
ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ୫୦ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଈଶ୍ୱର ଏକ ବିଶେଷ ତୀର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ରାହୁ (ସ୍ୱଭାନୁ/ସୈଂହିକେୟ) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶିବଲିଙ୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ତାହାର ସ୍ଥାନ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ—ମଙ୍ଗଳା ନିକଟ, ଅଜାଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ତରେ, ଏବଂ ସାତଟି ‘ଧନୁ’ ଚିହ୍ନର ସମୀପରେ—ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହୋଇଛି। ଉତ୍ପତ୍ତିକଥାରେ ଭୟଙ୍କର ଅସୁର ସ୍ୱଭାନୁ ହଜାର ବର୍ଷ କଠୋର ତପ କରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଦେବ ‘ଜଗଦ୍ଦୀପ’ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ/ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଇଛି—ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା ଓ ସମ୍ୟକ୍ ଦର୍ଶନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାସମ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଅନ୍ଧତ୍ୱ, ବଧିରତ୍ୱ, ମୂକତ୍ୱ, ରୋଗ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର ହୋଇ ସମୃଦ୍ଧି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଏବଂ ଦେବତୁଲ୍ୟ ଭୋଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଶେଷରେ ଏହା ସ୍କନ୍ଦପୁରାଣର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं राहुप्रतिष्ठितम् । शनैश्चरेश्वराद्देवि वायव्ये संप्रतिष्ठितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ଶନୈଶ୍ଚରେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ, ରାହୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
अजादेव्याश्चोत्तरतो धनुषां सप्तके स्थितम् । मंगलायाः समीपस्थं नातिदूरे व्यवस्थितम्
ଏହା ଅଜାଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ତରେ, ସାତ ଧନୁଷ ଦୂରତାରେ ସ୍ଥିତ; ମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ସମୀପରେ ଅଛି, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ।
Verse 3
लिंगं महाप्रभावं तु सैंहिकेयप्रतिष्ठितम् । तत्र वर्षसहस्रं तु वैप्रचित्तिस्तपोऽकरोत्
ସେହି ଲିଙ୍ଗ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ସିଂହିକାପୁତ୍ର (ରାହୁ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେଠାରେ ବୈପ୍ରଚିତ୍ତି ସହସ୍ର ବର୍ଷ ତପ କଲା।
Verse 4
स्वर्भानुः स महावीर्यो वक्त्रयोधी महासुराः । समाराध्य महादेवं दिव्येन तपसा प्रभुम्
ମହାବୀର୍ୟଶାଳୀ, ପରାକ୍ରମୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାସୁର ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଦିବ୍ୟ ତପସାରେ ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମାରାଧନ କଲା।
Verse 5
लिंगेऽवतारयामास जगद्दीपं महेश्वरम् । यश्चैनं पूजयेद्भक्त्या नरः सम्यक्च पश्यति । तस्य पापं क्षयं याति अपि ब्रह्मवधोद्भवम्
ସେ ଲିଙ୍ଗରେ ଜଗଦ୍ଦୀପ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କରାଇଲା। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରି ସମ୍ୟକ୍ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ପାପ—ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଜନିତ ମଧ୍ୟ—ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
Verse 6
नांधो न बधिरो मूको न रोगी न च निर्द्धनः । कदाचिज्जायते मर्त्यस्तेन दृष्टेन भूतले
ଏହି ଭୂତଳରେ ଯେ ତାହାକୁ ଦର୍ଶନ କରିଛି, ସେ ମର୍ତ୍ୟ କେବେ ଅନ୍ଧ, ବଧିର, ମୂକ, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ନିର୍ଧନ ହୋଇ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।
Verse 7
सुखसौभाग्यसंपन्नस्तदा भवति रूपवान् । सर्वकामसमृद्धात्मा मोदते दिवि देववत्
ତେବେ ସେ ସୁଖ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ରୂପବାନ ହୁଏ; ସର୍ବ କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତା ପରି ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 8
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं राहुदैवतम् । श्रुत्वा तु मोहनिर्यातो नरो निष्कल्मषो भवेत्
ହେ ଦେବୀ! ଏହିପରି ତୁମକୁ ରାହୁ-ଦେବତାଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା। ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମୋହମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଷ୍କଳ୍ମଷ ହୁଏ।
Verse 50
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये राह्वीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचाशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସମ୍ପନ୍ନ ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ରାହ୍ୱୀଶ୍ୱର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।