
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶିବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଭାସ-କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘କାମେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଏକ ବିଶେଷ ମହାଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ଏହା ଦୈତ୍ୟସୂଦନର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ସାତ ଧନୁ-ପରିମାଣ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି ଦିଗ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ପୂର୍ବେ କାମଦେବ ଏହାର ପୂଜା କରିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ କୁହାଯାଏ। କଥାରେ ଶିବଙ୍କ ତୃତୀୟ ନୟନର ଅଗ୍ନିରେ କାମ ଦଗ୍ଧ ହେବାର ପ୍ରସଙ୍ଗ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପରେ ‘ଅନଙ୍ଗ’ (ଦେହହୀନ) ଅବସ୍ଥାର ସ୍ମୃତି ଧାରଣ କରି ସେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି, ପୁନଃ କାମନା-ସର୍ଗର ସାମର୍ଥ୍ୟ ପାଇଥିବା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ଏହି ଲିଙ୍ଗ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସର୍ବପାପନାଶକ ଓ ସର୍ବାଭୀଷ୍ଟଫଳଦାୟକ। ମାଧବ (ବୈଶାଖ) ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ବିଧିପୂର୍ବକ କାମେଶ୍ୱର ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ; ତାହାର ଫଳରେ ସର୍ବକାମସିଦ୍ଧି, ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୌଭାଗ୍ୟ/ଆକର୍ଷଣ ବୃଦ୍ଧି ଇତ୍ୟାଦି ପୁରାଣୀୟ ଭାଷାରେ କଥିତ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गछेन्महालिंगं कामेश्वरमिति श्रुतम् । कामेनाराधितं पूर्वं दैत्यसूदनपश्चिमे
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ ‘କାମେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେଇ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦୈତ୍ୟସୂଦନଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ପୂର୍ବେ କାମଦେବ ଏହାକୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ।
Verse 2
धनुषां सप्तके तत्र स्थितं देवि महाप्रभम् । निर्दग्धस्तु यदा काम स्तृतीयेनाग्निना मम
ହେ ଦେବି! ସେଠାରେ ସାତ ଧନୁଷ ଦୂରତାରେ ସେଇ ମହାପ୍ରଭ ଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେତେବେଳେ ମୋର ତୃତୀୟ ଅଗ୍ନି (ତୃତୀୟ ନୟନର ଅଗ୍ନି) ଦ୍ୱାରା କାମ ଦଗ୍ଧ ହେଲା,
Verse 3
तदा वर्षसहस्रं तु समाराध्य महेश्वरम् । प्रपेदे कामनासर्गं यत्रानंगः पुरा किल
ତେବେ ସେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମାରାଧନା କରି, ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ବେ ଅନଙ୍ଗ (ଦେହହୀନ କାମ) ଥିଲେ, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ହିଁ କାମନାର ପୁନଃସର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
Verse 4
तेन कामेश्वरंनाम ख्यातं लिंगं धरातले । सर्वपापहरं देवि सर्वकामफलप्रदम्
ଏହିହେତୁ ପୃଥିବୀରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ‘କାମେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ଦେବି, ଏହା ସର୍ବପାପହର ଏବଂ ସର୍ବକାମଫଳପ୍ରଦ।
Verse 5
त्रयोदश्यां विधानेन शुक्लायां मासि माधवे । संपूज्य तं विधानेन स स्त्रीणां कामवद्भवेत्
ମାଧବ (ବୈଶାଖ) ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ବିଧିମତେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜନ କଲେ, ପୁରୁଷ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୁଏ।
Verse 67
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तषष्टितमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ‘ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ’ର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘କାମେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ସପ୍ତଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।