Adhyaya 43
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 43

Adhyaya 43

ଅଧ୍ୟାୟ ୪୩ରେ ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହିତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ସୋମେଶଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ‘ସାତ ଧନୁ’ ମାପିତ ଦୂରତା ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ତାହାର ନାମ ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱର, ଯିଏ ସର୍ବ ପାତକ ନାଶକ। ତ୍ରେତାଯୁଗ ସ୍ମୃତିରେ ସମୁଦ୍ର ଦୀର୍ଘକାଳ ରତ୍ନଦ୍ୱାରା ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିଥିଲା ବୋଲି କହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରାଚୀନ ମହିମା ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ। ରତ୍ନପୂଜା ହେତୁ ଏହାର ଅନ୍ୟ ନାମ ‘ରତ୍ନେଶ୍ୱର’ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ବିଧି ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନ କରାଇ ପାଞ୍ଚ ରତ୍ନରେ ପୂଜା, ପରେ ରାଜୋପଚାର ସହିତ ନିୟମପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ମେରୁଦାନ ସମ ଫଳ, ଯଜ୍ଞ-ଦାନର ସମୁଚ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ ପିତୃ-ମାତୃ ବଂଶର ଉଦ୍ଧାର ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଶିଶୁ, ଯୁବା, ପ୍ରୌଢ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ପାପ ରତ୍ନେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନରେ ଧୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ଧେନୁଦାନର ପ୍ରଶଂସା କରି ଦଶ ପୂର୍ବ ଓ ଦଶ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ମୋକ୍ଷ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦିଆଯାଇଛି। ସମ୍ୟକ୍ ଲିଙ୍ଗପୂଜା ପରେ ଦେବଙ୍କ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଉନାହିଁ। ଶେଷରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶ୍ରବଣ ମାତ୍ରେ କର୍ମବନ୍ଧନ ମୋଚନ ହୁଏ ବୋଲି ଉପସଂହାର।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे लिंगं सूर्यप्रतिष्ठितम् । सोमेशात्पश्चिमे भागे धनुषां सप्तके स्थितम् । आदित्येश्वरनामानं सर्वपातकनाशनम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ବରାରୋହେ! ତାପରେ ସୋମେଶଙ୍କ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ସାତ ଧନୁଷ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ; ତାହା ‘ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସର୍ବ ପାତକନାଶକ।

Verse 2

त्रेतायुगे महादेवि समुद्रेण महात्मना । रत्नैः संपूजितं लिंगं वर्षाणामयुतं प्रिये

ହେ ମହାଦେବୀ, ପ୍ରିୟେ! ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ମହାତ୍ମା ସମୁଦ୍ର ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ରତ୍ନଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂଜିତ କରିଥିଲେ—ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 3

तेन रत्नेश्वरंनाम सांप्रतं प्रथितं क्षितौ । पंचामृतेन संस्नाप्य पंचरत्नैः प्रपूजयेत्

ଏହିହେତୁ ଏହା ଏବେ ପୃଥିବୀରେ ‘ରତ୍ନେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ପଞ୍ଚରତ୍ନଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

ततो राजोपचारेण पूजयेद्विधिवन्नरः । एवं कृते महादेवि मेरुदानफलं लभेत्

ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟ ରାଜୋପଚାରରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କଲେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ମେରୁଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 5

सर्वेषां चैव यज्ञानां दानानां नात्र संशयः

ଏହାହିଁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 6

तीर्थानां चापि सर्वेषां यच्चान्यत्सुकृतं भुवि । उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानवः

ଏଥିଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସୁକୃତର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟ ଏହାଦ୍ୱାରା ପିତୃବର୍ଗ ଓ ମାତୃବର୍ଗ—ଉଭୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 7

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा रत्नेश्वरं नरः

ଶୈଶବ, ଯୌବନ କିମ୍ବା ବାର୍ଧକ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଯେକୌଣସି ପାପ—ରତ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମନୁଷ୍ୟ ସେସବୁକୁ ଧୋଇ ନିର୍ମଳ କରେ।

Verse 8

धेनुदानं प्रशंसंति तस्मिन्स्थाने महर्षयः । धेनुदस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशापरान्

ସେହି ସ୍ଥାନରେ ମହର୍ଷିମାନେ ଗୋଦାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ ଗୋଦାନକର୍ତ୍ତା ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିକୁ ତାରେ।

Verse 9

देवस्य दक्षिणे भागे यो जपेच्छतरुद्रियम् । संपूज्य विधिवल्लिंगं न स भूयः प्रजायते

ଦେବଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଯେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଜପ କରେ ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ ଲିଙ୍ଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରେ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଏ ନାହିଁ।

Verse 10

एवं संक्षेपतः प्रोक्तमादित्येशमहोदयम् । श्रुत्वाऽवधार्य यत्नेन मुच्यते कर्मबंधनैः

ଏଭଳି ସଂକ୍ଷେପରେ ଆଦିତ୍ୟେଶଙ୍କ ମହାମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା। ଏହାକୁ ଶୁଣି ଯତ୍ନରେ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କଲେ କର୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 43

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आदित्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ “ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ତ୍ରିଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।