
ଶିବ–ଦେବୀ ସମ୍ବାଦର ଆଧାରରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ କପିଲେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଯାତ୍ରାକ୍ରମରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସ୍ଥାନରୁ ଅଳ୍ପ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଥିବା କପିଲେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ‘ମହାପ୍ରଭାବ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ରତା ରାଜର୍ଷି କପିଲଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଭିତ୍ତିସ୍ଥ—ସେ ଏଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ; ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ନିତ୍ୟ ଦେବସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହେ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି। ପରେ କାଳବିଧାନ—ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ନିୟମଶୀଳ ଭକ୍ତ ସର୍ବଲୋକହିତାର୍ଥେ କପିଲେଶ୍ୱରରୂପେ ସୋମ/ସୋମେଶଙ୍କୁ ସାତଥର ଦର୍ଶନ କଲେ, ଗୋଦାନ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ଶେଷରେ ଦାନବିଧି—ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ‘ତିଳଧେନୁ’ ଦାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତିଳଦାଣା ଯେତେ, ସେତେ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସ ପାଏ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव पूर्वदिग्भागे नातिदूरे व्यव स्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ଉତ୍ତମ କପିଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେହି ସ୍ଥାନର ପୂର୍ବ ଦିଗଭାଗରେ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं तु दर्शनात्पापनाशनम् । कपिलोनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महातपः
ସେଠାର ଲିଙ୍ଗ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ତାହାର ଦର୍ଶନରେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ସେଠାରେ ‘କପିଲ’ ନାମକ ରାଜର୍ଷି ମହାତପ କରିଥିଲେ।
Verse 3
संप्राप्तः परमां सिद्धिं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । देवसांनिध्यमीशानं तस्मिंल्लिंगे सदा हरिः
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ଦେବସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଅଛି—ସେଠାରେ ଈଶାନ ସଦା ବିରାଜିତ, ଏବଂ ହରି ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ବସନ୍ତି।
Verse 4
शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां सर्वलोकहितार्थतः । सप्तकृत्वो महादेवं सोमेशं कपिलेश्वरम् । यः पश्येत्प्रयतो भूत्वा स गोदानफलं लभेत्
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ, ସର୍ବଲୋକହିତାର୍ଥେ, ଯେ ନିୟମିତ ହୋଇ ମହାଦେବ ସୋମେଶ ଓ କପିଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସାତଥର ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଗୋଦାନସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।
Verse 5
तिलधेनुं च यो दद्यात्तस्मिंस्तीर्थे समाहितः । तिलसंख्यायुगान्येव स स्वर्गे वसति प्रिये
ହେ ପ୍ରିୟେ! ଯେ ଲୋକ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ତିଳଧେନୁ ଦାନ କରେ, ସେ ତିଳର ସଂଖ୍ୟାଯେତେ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସେ।
Verse 53
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कपिलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिपञ्चाशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ମଧ୍ୟରେ ‘କପିଲେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତ୍ରିପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।