
ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭାସ-କ୍ଷେତ୍ରରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ପଥ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ମଣ୍ଡୂକେଶ୍ୱରକୁ ଯିବାକୁ କହି, ମାଣ୍ଡୂକ୍ୟାୟନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶିବଲିଙ୍ଗର ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି। ତାହାର ସମୀପରେ କୋଟିହ୍ରଦ ନାମକ ପୁଣ୍ୟଜଳ ଅଛି; ସେଠାରେ କୋଟୀଶ୍ୱର ଶିବ ଅଧିଷ୍ଠାତା ରୂପେ ବିରାଜିତ, ଏବଂ ମାତୃଗଣ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଇଷ୍ଟଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ବିଧି—କୋଟିହ୍ରଦ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଲିଙ୍ଗପୂଜା କରିବା ସହ ମାତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା; ଫଳରେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ବୋଲି ଉକ୍ତ। ପରେ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରେ ତ୍ରିତକୂପ ନାମକ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଉଲ୍ଲେଖିତ—ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସର୍ବପାପନାଶକ, ଏବଂ ଅନେକ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବ ଯେନେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ‘ସ୍ଥିତ’ ଅଛି ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦିତ। କୋଲୋଫନରେ ଏହାକୁ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ଏହି ଭାଗର 362ତମ ଅଧ୍ୟାୟ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मण्डूकेश्वरमित्यपि । मांडूक्यायननाम्ना वै लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ମଣ୍ଡୂକେଶ୍ୱରକୁ ମଧ୍ୟ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ମାଣ୍ଡୂକ୍ୟାୟନ ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛି।
Verse 2
तत्र कोटिह्रदो देवि तथा कोटीश्वरः शिवः । तत्र मातृगणश्चैव स्थितः कामफलप्रदः
ହେ ଦେବୀ! ସେଠାରେ କୋଟିହ୍ରଦ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏବଂ କୋଟୀଶ୍ୱର ଶିବ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ମାତୃଗଣ ମଧ୍ୟ ବିରାଜିତ, ଯେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 3
स्नात्वा कोटि ह्रदे तीर्थे तल्लिंगं यः प्रपूजयेत् । मातॄस्तत्रैव संपूज्य दुःखशोकाद्विमुच्यते
କୋଟିହ୍ରଦ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଜଣେ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ମାତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜେ, ସେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 4
तस्मात्पूर्वेण देवेशि योजनैकेन निर्मलम् । त्रितकूपेति विख्यातं सर्वपातकनाशनम् । सर्वेषां देवि तीर्थानां यत्तत्रैव व्यवस्थितिः
ସେଠାରୁ ପୂର୍ବଦିଗରେ, ହେ ଦେବେଶୀ, ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରେ ‘ତ୍ରିତକୂପ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ପରମ ନିର୍ମଳ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ। ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟଶକ୍ତି ଏକତ୍ର ଭାବେ ସ୍ଥିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 361
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कोटिह्रद मण्डूकेश्वरमाहात्म्य वर्णनं नामैकषष्ट्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘କୋଟିହ୍ରଦ ଓ ମଣ୍ଡୂକେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୩୬୧ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।