
ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ “ପାଞ୍ଚ ସିଦ୍ଧ-ଲିଙ୍ଗ”ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହି, ସେମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମନୁଷ୍ୟର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସଫଳ (ଯାତ୍ରା-ସିଦ୍ଧି) ହୁଏ ବୋଲି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ପରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହ ଦିଆଯାଏ—ସୋମେଶଙ୍କ ସମୀପରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗଭାଗରେ, ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚିହ୍ନସ୍ଥଳର ପୂର୍ବ ଖଣ୍ଡରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥିତ। ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଅଭିଗମନ ଓ ପୂଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ; ଅଣିମା ଆଦି ସିଦ୍ଧି, ପାପକ୍ଷୟ ଓ ସିଦ୍ଧଲୋକ-ପ୍ରାପ୍ତିର ଫଳ କୁହାଯାଏ। ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ “ବିଘ୍ନ”ମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣନା ହୋଇଛି—କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ଲୋଭ, ଆସକ୍ତି, ଈର୍ଷ୍ୟା, ଦମ୍ଭ, ଆଳସ୍ୟ, ନିଦ୍ରା, ମୋହ ଓ ଅହଙ୍କାର—ଏମାନେ ସିଦ୍ଧିରେ ବାଧା। ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରାରାଧନାରେ କ୍ଷେତ୍ରବାସୀ ଓ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଏହି ବିଘ୍ନ ନାଶ ପାଏ; ତେଣୁ ନିୟମିତ ଯାତ୍ରା ଓ ନିରନ୍ତର ଅର୍ଚ୍ଚନାକୁ ପ୍ରେରଣା ମିଳେ। ଶେଷରେ ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ପାପନାଶକ ଏବଂ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ-ମୋକ୍ଷ ଆଦି ଯଥୋଚିତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । पंचाथ सिद्धलिंगानि कथयामि यशस्विनि । येषां दर्शनतो देवि सिद्धा यात्रा भवेन्नृणाम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ! ମୁଁ ପାଞ୍ଚଟି ସିଦ୍ଧ-ଲିଙ୍ଗ ବିଷୟ କହୁଛି। ହେ ଦେବୀ! ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଯାତ୍ରା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 2
सोमेशादीशदिग्भागे वरारोहेति या स्मृता । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे देवं सिद्धेश्वरं परम् । अभिगम्य नरो भक्त्या अणिमादिकमाप्नुयात्
ସୋମେଶଙ୍କ ଈଶାନ କୋଣରେ ‘ବରାରୋହା’ ନାମେ ସ୍ମୃତ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତାହାର ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ପରମ ଦେବ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ବିରାଜିତ। ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଗମନ କଲେ ନର ଅଣିମାଦି ଯୋଗସିଦ୍ଧି ପାଏ।
Verse 3
सिद्धैः प्रतिष्ठितं लिंगं दृष्ट्वा भक्त्या तु मानवः । मुच्यते पातकैः सर्वैः सिद्धलोकं स गच्छति
ସିଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତିରେ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସିଦ୍ଧଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 4
विघ्नानि नाशमायांति तत्र क्षेत्रनिवासिनाम् । कामः क्रोधो भय लोभो रागो मत्सर एव च
ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ବିଘ୍ନଗୁଡ଼ିକ ନଶିଯାଏ—କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ଲୋଭ, ରାଗ ଓ ମତ୍ସର ମଧ୍ୟ।
Verse 5
ईर्ष्या दंभस्तथाऽलस्यं निद्रा मोहस्त्वहंकृतिः । एतानि विघ्नरूपाणि सिद्धेर्विघ्नकराणि तु
ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦମ୍ଭ, ଆଳସ୍ୟ, ନିଦ୍ରା, ମୋହ ଓ ଅହଂକାର—ଏସବୁ ବିଘ୍ନରୂପ; ନିଶ୍ଚୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସିଦ୍ଧିରେ ବାଧାକାରୀ।
Verse 6
तानि नाशं समायांति तत्र सिद्धे श्वरार्चनात् । एवं ज्ञात्वा तु यत्नेन तत्र यात्रां समाचरेत्
ସେହି (ବିଘ୍ନ) ସବୁ ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ନଶିଯାଏ। ଏହା ଜାଣି ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 7
इत्येवं कथितं देवि सिद्धेश्वरमहोदयम् । सर्वकामप्रदं नृणां श्रुतं पातकनाशनम्
ହେ ଦେବୀ, ଏହିପରି ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହାମହିମା କଥିତ ହେଲା। ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବକାମ ପ୍ରଦାନ କରେ; ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।
Verse 52
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सिद्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ‘ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱିପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।