
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ଈଶାନ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହୋଦୟ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ବିଧି ଉପଦେଶ କରନ୍ତି। ଯାତ୍ରୀ ମହୋଦୟକୁ ଯାଇ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ। ବିଶେଷତଃ ‘ପ୍ରତିଗ୍ରହ’ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ) ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷ ଭଳି ଧର୍ମସୂକ୍ଷ୍ମ ବ୍ୟବହାରରେ ଜଡିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମହୋଦୟ ପରିହାରକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ସେବନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ମହାନନ୍ଦଦାୟକ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟାସକ୍ତ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଗ୍ରହବନ୍ଧନରେ ଆବଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷମୁଖୀ ଫଳ ଦେବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରହିଛି। ମହାକାଳର ଉତ୍ତରେ ସ୍ଥଳରକ୍ଷା ପାଇଁ ମାତୃଗଣ ଅବସ୍ଥିତ; ସ୍ନାନ ପରେ ସେମାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶେଷରେ ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ମହୋଦୟ ପାପନାଶକ ଓ ମୋକ୍ଷପ୍ରଦ, ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରାୟ ଅର୍ଧ-କ୍ରୋଶ ପରିମାଣ, ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରିୟ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो महोदयं गच्छेत्तस्मादीशानसंस्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହୋଦୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
विधिना तत्र यः स्नाति तर्पयेत्पितृदेवताः । प्रतिग्रहकृताद्दोषान्न भयं तस्य विद्यते
ଯେ ଜଣେ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଦାନ-ପ୍ରତିଗ୍ରହଜନିତ ଦୋଷରୁ ତାହାର କୌଣସି ଭୟ ନଥାଏ।
Verse 3
महोदयं महानन्ददायकं च द्विजन्मनाम् । प्रतिग्रहप्रसक्तानां विषयासक्तचेतसाम् । तेषामपि ददेन्मुक्तिं तेन ख्यातं महोदयम्
ମହୋଦୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ମହାନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରତିଗ୍ରହରେ ଆସକ୍ତ ଓ ବିଷୟାସକ୍ତ ଚିତ୍ତ ଥିବାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଏ; ତେଣୁ ଏହା ‘ମହୋଦୟ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ।
Verse 4
तस्य वै रक्षणार्थाय महाकालस्य चोत्तरे । नियुक्ताश्च महादेवि मातरस्तत्र संस्थिताः । तस्मिन्स्नात्वा नरः पूर्वं मातॄस्ताश्च प्रपूजयेत्
ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷାର୍ଥେ—ଏବଂ ମହାକାଳଙ୍କ ଉତ୍ତରେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ମାତୃଦେବୀମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ସେଇ ମାତୃଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 5
एवं देवि मया ख्यातं महोदयमहोदयम् । सर्वपापहरं नृणामभिषेकाच्च मुक्तिदम्
ଏହିପରି, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଏହି ‘ମହୋଦୟ’—ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ମହୋଦୟ—କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ ଏବଂ ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
Verse 6
अर्धक्रोशे च तत्तीर्थं समंतात्परिमंडलम् । एतन्मध्यं महासारं सदैव मुनिवल्लभम्
ସେହି ତୀର୍ଥ ଚାରିଦିଗରେ ଅର୍ଧ-କ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ବୃତ୍ତାକାର ପରିସରରେ ବିସ୍ତୃତ। ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ପରମ ସାରସ୍ୱରୂପ, ଯାହା ସଦା ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ।
Verse 327
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये महोदयमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्त विंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ମହୋଦୟମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୩୨୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।