
ଅଧ୍ୟାୟ ୩୪୪ରେ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର ପରିଧିରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଈଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ-ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି। ପାପନାଶକ ଲିଙ୍ଗ ‘ଜରଦ୍ଗବେଶ୍ୱର’ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି—ଏହା ଜରଦ୍ଗବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏବଂ କପିଲେଶ୍ୱର ନିକଟରେ ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହିତ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ଦର୍ଶନ-ପୂଜା କଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ମହାପାପ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଦୋଷ ନାଶ ହୁଏ ବୋଲି କଥା ଅଛି। ସେହି ସ୍ଥାନରେ ନଦୀଦେବୀ ଅଂଶୁମତୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି ପିଣ୍ଡଦାନ (ପିତୃକର୍ମ) କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି; ତାହାର ଫଳରେ ପିତୃମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସହିତ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବୃଷଭଦାନ କରିବାର ପ୍ରଶଂସା ଅଛି। ଗନ୍ଧ-ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ, ପଞ୍ଚାମୃତ ଅଭିଷେକ, ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଧୂପ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ସ୍ତୁତି, ନମସ୍କାର, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଭକ୍ତିଚର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ବିଭିନ୍ନ ଅନ୍ନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ କରାଇବାକୁ ଧର୍ମ କୁହାଯାଇ ଅନେକଗୁଣ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। କୃତଯୁଗରେ ‘ସିଦ୍ଧୋଦକ’ ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ‘ଜରଦ୍ଗବେଶ୍ୱର-ତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ଏହା ପରିଚିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं पापप्रणाशनम् । कपिलेश्वरस्यैशान्यामुत्तरेण व्यवस्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ପାପନାଶକ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯାହା କପିଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ଈଶାନ କୋଣରେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
जरद्गवेश्वरंनाम जरद्गवप्रतिष्ठितम् । ब्रह्महत्यादि पापानां नाशनं नात्र संशयः
ଏହା ‘ଜରଦ୍ଗବେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଜରଦ୍ଗବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପମାନଙ୍କର ନାଶ କରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 3
तत्रैव संस्थिता देवि देवी अंशुमती नदी । तत्र स्नात्वा विधानेन पिडदानं तु दापयेत्
ସେଠାରେ ହିଁ, ହେ ଦେବୀ, ଅଂଶୁମତୀ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 4
वर्षकोटिशतं साग्रं पितॄणां तृप्तिमावहेत् । वृषभस्तत्र दातव्यो ब्राह्मणे वेदपारगे
ଏହା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସାଗ୍ର ଶତକୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ଆଣେ। ସେଠାରେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବୃଷଭ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 5
ततस्तु पूजयेद्देवं गन्धपुष्पैर्जरद्गवम् । पञ्चामृतरसेनैव तथा गुग्गु लुधूपनैः
ତାପରେ ଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ସେହି ଦେବ ଜରଦ୍ଗବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପଞ୍ଚାମୃତରସରେ ଅଭିଷେକ କରି, ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଆଦି ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 6
स्तुतिदण्डनमस्कारैः प्रदक्षिणैरहर्निशम् । ब्राह्मणान्भोजयेत्तत्र भक्ष्यभोज्यैः पृथग्विधैः । एकेन भोजितेनैव कोटिर्भवति भोजिता
ସ୍ତୁତି, ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ, ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଦିନରାତି ସେଠାରେ ନାନାପ୍ରକାର ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ। ଗୋଟିଏକୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ କୋଟିଜନକୁ କରାଇଥିବା ଫଳ ମିଳେ।
Verse 7
कृते सिद्धोदकंनाम तत्तीर्थं परिकीर्त्तितम् । जरद्गवेश्वरं तीर्थं कलौ तु परिकीर्त्यते
କୃତଯୁଗରେ ସେହି ତୀର୍ଥ ‘ସିଦ୍ଧୋଦକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା; କଳିଯୁଗରେ ତାହା ‘ଜରଦ୍ଗବେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ।
Verse 344
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येंऽशुमतीमाहात्म्ये जरद्गवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଅଂଶୁମତୀ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ରେ ‘ଜରଦ୍ଗବେଶ୍ୱର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୩୪୪ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।