Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । एवं मुनीन्द्राः कथिते प्रभावे शंकरेण तु । पुनः पप्रच्छ सा देवी कृतांजलिपुटा सती

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଶଙ୍କର ଏପରି ପ୍ରଭାବ କଥା କହିସାରିଲେ, କରଯୋଡି ସତୀଦେବୀ ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ क्षेत्रतीर्थमय प्रभो । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं विस्तरात्कथयस्व मे

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ! ହେ କ୍ଷେତ୍ର-ତୀର୍ଥମୟ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

कथं तुष्यसि मर्त्यानां क्षेत्रे तत्र विचेतसाम् । जप्तं दत्तं हुतं यष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् । प्रभासे तु महाक्षेत्रे कस्मात्तत्राक्षयं भवेत्

ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚିତ୍ତବିକ୍ଷିପ୍ତ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି? ଏବଂ ପ୍ରଭାସ ଏହି ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜପ, ଦାନ, ହୋମ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯାହା କିଛି କରାଯାଏ, ସେସବୁ ସେଠାରେ କାହିଁକି ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ?

Verse 4

जात्यंतरसहस्रेषु यत्पापं पूर्वसंचितम् । तत्कथं क्षयमाप्नोति तन्ममाचक्ष्व शंकर

ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ପୂର୍ବସଞ୍ଚିତ ଯେ ପାପ, ସେ କିପରି କ୍ଷୟ ପାଏ? ହେ ଶଙ୍କର, ମୋତେ କହ।

Verse 5

यदि प्रभासं सर्वेषां तीर्थानां प्रवरं मतम् । किमन्यैर्बहुभिस्तत्र कर्त्तव्यं तीर्थविस्तरैः

ଯଦି ପ୍ରଭାସକୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ, ତେବେ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ତୀର୍ଥର ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବାର କି ଆବଶ୍ୟକ?‍

Verse 6

एकं यदि भवेत्तीर्थं मनो निःसंशयं भवेत् । बहुत्वे सति तीर्थानां मनो विचलते नृणाम्

ଯଦି ଗୋଟିଏମାତ୍ର ତୀର୍ଥ ଥାଆନ୍ତା, ମନ ନିଃସନ୍ଦେହ ରହିଥାଆନ୍ତା; କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥ ଅନେକ ହେଲେ ଲୋକଙ୍କ ମନ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ।

Verse 7

तस्मात्सर्वं परित्यज्य तीर्थजालं सविस्तरम् । प्रभासस्यैव माहात्म्यं कथयस्व सुरेश्वर

ଏହେତୁ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଜାଲକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, କେବଳ ପ୍ରଭାସର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୋତେ କହ।

Verse 8

क्षेत्रप्रमाणं सीमां च क्षेत्रसारं हि यत्प्रभो । वक्तुमर्हसि तत्सर्वं परं कौतूहलं हि मे

ହେ ପ୍ରଭୋ, କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରମାଣ, ତାହାର ସୀମା ଓ କ୍ଷେତ୍ରସାର—ଏ ସବୁ ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ; କାରଣ ମୋର କୌତୁହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ।

Verse 9

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । सर्वक्षेत्रेषु यत्क्षेत्रं प्रभासं तु प्रियं मम

ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୁଁ କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର କହୁଛି। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ର ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 10

प्रभासे तु परा सिद्धिः प्रभासे तु परा गतिः । यत्र संनिहितो नित्यमहं भद्रे निरन्तरम्

ପ୍ରଭାସରେ ପରମ ସିଦ୍ଧି, ପ୍ରଭାସରେ ପରମ ଗତି; ହେ ଭଦ୍ରେ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ନିତ୍ୟ ନିରନ୍ତର ସନ୍ନିହିତ ରହେ।

Verse 11

तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि सर्वसीमासमन्वितम् । क्षेत्रं तु त्रिविध प्रोक्तं तत्ते वक्ष्याम्यनुक्रमात्

ମୁଁ ତାହାର ପ୍ରମାଣ ସମସ୍ତ ସୀମାସହ କହିବି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ତ୍ରିବିଧ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତାହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ରମେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

Verse 12

क्षेत्रं पीठं गर्भगृहं प्रभासस्य प्रकीर्त्यते । यथाक्रमं फलं तस्य कोटिकोटिगुणं स्मृतम्

ପ୍ରଭାସକୁ ‘କ୍ଷେତ୍ର’, ‘ପୀଠ’ ଓ ‘ଗର୍ଭଗୃହ’ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ୟତ। ସେହି କ୍ରମରେ ତାହାର ଫଳ କୋଟି-କୋଟି ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 13

क्षेत्रं तु प्रथमं प्रोक्तं तच्च द्वादशयोजनम् । पञ्चयोजनमानेन क्षेत्रपीठं प्रकीर्तितम्

ପ୍ରଥମଟି ‘କ୍ଷେତ୍ର’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତାହା ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ପରିମାଣ। ‘କ୍ଷେତ୍ର-ପୀଠ’ ପଞ୍ଚ ଯୋଜନ ମାପରେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ୟତ।

Verse 14

गर्भगृहं च गव्यूतिः कर्णिका सा मम प्रिया । क्षेत्रसीमा प्रवक्ष्यामि शृणु देवि यथाक्रमम्

ଗର୍ଭଗୃହ ଏକ ଗବ୍ୟୂତି ପରିମିତ; ସେଇ ‘କର୍ଣିକା’ ମୋ ପ୍ରିୟ। ଏବେ କ୍ଷେତ୍ରର ସୀମା କହୁଛି—ହେ ଦେବୀ, କ୍ରମେ ଶୁଣ।

Verse 15

आयामव्यासतश्चैव आदिमध्यान्तसंस्थितम् । पूर्वे तप्तोदक स्वामी पश्चिमे माधवः स्मृतः

ଦୀର୍ଘତା-ପ୍ରସ୍ଥତା ସହ, ଆଦି-ମଧ୍ୟ-ଅନ୍ତ ଯଥାବିଧି ସ୍ଥିତ। ପୂର୍ବେ ତପ୍ତୋଦକ-ସ୍ୱାମୀ, ପଶ୍ଚିମେ ମାଧବ ସ୍ମୃତ (ସୀମାଚିହ୍ନ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 16

दक्षिणे सागरस्तद्वद्भद्रा नद्युत्तरे मता । एवं सीमासमायुक्तं क्षेत्रं द्वादशयोजनम्

ଦକ୍ଷିଣେ ସମୁଦ୍ର, ଏବଂ ସେହିପରି ଉତ୍ତରେ ଭଦ୍ରା ନଦୀ ସୀମା ମନାଯାଏ। ଏଭଳି ସୀମାସମ୍ପନ୍ନ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 17

एतत्प्राभासिकं क्षेत्रं सर्वपातकनाशनम् । तन्मध्ये पीठिका प्रोक्ता पञ्चयोजनविस्तृता

ଏହି ପ୍ରାଭାସିକ କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶକ। ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ‘ପୀଠିକା’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 18

न्यंकुमन्यपरेणैव वज्रिण्याः पूर्वतस्तथा । माहेश्वर्या दक्षिणतः समुद्रोत्तरतस्तथा

ପଶ୍ଚିମେ ନ୍ୟଙ୍କୁମନୀ, ପୂର୍ବେ ବଜ୍ରିଣୀ; ଦକ୍ଷିଣେ ମାହେଶ୍ୱରୀ, ଉତ୍ତରେ ସମୁଦ୍ର—ଏଭଳି ଏହାର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।

Verse 19

आयामव्यासतश्चैव पञ्चयोजनविस्तरम् । पीठमेतत्समाख्यातमथो गर्भगृहं शृणु

ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଏହା ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ଏହାକୁ ପବିତ୍ର ପୀଠ ବୋଲି ପ୍ରଖ୍ୟାତ କରାଯାଇଛି। ଏବେ ଗର୍ଭଗୃହ (ଅନ୍ତଃସନ୍ନିଧି) ବିଷୟ ଶୁଣ।

Verse 20

दक्षिणोत्तरतो यावत्समुद्रा त्कौरवेश्वरी । पूर्वपश्चिमतो यावद्गोमुखाच्चाश्वमेधिकम् । एतद्गर्भगृहं प्रोक्तं कैलासान्मम वल्लभम्

ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ରରୁ କୌରବେଶ୍ୱରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋମୁଖରୁ ଅଶ୍ୱମେଧିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଏହାକୁ ଗର୍ଭଗୃହ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ମୋତେ କୈଲାସଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।

Verse 21

अत्रान्तरे तु देवेशि यानि तीर्थानि भूतले । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च

ହେ ଦେବେଶି! ଏହି ଅନ୍ତର୍ଭାଗରେ ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ବାପୀ, କୂପ, ତଡାଗ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଆୟତନ—ସେସବୁ ଏଠାରେ ଅଛି।

Verse 22

सरांसि सरितश्चैव पल्वलानि ह्रदास्तथा । तानि मेध्यानि सर्वाणि सर्वपापहराणि च

ସରୋବର ଓ ନଦୀ, ପଲ୍ୱଲ ଓ ହ୍ରଦ—ଏସବୁ ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ରକାରୀ ଏବଂ ସର୍ବ ପାପହର।

Verse 23

यत्र तत्र नरः स्नात्वा स्वर्गलोके महीयते । क्षेत्रस्य प्रथमो भागो मेध्यो माहेश्वरः स्मृतः

ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଥମ ଭାଗ ‘ମାହେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପବିତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 24

द्वितीयो वैष्णवो भागो ब्रह्मभागस्तृतीयकः । तीर्थानां कोटिरेका तु ब्राह्मे भागे व्यवस्थिता

ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗ ହେଉଛି ବୈଷ୍ଣବ ଭାଗ, ତୃତୀୟଟି ବ୍ରାହ୍ମ (ବ୍ରହ୍ମା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ) ଭାଗ। ବ୍ରାହ୍ମ ଭାଗରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଏକ କୋଟି ଓ ଅଧିକ ଗୋଟିଏ (କୋଟିରେକା) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 25

वैष्णवे कोटिरेका तु तीर्थानां वरवर्णिनि । सार्द्धकोटिस्तु संप्रोक्ता रुद्रभागे च मध्यतः

ହେ ଶୁଭବର୍ଣ୍ଣିନୀ ଦେବୀ, ବୈଷ୍ଣବ ଭାଗରେ ତୀର୍ଥ ଏକ କୋଟି ଓ ଅଧିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏବଂ ରୁଦ୍ରଭାଗର ମଧ୍ୟଦେଶରେ ଦେଢ଼ କୋଟି (ସାର୍ଦ୍ଧକୋଟି) ଘୋଷିତ।

Verse 26

एवं देवि समाख्यातं तत्क्षेत्रं हि त्रिदैवतम् । गुह्याद्गुह्यतरं क्षेत्रं मम प्रियतरं शुभे

ଏଭଳି, ହେ ଦେବୀ, ସେ କ୍ଷେତ୍ର ତ୍ରିଦେବ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ହେ ଶୁଭେ, ସେ କ୍ଷେତ୍ର ଗୁହ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁହ୍ୟ ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 27

तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटिश्च क्षेत्रे प्रोक्ता विभागतः । यात्रा तु त्रिविधा ज्ञेया तां शृणुष्व वरानने

ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତିନି କୋଟି ଓ ଅର୍ଧକୋଟି (ସାଢେ ତିନି କୋଟି) କୁହାଯାଇଛି। ଯାତ୍ରା ତ୍ରିବିଧ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ତାହା ଶୁଣ।

Verse 28

रौद्री तु प्रथमा यात्रा वैष्णवी च द्वितीयिका । ब्राह्मी तृतीया संख्याता सर्वपातकनाशिनी

ପ୍ରଥମ ଯାତ୍ରା ରୌଦ୍ରୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବୈଷ୍ଣବୀ; ତୃତୀୟ ବ୍ରାହ୍ମୀ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଏହି ତ୍ରିବିଧ ଯାତ୍ରା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 29

ब्राह्मे विभागे संप्रोक्ता इच्छाशक्तिर्वरानने । क्रिया च वैष्णवे भागे द्वितीये तु प्रकीर्तिता

ହେ ବରାନନେ! ବ୍ରାହ୍ମ ବିଭାଗରେ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଘୋଷିତ; ଦ୍ୱିତୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ଭାଗରେ କ୍ରିୟାଶକ୍ତି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 30

रौद्रे भागे तृतीये तु ज्ञानशक्तिर्वरानने । यदि पापो यदि शठो यदि नैष्कृतिको नरः

ହେ ବରାନନେ! ତୃତୀୟ ରୌଦ୍ର ଭାଗରେ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯଦି ନର ପାପୀ, ଯଦି ଶଠ, ଯଦି ଦୁଷ୍କୃତିକାରୀ ହୁଏ—

Verse 31

निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो मध्यभागे वसेत्तु यः । हिमवंतं परित्यज्य पर्वतं गंधमादनम्

ଯେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବସେ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। (ଏମିତି ଜନ ପାଇଁ) ହିମବନ୍ତ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି—

Verse 32

कैलासं निषधं चैव मेरुपृष्ठं महाद्युतिम् । रम्यं त्रिशिखरं चैव मानसं च महागिरिम्

କୈଲାସ, ନିଷଧ, ମହାଦ୍ୟୁତିମୟ ମେରୁର ପୃଷ୍ଠ, ରମ୍ୟ ତ୍ରିଶିଖର ଏବଂ ମହାଗିରି ମାନସା—

Verse 33

देवोद्यानानि रम्याणि नंदनं वनमेव च । स्वर्गस्थानानि रम्याणि तीर्थान्यायतनानि च । तानि सर्वाणि संत्यज्य प्रभासे तु रतिर्मम

ରମ୍ୟ ଦେବୋଦ୍ୟାନ, ନନ୍ଦନ ବନ ମଧ୍ୟ; ସ୍ୱର୍ଗର ମନୋହର ସ୍ଥାନ, ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ଆୟତନ— ସେସବୁ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋର ରତି କେବଳ ପ୍ରଭାସରେ ଅଛି।

Verse 34

यस्तत्र वसते देवि संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

ହେ ଦେବୀ, ଯେ ସେଠାରେ ସଂଯତାତ୍ମା ଓ ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ବସେ, ସେ ତ୍ରିକାଳ ଭୋଜନ କଲେ ମଧ୍ୟ ବାୟୁଭକ୍ଷ ସମ—ଅତିଶୟ ଶୁଦ୍ଧ—ହୋଇଯାଏ।

Verse 35

विघ्नैरालोड्यमानोऽपि यः प्रभासं न मुंचति । स मुंचति जरां मृत्युं जन्मचक्रमशाश्वतम्

ବିଘ୍ନରେ ଆଲୋଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ପ୍ରଭାସକୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ, ସେ ଜରା-ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅନନ୍ତ ଜନ୍ମଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 36

जन्मांतरशतैर्देवि योगो वा यदि लभ्यते । मोक्षस्य च सहस्रेण जन्मनां लभ्यते न च

ହେ ଦେବୀ, ଶତ ଶତ ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ଯୋଗ ଲଭ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସହସ୍ର ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 37

प्रभासे तु महादेवि ये स्थिता कृतनिश्चयाः । एकेन जन्मना तेषां मोक्षो नैवात्र संशयः

କିନ୍ତୁ ହେ ମହାଦେବୀ, ପ୍ରଭାସରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଯେ ଅବସ୍ଥିତ, ତାଙ୍କର ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୋକ୍ଷ ନିଶ୍ଚିତ; ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 38

प्रभासे तु स्थिता ये वै ब्राह्मणाः संशितव्रताः । मृत्युंजयेन संयुक्तं जपंति शतरुद्रियम्

ପ୍ରଭାସରେ ଅବସ୍ଥିତ ସଂଶିତବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଜପ କରନ୍ତି।

Verse 39

कालाग्निरुद्रसांनिध्ये दक्षिणां दिशमाश्रिताः । ज्ञानं चोत्पद्यते तत्र षण्मासाभ्यंतरेण तु

କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଯେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଆଶ୍ରୟ ନେନ୍ତି, ସେଠାରେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହୁଏ।

Verse 40

शिवस्तु प्रोच्यते वेदो नामपर्यायवाचकैः । तस्य चात्मस्वरूपं तु शतरुद्रं प्रकीर्तितम्

ପର୍ଯ୍ୟାୟନାମବାଚକ ଶବ୍ଦମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ହିଁ ‘ବେଦ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ‘ଶତରୁଦ୍ର’କୁ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ କରାଯାଇଛି।

Verse 41

कल्पेषु वेदाश्च पुनःपुनरावर्तकाः स्मृताः । मंत्राश्चैव तथा देवि मुक्त्वा तु शतरुद्रियम्

କଳ୍ପକଳ୍ପରେ ବେଦମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଆବର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମୃତି ଅଛି; ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବୀ—କେବଳ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟତୀତ।

Verse 42

ईड्यं चैव तु मंत्रेण मामेव हि यजंति ये । प्रभासक्षेत्रमासाद्य ते मुक्ता नात्र संशयः

ଯେମାନେ ସ୍ତୁତିମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି କେବଳ ମୋତେ ହିଁ ଯଜନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 43

समंत्रोऽमंत्रको वापि यस्तत्र वसते नरः । सोऽपि यां गतिमाप्नोति यज्ञैर्दानैर्न साध्यते

ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ହେଉ କି ମନ୍ତ୍ର ବିନା—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ବସେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଗତି ପାଏ ଯାହା ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 44

अस्मिक्षेत्रे स्वयंभूश्च स्थितः साक्षान्महेश्वरः । रुद्राणां कोटयश्चैव प्रभासे संव्यवस्थिताः

ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ମହେଶ୍ୱର ସାକ୍ଷାତ୍ ବିରାଜମାନ; ଏବଂ ପ୍ରଭାସରେ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ କୋଟି କୋଟି ମଧ୍ୟ ସୁସ୍ଥିତ।

Verse 45

ध्यायमानास्तथोंकारं स्थिताः सोमेशदक्षिणे

ସେହିପରି ପବିତ୍ର ‘ଓଁକାର’କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସେମାନେ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ସ୍ଥିରଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

Verse 46

ब्रह्मांडोदरमध्ये तु यानि तीर्थानि सुव्रते । सोमेश्वरं गमिष्यंति वैशाखस्य चतुर्दशी

ହେ ସୁବ୍ରତେ! ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଗର୍ଭମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ବୈଶାଖ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଗମନ କରନ୍ତି।

Verse 47

मनोबुद्धिरहंकारः कामक्रोधौ तथाऽपरे । एते रक्षंति सततं सोमेशं पापनाशनम्

ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର, ଏବଂ କାମ-କ୍ରୋଧ ତଥା ଅନ୍ୟ ଅନ୍ତଃଶକ୍ତିମାନେ—ଏମାନେ ପାପନାଶକ ସୋମେଶଙ୍କୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 48

न सा गतिः कुरुक्षेत्रे गंगाद्वारे त्रिपुष्करे । या गतिर्विहिता पुंसां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର କିମ୍ବା ତ୍ରିପୁଷ୍କରରେ ଯେ ଗତି ମିଳେ, ତାହା ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପରମ ଗତି ସହ ସମାନ ନୁହେଁ।

Verse 49

तिर्यग्योनिगताः सत्त्वा ये प्रभासे कृतालयाः । कालेन निधनं प्राप्तास्तेपि यांति परां गतिम्

ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମିତ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ଯଦି ପ୍ରଭାସରେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ତେବେ କାଳେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 50

तद्गुह्यं देवदेवस्य तत्तीर्थं तत्तपोवनम् । तत्र ब्रह्मादयो देवा नारायणपुरोगमाः

ସେହି ଦେବଦେବଙ୍କ ଗୁହ୍ୟ ଧାମ; ସେହି ତୀର୍ଥ, ସେହି ତପୋବନ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ—ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି—ବସି ଆରାଧନା କରନ୍ତି।

Verse 51

योगिनश्च तथा सांख्या भगवंतं सनातनम् । उपासते प्रभासं तु मद्भक्ता मत्परायणाः

ଯୋଗୀ ଓ ସାଂଖ୍ୟପଥୀମାନେ ସନାତନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ପ୍ରଭାସରେ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ—ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ କରି—ତାଙ୍କୁ ଭଜନ କରନ୍ତି।

Verse 52

अष्टौ मासान्विहारः स्याद्यतीनां संयतात्मनाम् । एके च चतुरो मासानष्टौ वा नियतं वसेत्

ସଂଯତାତ୍ମା ଯତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଠ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିହାର (ପରିବ୍ରଜନ) ଥାଉ; କିନ୍ତୁ କେହି କେହି ଚାରି ମାସ—କିମ୍ବା ଆଠ ମାସ—ନିୟମରେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବସିବା ଉଚିତ।

Verse 53

प्रभासे तु प्रविष्टानां विहारस्तु न विद्यते । अत्र योगश्च मोक्षश्च प्राप्यते दुर्लभो नरैः

କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭାସରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିହାର ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଯାହା ଅନ୍ୟତ୍ର ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 54

तस्मात्प्रभासं संत्यज्य नान्यद्गच्छेत्तपोवनम् । प्रभासं ये न सेवंते मूढास्ते तमसा वृताः

ଏହେତୁ ପ୍ରଭାସକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତପୋବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେମାନେ ପ୍ରଭାସର ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୂଢ଼—ତମସାରେ ଆବୃତ।

Verse 55

विण्मूत्ररेतसां मध्ये संभवंति पुनःपुनः । कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभः स्तंभोऽथ मत्सरः

ମଳ, ମୂତ୍ର ଓ ରେତସର ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି—କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଦମ୍ଭ, ଅହଂକାର ଓ ମତ୍ସର।

Verse 56

निद्रा तंद्रा तथाऽलस्यं पैशुन्यमिति ते दश । एते रक्षंति सततं सोमेशं तीर्थनायकम्

ନିଦ୍ରା, ତନ୍ଦ୍ରା, ତଥା ଆଳସ୍ୟ ଓ ପୈଶୁନ୍ୟ—ଏଭଳି ସେମାନେ ଦଶ। ଏମାନେ ସଦା ତୀର୍ଥନାୟକ ସୋମେଶଙ୍କୁ ‘ରକ୍ଷା’ କରନ୍ତି।

Verse 57

न प्रभासे मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी । यावज्जीवं नरो यस्तु वसते कृतनिश्चयः

ପ୍ରଭାସରେ ମରିଥିବା କୌଣସି ପାପୀ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଜୀବନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବସେ…

Verse 58

अग्निहोत्रैश्च संन्यासैराश्रमैश्च सुपालितैः । त्रिदंडैरेकदंडैश्च शैवैः पाशुपतैरपि

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କର୍ମଦ୍ୱାରା, ସନ୍ନ୍ୟାସଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଆଶ୍ରମଧର୍ମର ସୁପାଳନଦ୍ୱାରା; ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ଓ ଏକଦଣ୍ଡୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା, ଶୈବ ଓ ପାଶୁପତମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—

Verse 59

एतैरन्यैश्च यतिभिः प्राप्यते यत्फलं शुभम् । तत्सर्वं लभ्यते देवि श्रीसोमेश्वरयात्रया

ଏହି ଓ ଅନ୍ୟ ଯତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଶୁଭ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ସୋମେଶ୍ୱର ଯାତ୍ରାରେ ମିଳେ।

Verse 61

यत्तद्योगे च सांख्ये च सिद्धांते पंचरात्रिके । अन्यैश्च शास्त्रैर्विज्ञेयं प्रभासे संव्यवस्थितम्

ଯୋଗ, ସାଂଖ୍ୟ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ, ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ଯେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ କହନ୍ତି, ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଭାସରେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 62

लिंगे चैव स्थितं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तस्माल्लिंगे सदा देवः पूजनीयः प्रयत्नतः

ଚରାଚର ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଲିଙ୍ଗରେ ହିଁ ସ୍ଥିତ; ତେଣୁ ଲିଙ୍ଗସ୍ଥ ଦେବଙ୍କୁ ସଦା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 63

ममैव सा परा मूर्तिः श्रीसोमेशाख्यया स्थिता । तेन चैषा त्मनात्मानमाराधनपरो ह्यहम्

‘ଶ୍ରୀ ସୋମେଶ’ ନାମରେ ସ୍ଥିତ ସେହି ପରମ ମୂର୍ତ୍ତି ମୋର ହିଁ; ତେଣୁ ଏହି ରୂପ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଆରାଧନ କରିବାରେ ନିରତ।

Verse 64

अनेकजन्मसाहस्रैर्भ्रममाणस्तु जन्मभिः । कस्तां प्राप्नोति वै मुक्तिं विना सोमेशपूजनात्

ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ—ସୋମେଶଙ୍କ ପୂଜା ବିନା ସେଇ ମୁକ୍ତି କିଏ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇପାରିବ?

Verse 65

यत्किञ्चिदशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना । तत्सर्वं विलयं याति श्रीसोमेश्वरपूजनात्

ମାନବ ବୁଦ୍ଧିରେ କରାଯାଇଥିବା ଯେକୌଣସି ଅଶୁଭ କର୍ମ, ସେ ସବୁ ଶ୍ରୀ ସୋମେଶ୍ୱର ପୂଜାରେ ଲୟ ପାଇ ନଶିଯାଏ।

Verse 66

अनेकजन्मकोटीभिर्जंतुभिर्यत्कृतं ह्यघम् । तत्सर्वं नाशमायाति श्रीसोमेश्वरपूजनात्

କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ଜୀବ ଯେ ପାପ କରିଛି, ସେ ସବୁ ଶ୍ରୀ ସୋମେଶ୍ୱର ପୂଜାରେ ନାଶ ପାଏ।

Verse 67

तीर्थानि यानि लोकेऽस्मिन्सेव्यंते पापमोक्षिभिः । तानि सर्वाणि शुद्ध्यर्थं प्रभासे संविशंति हि

ଏହି ଲୋକରେ ପାପମୋଚନ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ଯେଯେ ତୀର୍ଥ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପ୍ରଭାସରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।

Verse 68

योऽसौ कालाग्निरुद्रस्तु प्रोच्यते वेदवादिभिः । सोऽयं भैरवनाम्ना तु प्रभासे संव्यवस्थितः

ବେଦବାଦୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ‘କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ର’ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେଇ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭାସରେ ‘ଭୈରବ’ ନାମରେ ସ୍ଥିତ।

Verse 69

जनानां दुष्कृतं सर्वं क्षेत्रमध्ये व्यवस्थितः । भैरवं रूपमास्थाय नाशयामि सुरेश्वरि

ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ! ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଭୈରବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଲୋକମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 70

जगत्सर्वं चरित्वा तु स्थितोऽहं सचराचरम् । तेन भैरवनामाहं प्रभासे संव्यवस्थितः

ସମଗ୍ର ଜଗତ—ଚର ଓ ଅଚର—ଭ୍ରମଣ କରି ମୁଁ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ପ୍ରଭାସେ ମୁଁ ‘ଭୈରବ’ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 71

अग्निना यत्र तप्तं तु दिव्याब्दानां चतुर्युगम् । मेघवाहनकल्पे तु तत्र लिंगं बभूव ह

ଯେଉଁଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷର ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରେ ମେଘବାହନ କଳ୍ପରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା।

Verse 72

अग्निमीडेति वेदोक्तप्रभावः सुरसुंदरि । कालाग्निरुद्रनामा च देवैः सर्वैरुदाहृतम्

ହେ ସୁରସୁନ୍ଦରୀ, ବେଦରେ ‘ଅଗ୍ନିମୀଡେ’ ଶବ୍ଦଦ୍ୱାରା ଯେ ପ୍ରଭାବ କଥିତ, ସେହି ପ୍ରଭାବକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ‘କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ର’ ନାମରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 73

अग्नीशानेति देवेशि नामत्रितयमुच्यते । कल्पेकल्पे तु नामानि कथितुं नैव शक्यते । असंख्यत्वाच्च कल्पानां ब्रह्मणा च वरानने

ହେ ଦେବେଶି, ‘ଅଗ୍ନି’ ଓ ‘ଈଶାନ’ ଆଦି ଭାବେ ନାମର ତ୍ରୟ କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ କଳ୍ପେ କଳ୍ପେ ସମସ୍ତ ନାମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କାରଣ କଳ୍ପ ଅସଂଖ୍ୟ, ହେ ବରାନନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।

Verse 74

एवं चैव रहस्यं च महागोप्यं वरानने । स्नेहान्महत्या भक्त्या च मया ते परिकीर्तितम्

ହେ ବରାନନେ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋପନୀୟ ମହାରହସ୍ୟ; ତଥାପି ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତିବଶେ ମୁଁ ଏହା ତୁମକୁ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଲି।

Verse 75

एकतस्तु जगत्सर्वं कर्म कांडे प्रतिष्ठितम् । यज्ञदानतपोहोमैः स्वाध्यायैः पितृतर्पणैः

ଏକ ପଟେ ସମଗ୍ର ଜଗତ କର୍ମକାଣ୍ଡରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ—ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା।

Verse 76

उपवासैर्व्रतैः कृत्स्नैश्चांद्रायणशतैस्तथा । षड्रात्रैश्च त्रिरात्रैश्च तीर्थादिगमनैः परैः

ଉପବାସ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ, ଶତଶତ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ; ଷଡ୍ରାତ୍ରି ଓ ତ୍ରିରାତ୍ରି ବ୍ରତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଲେ ମଧ୍ୟ—(ସେ ପରମ ପଦ ସହଜେ ମିଳେ ନାହିଁ)।

Verse 77

आश्रमैर्विविधाकारैर्यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः । वानप्रस्थैर्गृहस्थैश्च वेदकर्मपरायणैः

ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ଯତି ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଗୃହସ୍ଥ—ବେଦକର୍ମରେ ପରାୟଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ (ସେ ପରମ ପଦ ମିଳେ ନାହିଁ)।

Verse 78

अन्यैश्च विविधाकारैर्लोकमार्गस्थितैः शुभैः । न तत्पदं परं देवि शक्यं वीक्षयितुं क्वचित्

ଲୋକମାର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ପରମ ପଦକୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ (ଲାଭ) କରିହେବ ନାହିଁ।

Verse 79

यावन्न चार्चयेद्देवि सोमेशं लिंगनायकम् । लीलया वापि तैर्द्रष्टुं तत्पदं दुर्लभं परम्

ହେ ଦେବୀ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲିଙ୍ଗନାୟକ ସୋମେଶଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସମସ୍ତ ସାଧନାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପରମ ପଦର ଦର୍ଶନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ—ସହଜରେ ତ ନୁହେଁ।

Verse 80

पूजितो यैर्जगन्नाथः सोमेशः किल भैरवः । तिर्यग्योनिगता ये तु पशुपक्षिपिपीलिकाः

ଯେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଗନ୍ନାଥ—ସୋମେଶ, ନିଶ୍ଚୟ ଭୈରବ—ପୂଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ପିପୀଳିକା (ପିଲା) ହୋଇ ଜନ୍ମିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ପୂଜା-ପ୍ରଭାବରେ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 83

मूर्खास्तु पण्डिताश्चापि ये चान्ये कुत्सिता भुवि । ते सर्वे मुक्तिमायांति प्रभासे ये मृताः शुभे

ମୂର୍ଖ ହେଉନ୍ତୁ କି ପଣ୍ଡିତ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ନିନ୍ଦିତ ଅନ୍ୟ କେହି ହେଉନ୍ତୁ—ଯେ କେହି ଶୁଭ ପ୍ରଭାସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 84

कालानलस्य रुद्रस्य कालराजेन चाग्निना । दग्धास्ते जन्तवः सर्वे प्रभासे ये मृताः शुभे

କାଳାନଳ-ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦହନଜ୍ୱାଳା ଏବଂ କାଳରାଜ (ଯମ)ଙ୍କ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା—ଶୁଭ ପ୍ରଭାସରେ ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।

Verse 85

दुर्ल्लभं तु मम क्षेत्रं प्रभासं देवि पापिनाम् । न तत्र लभते मृत्युं पापात्मा लोकवंदिते

ହେ ଦେବୀ, ଲୋକବନ୍ଦିତେ! ମୋର ପ୍ରଭାସ-କ୍ଷେତ୍ର ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ; ସେଠାରେ ପାପାତ୍ମାକୁ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ମୃତ୍ୟୁ ସହଜରେ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 86

मया दक्षिणभागे च विघ्नेशः संप्रतिष्ठितः । उत्तरे दण्डपाणिस्तु क्षेत्रमेतच्च रक्षति

ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ବିଘ୍ନେଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ଉତ୍ତରେ ଦଣ୍ଡପାଣି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 87

तथान्ये गणपाः सर्वे मदाज्ञावशवर्तिनः । क्षेत्रं रक्षंति देवेशि तेषां नामानि मे शृणु

ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗଣପତି ମୋ ଆଜ୍ଞାଧୀନ ହୋଇ, ହେ ଦେବେଶି, ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 88

महाबलस्तु चण्डीशो घंटाकर्णस्तु गोमुखः । विनायको महानादः काकवक्त्रः शुभेक्षणः । एकाक्षो दुन्दुभिश्चंडस्तालजंघस्तथैव च

ପ୍ରଭାସରେ ଶିବଙ୍କ ମହାବଳୀ ଗଣମାନେ ଅଛନ୍ତି—ମହାବଳ ଓ ଚଣ୍ଡୀଶ; ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗୋମୁଖ; ବିନାୟକ ଓ ମହାନାଦ; କାକବକ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଭେକ୍ଷଣ; ଏବଂ ଏକାକ୍ଷ, ଦୁନ୍ଦୁଭି, ଉଗ୍ର ଚଣ୍ଡ, ତାଳଜଂଘ ମଧ୍ୟ।

Verse 90

हस्तिवक्त्रः श्वानवक्त्रो बिडालवदनस्तथा । सिंहव्याघ्रमुखाश्चान्ये वीरभद्रादयस्तथा

କେହି ହସ୍ତୀମୁଖ, କେହି ଶ୍ୱାନମୁଖ; ଅନ୍ୟ କେହି ବିଡାଳ-ସଦୃଶ ମୁଖଧାରୀ। ଆଉ କେହି ସିଂହ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ରମୁଖୀ—ବୀରଭଦ୍ର ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଥିଲେ।

Verse 91

विनायकं पुरस्कृत्य देव देवं कपर्द्दिनम् । एकादश तथा कोट्यो नियुतानि त्रयोदश

ବିନାୟକଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ଗଣମାନେ ଦେବଦେବ କପର୍ଦ୍ଦିନଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି—ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏକାଦଶ କୋଟି ଓ ତ୍ରୟୋଦଶ ନିୟୁତ।

Verse 92

अर्बुदं च गणानां च प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः । द्वारिद्वारि प्रचंडास्ते शूलमुद्गरपाणयः

ଗଣମାନଙ୍କର ଏକ ଅର୍ବୁଦ ପ୍ରଭାସର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ହାତରେ ଶୂଳ ଓ ମୁଦ୍ଗର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 93

प्रभासक्षेत्रं रक्षंति देवदेवस्य वै गृहम् । न कश्चिद्दुष्टबुद्ध्या तु प्रविशेदिति संस्थितिः

ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର ଦେବଦେବଙ୍କର ନିଜ ଗୃହ; ତାହାକୁ ଗଣମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ନିୟମ ସ୍ଥିର—ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିରେ କେହି ପ୍ରବେଶ କରିବ ନାହିଁ।

Verse 94

शतकोटिगणैश्चापि पूर्वद्वारि तु संवृतः । अट्टहासो गणो नाम प्रभासं तत्र रक्षति

ପୂର୍ବଦ୍ୱାରରେ ଶତକୋଟି ଗଣମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି; ‘ଅଟ୍ଟହାସ’ ନାମକ ଗଣ ସେଠାରେ ପ୍ରଭାସକୁ ରକ୍ଷା କରେ।

Verse 95

कालाक्षो भीषणश्चंडो वृतोऽष्टादशकोटिभिः । घंटाकर्णगणो नाम दक्षिणं द्वारमाश्रितः

ଭୀଷଣ ଓ ଚଣ୍ଡ ‘କାଲାକ୍ଷ’ ଅଷ୍ଟାଦଶକୋଟି ଗଣମାନେ ଘେରି ରହି, ‘ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ’ ନାମକ ଗଣଦଳ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ନିୟୁକ୍ତ।

Verse 96

पश्चिमद्वारमाश्रित्य स्थितवान्विष्टरो गणः । दण्डपाणिः स्थितस्तत्र देवदेवस्य चोत्तरे

ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ‘ବିଷ୍ଟର’ ନାମକ ଗଣ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବଦେବଙ୍କ ଉତ୍ତରେ ‘ଦଣ୍ଡପାଣି’ ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 97

योगक्षेमं वहन्नित्यं प्रभासे भावितात्मनाम् । भीषणाक्षस्तथैशान्यामाग्नेय्यां छागवक्त्रकः

ପ୍ରଭାସରେ ଭାବିତାତ୍ମା ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଯୋଗକ୍ଷେମ ନିତ୍ୟ ବହନ କରି, ଈଶାନ ଦିଗରେ ‘ଭୀଷଣାକ୍ଷ’ ଏବଂ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ‘ଛାଗବକ୍ତ୍ରକ’ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 98

नैरृत्यां चंडनादस्तु वायव्यां भैरवाननः । नन्दी चैव महाकालो दण्डपाणिर्विनायकः

ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗରେ ଚଣ୍ଡନାଦ ଅଛନ୍ତି, ଓ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଭୈରବାନନ। ତଥା ନନ୍ଦୀ, ମହାକାଳ, ଦଣ୍ଡପାଣି ଓ ବିନାୟକ ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି)।

Verse 99

एतेङ्गरक्षका मध्ये शतकोटिगणैर्वृताः । एवं रक्षंति बहवो ह्यसंख्येया गणेश्वराः

ଏହି ଅଙ୍ଗରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କ ଶତକୋଟି ଗଣଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ଅସଂଖ୍ୟ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 100

कलिकल्मषसंभूत्या येषां चोपहता मतिः । न तेषां तद्भवेद्गम्यं स्थानमर्धेन्दुमौलिनः

କଳିଯୁଗଜନ୍ୟ ପାପକଲ୍ମଷରେ ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଆହତ ହୋଇଛି, ସେମାନେ ଅର୍ଧେନ୍ଦୁମୌଳି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେହି ପବିତ୍ର ଧାମକୁ ସତ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 101

गंधर्वैः किन्नरैर्यक्षैरप्सरोभिस्तथोरगैः । सिद्धैः संपूज्य देवेशं सोमेशं पापनाशनम्

ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ଅପ୍ସରା, ଉରଗ (ନାଗ) ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ—ସମସ୍ତେ ଦେବେଶ, ପାପନାଶକ ସୋମେଶଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 102

अन्तर्धानं गतैर्नित्यं प्रभासं तु निषेव्यते । सप्तलोकेषु ये सन्ति सिद्धाः पातालवासिनः । प्रदक्षिणं ते कुर्वंति सोमेशं कालभैरवम्

ଅନ୍ତର୍ଧାନଗାମୀମାନେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭାସକୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ସପ୍ତଲୋକରେ ଥିବା ପାତାଳବାସୀ ସିଦ୍ଧମାନେ ସୋମେଶ—କାଳଭୈରବଙ୍କ—ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।

Verse 103

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । लाकुलिं भारभूतिं च आषाढिं दण्डमेव च

ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟଧାମ ଅଛି—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲାକୁଲୀ, ଭାରଭୂତୀ, ଆଷାଢୀ ଓ ଦଣ୍ଡ ଆଦି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Verse 104

पुष्करं नैमिषं चैव अमरेशं तथापरम् । भैरवं मध्यमं कालं केदारं कणवीरकम्

ପୁଷ୍କର, ନୈମିଷ, ଅମରେଶ ଆଦି; ଭୈରବ, ମଧ୍ୟମ, କାଳ; କେଦାର ଓ କଣବୀରକ—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 105

हरिचंद्रस्तु शैलेशस्तथा वस्त्रांतिकेश्वरः । अट्टहासं महेन्द्रं च श्रीशैलं च गया तथा

ହରିଚନ୍ଦ୍ର, ଶୈଲେଶ ଓ ବସ୍ତ୍ରାନ୍ତିକେଶ୍ୱର; ଅଟ୍ଟହାସ, ମହେନ୍ଦ୍ର; ଶ୍ରୀଶୈଲ ଏବଂ ଗୟା—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ।

Verse 106

एतानि सर्वतीर्थानि देवं सोमेश्वरं प्रभुम् । प्रदक्षिणं प्रकुर्वंति तत्र लिंगं स्तुवंति च

ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପ୍ରଭୁ ଦେବ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 107

ब्रह्मा जनार्दनश्चान्ये ये देवा जगति स्थिताः । अग्निलिंगसमीपस्थाः संध्याकाले स्तुवंति च

ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦନ ଓ ଜଗତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ—ଅଗ୍ନିଲିଙ୍ଗ ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 108

षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च । सर्वे सोमेश्वरं यांति माघकृष्णचतुर्द्दशीम्

ଷାଠି କୋଟି ସହସ୍ର ଓ ଷାଠି କୋଟି ଶତ—ସମସ୍ତେ ମାଘ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 109

तस्मिन्काले च यो दद्यात्सोमेशे घृतकम्बलम्

ସେଇ ଶୁଭ ସମୟରେ ଯେ କେହି ସୋମେଶଙ୍କୁ ‘ଘୃତକମ୍ବଳ’ ଦାନ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ମହାଧର୍ମପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 110

घृतं रसं तिलान्दुग्धं जलं चंद्राधिवासितम् । एकत्र कृत्वा काश्मीरमित्येतद्घृतकंबलम्

ଘିଅ, ମଧୁର ରସ, ତିଳ, ଦୁଧ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରାଧିବାସିତ ଜଳ—ଏସବୁକୁ ଏକତ୍ର କରି କାଶ୍ମୀର (କେଶର) ମିଶାଇଲେ, ତାହାକୁ ‘ଘୃତକମ୍ବଳ’ କୁହାଯାଏ।

Verse 111

शिवरात्र्यां तु कर्त्तव्यमेतद्गोप्यं मम प्रियम् । एवं कृते च यत्पुण्यं गदितुं तन्न शक्यते

ଏହା ଶିବରାତ୍ରିରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ମୋର ପ୍ରିୟ ଓ ଗୋପନୀୟ ବିଧି। ଏଭଳି କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ, ତାହା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 112

तत्र दक्षिणभागे तु स्वयं भूतविनायकम् । प्रथमं पूजयेद्देवि यदीच्छेत्सिद्धिमात्मनः

ସେଠାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ ଭୂତବିନାୟକଙ୍କୁ, ହେ ଦେବୀ, ଯେ ନିଜ ସିଦ୍ଧି ଚାହେ ସେ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରୁ।

Verse 113

ऊषराणां च सर्वेषां प्रभासक्षेत्रमूषरम् । पीठानां चैव पीठं च क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । सन्देहानां च सर्वेषामयं संदेह उत्तमः

ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ‘ଊଷର’ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର ହିଁ ପରମ ଊଷର; ସମସ୍ତ ପୀଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୀଠ; ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର। ଏବଂ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସନ୍ଦେହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏଠି ହିଁ ନିରାକରଣୀୟ।

Verse 114

ये केचिद्योगिनः संति शतकोटिप्रविस्तराः । तेषां क्षेत्रे प्रभासे तु रतिर्न्नान्यत्र कुत्रचित्

ଯେଯେ ଯୋଗୀ ଅଛନ୍ତି—ଶତକୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ—ତାଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ସତ୍ୟ ରତି କେବଳ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ହିଁ; ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 115

लिंगादीशानभागे तु संस्थिता सुरसुन्दरि

ହେ ସୁରସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ତାହାଁ ଲିଙ୍ଗର ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 116

मया या कथिता तुभ्यमुमा नाम कला शुभा । सा सती प्रोच्यते देवि दक्षस्य दुहिता पुरा

ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଥିବା ‘ଉମା’ ନାମକ ଶୁଭ କଳା—ସେଇ ପୂର୍ବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ‘ସତୀ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 117

दक्षकोपाच्छरीरं तु संत्यज्य परमा कला । हिमवंतगृहे जाता उमानाम्ना च विश्रुता

ଦକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧ ହେତୁ ସେ ପରମ କଳା ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କଲେ; ପରେ ହିମବାନଙ୍କ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ‘ଉମା’ ନାମରେ ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ।

Verse 118

तेन देवि त्वया सार्द्धं तत्रस्था वरदाः स्मृताः । नवकोट्यस्तु चामुंडास्तस्मिन्क्षेत्रे स्थिताः स्वयम्

ଏହେତୁ, ହେ ଦେବୀ! ତୁମ ସହିତ ସେମାନେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ବରଦାତା ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱୟଂ ନବ କୋଟି ଚାମୁଣ୍ଡା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 119

चैत्रे मासि सिताष्टम्यां तत्र त्वां यदि पूजयेत् । एक विंशतिजन्मानि दारिद्र्यं तस्य नो भवेत्

ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ସେଠାରେ (ପ୍ରଭାସରେ) ତୁମ ପୂଜା କଲେ, ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଏକୋଇଶ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 120

अमा सोमेन संयुक्ता कदाचिद्यदि लभ्यते । तस्यां सोमेश्वरं दृष्ट्वा कोटियज्ञफलं लभेत्

ଯଦି କେବେ ଅମାବାସ୍ୟା ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) ସଂଯୋଗରେ ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ଅବସରରେ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 121

एतत्क्षेत्रं महागुह्यं सर्वपातकनाशनम् । रुद्राणां कोटयो यत्र एकादश समासते

ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ମହାଗୁହ୍ୟ ଓ ସର୍ବ ପାପନାଶକ। ଏଠାରେ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର—କୋଟି କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ—ବସନ୍ତି।

Verse 122

द्वादशात्र दिनेशानां वसवोऽष्टौ समागताः । गन्धर्वयक्षरक्षांसि असंख्याता गणेश्वराः

ସେଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ (ଦିନେଶ) ଓ ଅଷ୍ଟ ବସୁ ସମାଗତ; ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ଗଣେଶ୍ୱର-ଗଣ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ।

Verse 123

उमापि तत्र पार्श्वस्था सर्वदेवैस्तु संस्तुता । नन्दी च गणनाथो यो देवदेवस्य शूलिनः

ସେଠାରେ ଉମାଦେବୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ; ଏବଂ ଦେବଦେବ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଗଣନାଥ ନନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବିରାଜିତ।

Verse 124

महाकालस्य ये चान्ये गणपाः संति पार्श्वगाः । गंगा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती

ମହାକାଳଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଗଣପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଏବଂ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ।

Verse 125

अन्याश्च सरितः पुण्या नदाश्चैव ह्रदास्तथा । समुद्राः पर्वताः कूपा वनस्पतय एव च

ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ସରିତା, ନଦୀ ଓ ହ୍ରଦମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି; ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ, କୂପ ଏବଂ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ-ବନସ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ।

Verse 126

स्थावरं जंगमं चैव प्रभासे तु समागतम् । अन्ये चैव गणास्तत्र प्रभासे संव्यवस्थिताः

ପ୍ରଭାସରେ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ—ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପ୍ରଭାସରେ ସୁସ୍ଥିତ।

Verse 127

न मया कथिताः सर्व उद्देशेन क्वचित्क्वचित् । भक्त्या परमया युक्तो देवदेवि विनायकम् । तृतीयं पूजयेत्तत्र वांछेत्क्षेत्रफलं यदि

ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିନାହିଁ—କେଉଁଠି କେଉଁଠି କେବଳ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛି। ଯେ ପରମ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ, ସେ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କଲେ ସେଠାରେ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଦେବଦେବୀ ବିନାୟକଙ୍କ ପୂଜା କରୁ।

Verse 128

द्वादशैवं तथा चाष्टौ चत्वारिंशच्च कोटयः । नदीनामग्नितीर्थस्य द्वारे तिष्ठंति भामिनि

ହେ ଭାମିନି! ବାର, ତଥା ଆଠ, ଏବଂ ଚାଳିଶ କୋଟି ନଦୀ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥର ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।

Verse 129

निर्माल्यलंघनं किंचिदज्ञाताद्यदि वै कृतम् । तत्सर्वं विलयं याति अग्नितीर्थस्य दर्शनात्

ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ନିର୍ମାଲ୍ୟ-ଲଂଘନ ଆଦି କିଛି ସାନ ଅପରାଧ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନରେ ସେ ସବୁ ଲୟ ପାଏ।

Verse 131

ये चांतरिक्षे भुवि ये च देवास्तीर्थानि वै यानि दिगंतरेषु । क्षेत्रं प्रभासं प्रवरं हि तेषां सोमेश्वरं देवि तथा वरिष्ठम्

ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଥିବା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏବଂ ସୋମେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 132

ये चांडजाश्चोद्भिजाश्चैव जीवाः सस्वेदजाश्चैव जरायुजाश्च । देवि प्रभासे तु गतासवोऽथ मुक्तिं परं यांति न संशयोऽत्र

ହେ ଦେବୀ! ଅଣ୍ଡଜ, ଉଦ୍ଭିଜ, ସ୍ୱେଦଜ ଓ ଜରାୟୁଜ—ଯେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରଭାସରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପରମ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 133

इति निगदितमेतद्देवदेवस्य चित्रं चरितमिदमचिंत्यं देवि ते शंकरस्य । कलिकलुषविदारं सर्वलोकोऽपि यायाद्यदि पठति शृणोति स्तौति नित्यं य इत्थम्

ହେ ଦେବୀ! ଦେବଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଚରିତ ଏପରି ଘୋଷିତ ହେଲା। ଏହା କଳିଯୁଗର କଳୁଷକୁ ବିଦାରେ; ଯେ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କରେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କଲ୍ୟାଣପଥେ ନେଇଯାଏ।

Verse 989

भूमिदंडश्च चंडश्च शंकुकर्णश्च वैधृतिः । तालचण्डो महातेजा विकटास्यो हयाननः

ଭୂମିଦଣ୍ଡ, ଚଣ୍ଡ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ବୈଧୃତି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ତାଳଚଣ୍ଡ, ବିକଟାସ୍ୟ ଓ ହୟାନନ—ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ କୁହାଗଲା।