
ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ କହନ୍ତି—ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେବଗୁପ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ସେ ସ୍ଥାନ ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛି। ସେଠାରେ ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) କୁଷ୍ଠସଦୃଶ ରୋଗ ଓ ଦେହକ୍ଷୟରେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଗୁପ୍ତଭାବେ ତପ କରୁଥିଲେ। ହଜାର ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ତପ ପରେ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ସୋମଙ୍କ କ୍ଷୟ ଓ ରୋଗ ନିବାରଣ କଲେ। ପରେ ସୋମ ଦେବ-ଅସୁର ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ମହାଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଗୁପ୍ତ ତପରୁ ‘ଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର’ ନାମ ହେଲା। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ଚର୍ମରୋଗ ନାଶ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଶେଷକରି ସୋମବାର ପୂଜା କଲେ ଉପାସକଙ୍କ ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ କୁଷ୍ଠ ସହ ଜନ୍ମ ହୁଏନାହିଁ—ଏହି ଫଳଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवगुप्तेश्वरं प्रिये । तत्र पश्चिमवायव्ये यत्र सोमोऽकरोत्तपः
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ପ୍ରିୟେ, ତାପରେ ଦେବଗୁପ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ପଶ୍ଚିମ-ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) ତପ କରିଥିବା ସ୍ଥାନ ଅଛି।
Verse 2
गुप्तो भूत्वा कुष्ठरोगाल्लज्जयाधोमुखः स्थितः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रभासक्षेत्र उत्तमे
କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ ସେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରହିଲେ। ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଏକ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।
Verse 3
ततः प्रत्यक्षतां यातः सर्वदेवपतिः शिवः । तुष्टो बभूव चंद्रस्य क्षयनाशं तथाऽकरोत्
ତାପରେ ସର୍ବଦେବପତି ଶିବ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ଷୟର ନାଶ କଲେ।
Verse 4
क्षयरोगविनिर्मुक्तस्ततोऽभून्मृगलांछनः । प्रतिष्ठाप्य महालिंगं सुरासुरनमस्कृतम्
କ୍ଷୟରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ‘ମୃଗଲାଞ୍ଛନ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତ ମହାଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।
Verse 5
गुप्तस्तेपे तपो यस्मात्तस्माद्गुप्तेश्वरः स्मृतः । सर्वकुष्ठहरो देवो दर्शनात्स्पर्शनादपि
ଗୁପ୍ତଭାବେ ତପ କରିଥିବାରୁ ସେ ‘ଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ। ଏହି ଦେବ ଦର୍ଶନରେ ଓ ସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କୁଷ୍ଠ ହରନ୍ତି।
Verse 6
सोमवारे विशेषेण यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । तस्यान्वयेऽपि देवेशि कुष्ठी कश्चिन्न जायते
ହେ ଦେବେଶି! ଯେ ବିଶେଷକରି ସୋମବାରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜେ, ତାହାର ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ କେହି କୁଷ୍ଠୀ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।
Verse 354
इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गुप्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्पञ्चाशदुत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଗୁପ୍ତେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତିନିଶହ ପଞ୍ଚାନ୍ନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।