
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି—ଯୋଗେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ ଯେଉଁଠାରେ ଭୈରବେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ସେଠାର ଲିଙ୍ଗ ସର୍ବପାପନାଶକ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟଦାତା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପୂର୍ବକଥା ଦ୍ୱାରା ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ—ଦୈତ୍ୟବିନାଶ ପାଇଁ ଦେବୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାବେଳେ ଭୈରବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ନିଜ ଦୂତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ତେଣୁ ଦେବୀ ‘ଶିବଦୂତୀ’ ଏବଂ ପରେ ‘ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଦେବୀନାମ ଓ ସ୍ଥାନଭୂଗୋଳର ସମ୍ବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଭୈରବ ଦୂତସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ସେଠାର ଲିଙ୍ଗ ‘ଭୈରବେଶ୍ୱର’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ; ଭୈରବ ନିଜେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବ-ଦୈତ୍ୟ ଉଭୟ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଫଳଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ, କିମ୍ବା ଛଅ ମାସ ନିରନ୍ତର ଆରାଧନା କଲେ, ଭକ୍ତ ଇଷ୍ଟଫଳ ପାଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । योगेश्वर्या दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଯୋଗେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ ଯେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉତ୍ତମ ଭୈରବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं दिब्यैश्वर्यप्रदायकम् । पुरा दैत्यविनाशार्थं यदा देवी कृतोद्यमा
ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ପ୍ରଶମିତ କରେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ। ପୁରାକାଳରେ, ଦେବୀ ଦୈତ୍ୟବିନାଶାର୍ଥେ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିବାବେଳେ, ଏହି ପାବନ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଟ ହେଲା।
Verse 3
तदा भैरवमाहूय दूतत्वे नियुयोज ह । शिवदूती तदा ख्याता पश्चाद्योगेश्वरीति च
ସେତେବେଳେ ଦେବୀ ଭୈରବଙ୍କୁ ଡାକି ଦୂତତ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ତାହାବେଳେ ସେ ‘ଶିବଦୂତୀ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ, ପରେ ‘ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ହେଲେ।
Verse 4
भैरवो यत्र वै देव्या दूतत्वे विनियोजितः । तेन लिंगं समाख्यातं भैरवेश्वरनामकम्
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଭୈରବଙ୍କୁ ଦୂତତ୍ୱରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେହି କାରଣରୁ ସେଠାର ଲିଙ୍ଗ ‘ଭୈରବେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 5
पूजितं देवदैत्यैश्च भैरवेण प्रतिष्ठितम् । यस्तत्पूजयते भक्त्या कार्तिक्यां विधिना नरः । निरंतरं वा षण्मासं सोऽभीष्टं लभते फलम्
ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏବଂ ଭୈରବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ—ଯେ ନର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଭକ୍ତିସହ ତାହାକୁ ପୂଜେ, କିମ୍ବା ଛଅ ମାସ ନିରନ୍ତର ପୂଜେ, ସେ ଇଷ୍ଟ ଫଳ ଲଭେ।
Verse 63
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भैरवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्याय
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଭୈରବେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।