
ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ଧନଦେଶ୍ୱର ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧଲିଙ୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଭାଗରେ, ‘ଧନୁଷ’ ମାପର ଷୋଳହତମ ସ୍ଥାନରେ, ରାହୁଲିଙ୍ଗର ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଧନଦ (କୁବେର) ପୂର୍ବାବସ୍ଥା ସ୍ମରଣ କରି, ଶିବରାତ୍ରି ଓ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ଜାଣି ପୁନଃ ସେଠାକୁ ଫେରି ଆସି, ସ୍ଥଳର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦୀର୍ଘକାଳ କଠୋର ତପ କରି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ପୂଜା କରନ୍ତି। ଶିବକୃପାରେ ଧନଦ ଅଲକାର ଅଧିପତିତ୍ୱ ଓ ଉଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ତପ ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରକଟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆହୁରି ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ଉପଦେଶ—ପଞ୍ଚୋପଚାର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କଲେ ବଂଶରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସମୃଦ୍ଧି, ଅଜେୟତା, ଶତ୍ରୁଗର୍ବ ନିଗ୍ରହ ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଉଦୟ ନ ହେବା ଫଳ ମିଳେ। ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି ସମ୍ମାନ କରେ, ତାହାର ମଙ୍ଗଳ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ ते पंचमं वच्मि सिद्धलिगं महाप्रभम् । ब्रह्मणो नैरृते भागे धनुषां षोडशे स्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଞ୍ଚମ, ମହାପ୍ରଭ ସିଦ୍ଧଲିଙ୍ଗ ବିଷୟ କହୁଛି; ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଭାଗରେ ଷୋଳ ଧନୁ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
राहुलिंगस्य चाभ्याशे लिंगं धनदनिर्मितम् । धनदत्वं च संप्राप्तो यत्र तप्त्वा महत्तपः
ରାହୁଲିଙ୍ଗର ସମୀପରେ ଧନଦ (କୁବେର) ନିର୍ମିତ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ସେଠାରେ ମହାତପ କରି ସେ ‘ଧନଦ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଧନାଧିପତି ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
Verse 3
संस्थाप्य विधिवत्पूज्य लिंगं वर्षसहस्रकम् । अलकाधिपतिर्जातस्तत्र शंभोः प्रसादतः
ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିମତେ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ନିୟମରେ ପୂଜା କଲେ। ସେଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସେ ଅଲକାର ଅଧିପତି ହେଲେ।
Verse 4
जातिं स्मृत्वा पूर्विकां तु ज्ञात्वा दीपदशाफलम् । शिवरात्रे प्रभावं तु प्रभासं पुनरागतः
ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଦୀପଦାନର ଫଳ ଜାଣି, ଶିବରାତ୍ରିର ପ୍ରଭାବ ବୁଝି ସେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରଭାସକୁ ଫେରିଲେ।
Verse 5
प्रभावातिशयं ज्ञात्वा स्थापयामास शंकरम् । तत्र प्रत्यक्षतां नीतस्तपसा येन शंकरः
ସେ ସ୍ଥାନର ଅତିଶୟ ମହିମା ଜାଣି ସେ ତେଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ସେଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରାଇଲେ।
Verse 6
महाभक्त्या महादेवि तस्मिंल्लिंगेऽवतारितः । तं दृष्ट्वा मानवो भक्त्या पूजयित्वा यथाविधि
ହେ ମହାଦେବୀ, ମହାଭକ୍ତିରେ ସେ ଶିବଙ୍କୁ ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ଅବତରିତ କରାଇଲେ। ତାହା ଦେଖି ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହ ବିଧିମତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 7
पञ्चोपचारैः सद्भक्त्या गन्धधूपानुलेपनैः । तस्यान्वये दरिद्रश्च कदापि न भविष्यति
ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଅନୁଲେପନ ଆଦି ପଞ୍ଚୋପଚାରରେ ପୂଜା କଲେ ସେଇ ଭକ୍ତଙ୍କ ବଂଶରେ କେବେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 8
ये चैतत्पूजयिष्यंति लिंगं भक्तियुता नराः । अजेयास्ते भविष्यंति शत्रूणां दर्पनाशनाः
ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଯେମାନେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବେ, ସେମାନେ ଅଜେୟ ହେବେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦର୍ପକୁ ନାଶ କରିବେ।
Verse 9
इति ते कथितं सर्वं धनदेशमहोदयम् । श्रुत्वानुमोद्य यत्नेन दरिद्रो नैव जायते
ଏହିପରି ଧନଦେଶର ସମସ୍ତ ମହିମା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା। ଯେ ଏହା ଶୁଣି ଯତ୍ନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଅନୁମୋଦନ କରେ, ସେ କେବେ ଦରିଦ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 56
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये धनदेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पञ्चाशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଧନଦେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଛପ୍ପନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।