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 12

ततः संभृतसंभारो यज्ञोपकरणान्वितः । कृत्वा कुण्डादिकं सर्वं समारेभे ततः क्रतुम्

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଯଜ୍ଞୋପକରଣରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ, କୁଣ୍ଡ ଆଦି ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସେହି କ୍ରତୁକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 13

ततः संपूर्णतां प्राप्ते तस्मिन्क्रतौ वरानने

ତାପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ସେହି କ୍ରତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲାବେଳେ,

Verse 14

अथागमंस्ततो विप्रास्तत्र क्षेत्रनिवासिनः । दक्षिणार्थं महदेवि शतशोऽथ सहस्रशः

ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ବିପ୍ରମାନେ ଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ଶତଶଃ ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 15

ततः स कौतुकाविष्टस्तेषां युद्धार्थमेव हि । प्राक्षिपत्तत्र रत्नानि सुवर्णं च महीतले

ତାପରେ ସେ କୌତୁକାବେଶରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଝଗଡ଼ାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେଠାରେ ଭୂମି ଉପରେ ରତ୍ନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 16

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे युध्यमानाः परस्परम् । कोलाहलं परं चक्रुर्बहुद्रव्यपरीप्सया

ତତ୍ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରସ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ବହୁ ଧନ ଲାଭର ଲୋଭରେ ମହା କୋଳାହଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 17

एके दिगंबरा देवि त्यक्तयज्ञोपवीतिनः । विकचाः केऽपि दृश्यंते त्वन्ये रुधिरविप्लवाः

ହେ ଦେବୀ, କେହି ଦିଗମ୍ବର ହୋଇ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ତ୍ୟାଗ କରି ଦେଖାଗଲେ; କେହିଙ୍କ କେଶ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ, ଆଉ କେହି ରକ୍ତରେ ଲେପିତ ଓ ଛିଟାଯାଇଥିଲେ—ଏମିତି ଥିଲା ସେଠାର ହୁଲ୍ଲୋଡ଼।

Verse 18

अन्ये परस्परं जघ्नुर्मुष्टिभिश्चरणैस्तथा । एवं तत्र तदा क्षिप्तं यद्द्रव्यं नारदेन तु

ଅନ୍ୟେ ପରସ୍ପରକୁ ମୁଷ୍ଟି ଓ ପାଦଘାତରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ସମୟରେ ନାରଦ ଯେ ଧନ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ତାହା ଏମିତି ଦୃଶ୍ୟ ଘଟାଇଲା।

Verse 19

अथाभावे तु वित्तस्य ये च विप्रा ह्यकिंचनाः । विद्याविनयसंपन्ना ब्राह्मणैर्जर्जरीकृताः

ତାପରେ ଧନ ନଥିବାବେଳେ, ଯେ ବିପ୍ରମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅକିଞ୍ଚନ ଥିଲେ, ତଥାପି ବିଦ୍ୟା ଓ ବିନୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ—ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିଟାଯାଇ ଆହତ ହେଲେ।

Verse 20

ते तमूचुर्भृशं शांताः स्मयमानं मुहुर्मुहुः । कलहार्थं यतो दानं त्वया दत्तमिदं मुने

ସେ ଅତିଶାନ୍ତ ଲୋକମାନେ, ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ହସୁଥିବା ସେ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମୁନେ, ଆପଣ ଦିଆ ଏହି ଦାନ ଯେହେତୁ କଳହର କାରଣ ହୋଇଯାଇଛି…”

Verse 21

विद्यायुक्तान्परित्यज्य विधिं त्यक्त्वा तु याज्ञिकम् । तस्मादस्य मुने नाम ख्यातं कलकलेश्वरम्

ବିଦ୍ୟାଯୁକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ଏବଂ ଯାଜ୍ଞିକ ବିଧିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବାରୁ, ହେ ମୁନି, ଏହି ନାମ ‘କଲକଲେଶ୍ୱର’—କଲକଲର ଅଧିପତି—ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 22

तेन नाम्ना द्विजश्रेष्ठ लिंगमेतद्भविष्यति । एतस्मात्कारणाद्देवि जातं कलकलेश्वरम्

ସେହି ନାମରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ; ହେ ଦେବୀ, ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ‘କଲକଲେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ଜଣାଗଲା।

Verse 23

यस्तं स्नाप्य नरो भक्त्या कुरुते त्रिः प्रदक्षिणम् । स गच्छेद्रुद्रलोकं तु त्वत्प्रसादादसंशयम्

ଯେ ନର ଭକ୍ତିରେ ତାହାକୁ ସ୍ନାପନ କରି ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରେ, ସେ ତୁମ ପ୍ରସାଦରୁ ନିଶ୍ଚୟ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

यस्तं पूजयते भक्त्या गंधपुष्पानुलेपनैः । हेमं दत्त्वा द्विजातिभ्यः स गच्छेत्परमं पदम्

ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନୁଲେପନଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ପୂଜା କରେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 75

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कलकलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘କଲକଲେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।