
ଅଧ୍ୟାୟ ୬୨ରେ ଈଶ୍ୱର ଲଲିତାଙ୍କ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୂରତାରେ (ଦଶ-ଧନ୍ୱନ୍ତର) ଅବସ୍ଥିତ ଦେବପ୍ରିୟ ତୃତୀୟ ପବିତ୍ର ‘ଚତ୍ୱର’ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି। କ୍ଷେତ୍ର-ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଈଶ୍ୱର ଯେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ‘କ୍ଷେତ୍ର-ଦୂତୀ’, ‘ମହାରୌଦ୍ରୀ’ ଓ ‘ରୁଦ୍ରଶକ୍ତି’ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି। ଦେବୀ ଭୂତଗଣ ସହିତ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଘର, ଉଦ୍ୟାନ, ପ୍ରାସାଦ, ଅଟ୍ଟାଳିକା, ପଥ ଓ ସମସ୍ତ ଚୌମୁହାଣୀରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ରାତିରେ କ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପହରା ଦିଅନ୍ତି। ମହାନବମୀ ଦିନ ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାରରେ ତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପାପନାଶକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଦାୟକ; ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଇଷ୍ଟଫଳ ଦିଅନ୍ତି। ଯାତ୍ରାଫଳ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ସେଠାରେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तृतीयां चत्वरप्रियाम् । ललितापूर्वदिग्भागे दशधन्वंतरे स्थिताम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଚତ୍ୱରକୁ ପ୍ରିୟ ତୃତୀୟା ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେ ଲଲିତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦିଗଭାଗରେ ଦଶ ଧନୁ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
क्षेत्रदूतीं महारौद्रीं रुद्रशक्तिं महाप्रभाम् । क्षेत्ररक्षाविधौ तत्र मया मुक्तां तु मध्यतः
ସେ କ୍ଷେତ୍ରଦୂତୀ, ମହାରୌଦ୍ରୀ, ରୁଦ୍ରଶକ୍ତି ଓ ମହାପ୍ରଭା। ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷାବିଧି ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି।
Verse 3
कोटिभूतसमायुक्ता महाकाया महाप्रभा । जीर्णे गृहे तथोद्याने प्रासादाट्टालके पथि
ସେ କୋଟି କୋଟି ଭୂତମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ମହାକାୟା ଓ ମହାପ୍ରଭା। ସେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଘରେ, ଉଦ୍ୟାନରେ, ପ୍ରାସାଦ-ଅଟ୍ଟାଳିକାରେ ଏବଂ ପଥେ ପଥେ (ଦେଖାଯାନ୍ତି)।
Verse 4
चत्वरेषु च सर्वेषु क्षेत्र मध्यस्थिता सती । रात्रौ पर्यटते देवी भूतानां कोटिभिर्वृता
ସମସ୍ତ ଚତ୍ୱରରେ ଓ କ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସେଇ ସତୀ ଦେବୀ ରାତିରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, କୋଟି କୋଟି ଭୂତଗଣରେ ପରିବୃତ।
Verse 5
महानवम्यां यस्तत्र नारी वाथ नरोपि वा । नानापूजोपचारैश्च पूजयेद्विधिवच्छुभाम्
ମହାନବମୀ ଦିନ ସେଠାରେ ଯେ କେହି—ନାରୀ ହେଉ କି ପୁରୁଷ—ବିଧିମତେ ନାନା ପୂଜୋପଚାରରେ ସେଇ ଶୁଭା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 7
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहा त्म्यं पापनाशनम् । क्षेत्रदूत्यास्तृतीयायाः श्रुतमैश्वर्यकारकम्
ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା। ତୃତୀୟ କ୍ଷେତ୍ରଦୂତୀର ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ କଲେ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ମିଳେ।
Verse 9
तस्य तुष्टाऽखिलान्कामान्सादेवी संप्रदास्यति । दंपत्योर्भोजनं तत्र देयं यात्राफलेप्सुभिः
ସେ ଭକ୍ତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେଇ ଦେବୀ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ଏବଂ ଯାତ୍ରାଫଳ ଇଚ୍ଛୁକମାନେ ସେଠାରେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 62
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चत्वरादेवीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विषष्टितमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଚତ୍ୱରାଦେବୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱିଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।