
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହନ୍ତି—ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଉମା-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପୂର୍ବ ଭାଗରେ, ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗର ସୀମାଭିତରେ ଥିବା ଏକ ବିଶେଷ ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କରୁ। ଦେବାଚାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ମହାଲିଙ୍ଗ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ସହ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଯୁକ୍ତ, ତେଣୁ ‘ବୃହସ୍ପତୀଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦୀର୍ଘକାଳ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଲିଙ୍ଗଭକ୍ତି କଲେ ଦୁର୍ଲଭ ଇଚ୍ଛାମାନେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ଓ ଈଶ୍ୱର-ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ। ବୃହସ୍ପତି-ନିର୍ମିତ ଲିଙ୍ଗର କେବଳ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରେ ଅନିଷ୍ଟ ନିବାରଣ ହୁଏ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ବୃହସ୍ପତିଜନିତ ପୀଡାର ପ୍ରତିକାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଯଦି ଗୁରୁବାର ପଡ଼େ, ସେହି ସମୟ ପୂଜା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବିଧିପୂର୍ବକ ରାଜୋପଚାର ସହ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଇପାରେ। ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନ କଲେ ମାତୃଋଣ, ପିତୃଋଣ ଓ ଗୁରୁଋଣ—ଏହି ଋଣତ୍ରୟରୁ ମୁକ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧି, ନିର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ମନ ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ। ଶେଷ ଫଳଶ୍ରୁତି—ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ ଗୁରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं गुरुनिषेवितम् । उमायाः पूर्वदिग्भागे सिद्धेशाग्नेयगोचरे
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଗୁରୁ ଯାହାଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି ସେହି ଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେ ଉମାଙ୍କ ପୂର୍ବଦିଗ୍ଭାଗରେ, ସିଦ୍ଧେଶଙ୍କ ଆଗ୍ନେୟ ପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
संस्थितं तु महल्लिंगं देवाचार्य प्रतिष्ठितम् । आराध्य परया भक्त्या लिंगं वर्षसहस्रकम्
ସେଠାରେ ଏକ ମହାଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥିତ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବାଚାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ପରମ ଭକ୍ତିରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଆରାଧନା କରି ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଉପାସନା କଲେ।
Verse 3
तोषयामास देवेशं भवं शर्वमुमापतिम् । प्राप्तवानखिलान्कामानप्राप्यानकृतात्मभिः
ସେ ଦେବେଶ—ଭବ, ଶର୍ବ, ଉମାପତି—ଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ଏବଂ ଅସଂଯତ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଥିବା ସମସ୍ତ କାମନା ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
Verse 4
देवानां चैव पूज्यत्वं प्राप्य ज्ञानमथैश्वरम् । ग्रहत्वं च तथा प्राप्य मोदते दिवि सांप्रतम्
ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟତ୍ୱ ପଦ ପାଇଲେ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ଏହା ସହ ଗ୍ରହତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
Verse 5
तं दृष्ट्वा मानवो भक्त्या न दुर्गति मवाप्नुयात् । बृहस्पतिकृतं लिंगं ये पश्यंति नरोत्तमाः
ଭକ୍ତିରେ ତାହାକୁ ଦେଖୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଉନାହିଁ। ବୃହସ୍ପତିକୃତ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଯେ ନରୋତ୍ତମମାନେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି,
Verse 6
बृहस्पतिकृता पीडा नैव तेषां हि जायते । तत्र शुक्लचतुर्दश्यां गुरुवारे तथा प्रिये
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବୃହସ୍ପତିଜନିତ ପୀଡା କେବେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏବଂ ସେଠାରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଏବଂ ଗୁରୁବାରରେ,
Verse 7
संपूज्य विधिवल्लिंगं सम्यग्राजोपचारतः । अथवा भक्तिभावेन प्राप्नुयात्परमं पदम्
ବିଧିମତେ ରାଜୋପଚାର ସହିତ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲେ, କିମ୍ବା କେବଳ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମଧ୍ୟ, ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 8
स्नानं पलसहस्रेण पंचामृतरसेन यः । करोति भक्त्या मर्त्यो वै मुच्यते स ऋणत्रयात्
ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ପଞ୍ଚାମୃତରସ ଦ୍ୱାରା ସହସ୍ର ପଲ ପରିମାଣ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଋଣତ୍ରୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 9
मातृकात्पैतृकाद्देवि तथा गुरुसमुद्भवात् । सर्वपापविशुद्धात्मा निर्द्वंद्वो मुक्तिमाप्नुयात्
ହେ ଦେବୀ! ମାତୃଋଣ, ପିତୃ/ପୈତୃକ ଋଣ ଏବଂ ଗୁରୁସମୁଦ୍ଭବ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ହୋଇ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ ହୋଇ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 10
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं गुरुदैवतम् । शृणुयाद्यस्तु भावेन तस्य प्रीतो गुरुर्भवेत्
ଏଭଳି ସଂକ୍ଷେପରେ ଗୁରୁ-ଦୈବତର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା। ଯେ ଭାବରେ ଏହା ଶୁଣେ, ତାହାପ୍ରତି ଗୁରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 47
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृहस्पतीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ବୃହସ୍ପତୀଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ସପ୍ତଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।