Adhyaya 319

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ह्युन्नतस्थानमुत्तमम् । तस्यैवोत्तरदिग्भाग ऋषितोयातटे शुभे

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଉତ୍ତମ ‘ଉନ୍ନତସ୍ଥାନ’କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ, ଶୁଭ ‘ଋଷିତୋୟ’ ତଟରେ ତାହା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 2

एतत्स्थानं महादेवि विप्रेभ्यः प्राददां बलात् । सर्वसीमासमायुक्तं चंडीगणसुरक्षितम्

ହେ ମହାଦେବୀ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ମୁଁ ବଳପୂର୍ବକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲି। ଏହା ସମସ୍ତ ସୀମାସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଚଣ୍ଡୀଙ୍କ ଗଣମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

Verse 3

देव्युवाच । कथमुन्नतनामास्य बभूव सुरसत्तम । कथं त्वया बलाद्दत्तं कियत्सीमासमन्वितम्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ସ୍ଥାନର ‘ଉନ୍ନତ’ ନାମ କିପରି ହେଲା? ଏବଂ ତୁମେ ଏହାକୁ ବଳପୂର୍ବକ କିପରି ଦାନ କଲ? ଏହାର ସୀମା କେତେ ବିସ୍ତୃତ?

Verse 4

एतत्सर्वं ममाचक्ष्व संक्षेपान्नातिविस्तरात्

ଏ ସବୁକଥା ମୋତେ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହ; ଅତିବିସ୍ତାର କରିନାହିଁ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ଶୁଣ। ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ କଥା କହିବି; ଯାହା ଶୁଣିଲେ, ହେ ଦେବି, ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 6

एतत्सर्वं पुरा प्रोक्तं स्थानसंकेतकारणम् । तृतीये ब्रह्मणः कुंडे सृष्टिसंक्षेपसूचके

ଏ ସବୁ କଥା ପୂର୍ବେ ସ୍ଥାନର ସଂକେତ-ଚିହ୍ନର କାରଣ ଭାବେ କୁହାଯାଇଥିଲା—ସୃଷ୍ଟିର ସଂକ୍ଷେପ ସୂଚକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତୃତୀୟ କୁଣ୍ଡରେ।

Verse 7

तथापि ते प्रवक्ष्यामि संक्षेपाच्छुणु पार्वति

ତଥାପି ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି—ହେ ପାର୍ବତୀ, ଶୁଣ।

Verse 8

उन्नामितं पुनस्तत्र यत्र लिंगं महोदये । तदुन्नतमिति प्रोक्तं स्थानं स्थानवतां वरम्

ପୁନଃ ମହୋଦୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ଉନ୍ନତ କରାଗଲା, ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଉନ୍ନତ’ ବୋଲି କଥିତ—ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 9

अथवा चोन्नतं द्वारं पूर्वं प्राभासिकस्य वै । तदुन्नतमिति प्रोक्तं स्थानं स्थानवतां वरम्

କିମ୍ବା ପ୍ରାଭାସିକର ପୂର୍ବଦିଗର ‘ଉନ୍ନତ ଦ୍ୱାର’ ଏହି ‘ଉନ୍ନତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 10

विद्यया तपसा चैव यत्रोत्कृष्टा महर्षयः । तदुन्नतमिति प्रोक्तं स्थानं स्थानवतां वरम्

ଯେଉଁଠାରେ ମହର୍ଷିମାନେ ବିଦ୍ୟା ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଉନ୍ନତ’ ବୋଲି କଥିତ—ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 11

यदा देवकुले विप्रा मूलचंडीशसंज्ञकम् । प्रसाद्य च महादेवं पुनः प्राप्ता महोदयम्

ଦେବମନ୍ଦିରରେ ବିପ୍ରମାନେ ‘ମୂଳ-ଚଣ୍ଡୀଶ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପୁନଃ ମହୋଦୟକୁ ଫେରିଲେ।

Verse 12

षष्टिवर्षसहस्राणि तपस्तेपुर्महर्षयः । ध्यायमाना महेशानमनादिनिधनं परम्

ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମହର୍ଷିମାନେ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଆଦି-ଅନ୍ତ ନଥିବା ପରମ ପ୍ରଭୁ ମହେଶାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି।

Verse 13

तेषु वै तप्यमानेषु कोटिसंख्येषु पार्वति । ऋषितोयातटे रम्ये पवित्रे पापनाशने । भिक्षुर्भूत्वा गतश्चाहं पुनस्तत्रैव भामिनि

ହେ ପାର୍ବତୀ! କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ଋଷିମାନେ ରମ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଓ ପାପନାଶକ ଋଷିତୋୟା-ତଟରେ ତପ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପ ଧରି ପୁନଃ ସେଠାକୁ ଗଲି।

Verse 14

त्रिकालं दर्शिभिस्तत्र दोषरागविवर्जितैः । तपस्विभिस्तदा सर्वैर्लक्षितोऽहं वरानने

ହେ ବରାନନେ! ସେଠାରେ ତ୍ରିକାଳଦର୍ଶୀ, ଦୋଷ ଓ ରାଗରହିତ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନେ ତେବେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ।

Verse 15

दृष्टमात्रस्तदा विप्रैर्विरराम महेश्वरः । क्व यासि विदितो देव इत्युक्त्वानुययुर्द्विजाः

ବିପ୍ରମାନେ କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିବାମାତ୍ରେ ମହେଶ୍ୱର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତେବେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପଛୁଆଇ କହିଲେ—“ହେ ଦେବ! କେଉଁଠିକୁ ଯାଉଛ? ଏବେ ତ ତୁମେ ଆମକୁ ପରିଚିତ!”

Verse 16

यावदायांति मुनय ईशेशेति प्रभाषकाः । धावमानाः स्वतपसा द्योतयन्तो दिशोदश

ମୁନିମାନେ ‘ଇଶ, ଇଶ’ ବୋଲି ଡାକୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଧାଉଥିବା ସମୟରେ ନିଜ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦଶଦିଗକୁ ଦୀପ୍ତ କରୁଥିଲେ।

Verse 17

लिंगमेव प्रपश्यंति न पश्यंति महेश्वरम्

ସେମାନେ କେବଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖନ୍ତି; ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ (ସାକାରରେ) ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 18

येये च ददृशुर्लिंगं मूलचण्डीशसंज्ञकम् । तदा च मुनयः सर्वे सदेहाः स्वर्गमाययुः

ଯେଯେ ଲୋକ ‘ମୂଳଚଣ୍ଡୀଶ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ମୁନି ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 19

यदा त्रिविष्टपं व्याप्तं दृष्टं वै शतयज्वना । आयांति च तथैवान्ये मुनयस्तपसोज्वलाः

ଶତୟଜ୍ୱା (ଇନ୍ଦ୍ର) ଯେତେବେଳେ ଦେଖିଲେ ଯେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି, ସେତେବେଳେ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 20

एतदंतरमासाद्य समागत्य महीतले । लिंगमाच्छादयामास वज्रेणैव शतक्रतुः

ଏହି ଅନ୍ତରାଳକୁ ଧରି ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପୃଥିବୀତଳକୁ ଆସି, ନିଜ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् । स्थितानि न तु पश्यंति लिंगमेतदनुत्तमम्

ଊର୍ଧ୍ୱରେତା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟନିଷ୍ଠ ଅଠାରହ ହଜାର ମୁନି ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ତଥାପି ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 22

शक्रस्तु सहसा दृष्टो वज्रेणैव समन्वितः । यावद्वदंति शापं ते तावन्नष्टः पुरंदरः

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ବଜ୍ରସହିତ ହଠାତ୍ ଦେଖାଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଶାପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପୁରନ୍ଦର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ।

Verse 23

दृष्ट्वा तान्कोपसंयुक्तान्भगवांस्त्रिपुरांतकः । उवाच सांत्वयन्देवो वाचा मधुरया मुनीन्

କ୍ରୋଧରେ ଯୁକ୍ତ ସେହି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭଗବାନ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ମଧୁର ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ ବାଣୀରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ।

Verse 24

कथं खिन्ना द्विजश्रेष्ठाः सदा शांतिपरायणाः । प्रसन्नवदना भूत्वा श्रूयतां वचनं मम

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ତୁମେ ସଦା ଶାନ୍ତିପରାୟଣ ହୋଇ ମଧ୍ୟ କିପରି ଖିନ୍ନ ହେଲ? ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହୋଇ ମୋ ବଚନ ଶୁଣ।

Verse 25

भवद्भिर्ज्ञानसंयुक्तैः स्वर्गः किं मन्यते बहु । यत्रैके वसवः प्रोक्ता आदित्याश्च तथा परे

ହେ ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନମାନେ! ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଏତେ ମହାନ କାହିଁକି ଭାବୁଛ? ସେଠାରେ କେହି ‘ବସୁ’ ଭାବେ, ଆଉ କେହି ‘ଆଦିତ୍ୟ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 26

रुद्रसंज्ञास्तथा चैके ह्यश्विनावपि चापरौ । एतेषामधिपः कश्चिदेक इन्द्रः प्रकीर्तितः

ତଥା କେହି ‘ରୁଦ୍ର’ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଆଉ ଦୁଇଜଣ ‘ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର’। ଏ ସମସ୍ତଙ୍କର ଅଧିପତି ଏକମାତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଇନ୍ଦ୍ର।

Verse 27

स्वपुण्यसंख्यया प्राप्ते यस्माद्विभ्रश्यते नरैः । एवं दुःखसमायुक्तः स्वर्गो नैवेष्यते बुधैः

ନିଜ ପୁଣ୍ୟର ପରିମାଣରେ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣି ଖସିପଡ଼େ; ତେଣୁ ଦୁଃଖସହିତ ସେହି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 28

एतस्मात्कारणाद्विप्राः कुरुध्वं वचनं मम । गृह्णीध्वं नगरं रम्यं निवासाय महाप्रभम्

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ମୋ ବଚନ ପାଳନ କର। ନିବାସ ପାଇଁ ଏହି ରମ୍ୟ, ମହାପ୍ରଭ ନଗରକୁ ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 29

हूयंतामग्निहोत्राणि देवताः सर्वदा द्विजाः । इज्यंतां विविधैर्यागैः क्रियतां पितृपूजनम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ହୋମ କରାଯାଉ; ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରାଯାଉ। ବିଭିନ୍ନ ଯାଗ କରାଯାଉ, ଏବଂ ପିତୃପୂଜନ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଉ।

Verse 30

आतिथ्यं क्रियता नित्यं वेदाभ्यासस्तथैव हि

ନିତ୍ୟ ଅତିଥି-ସତ୍କାର କରାଯାଉ, ଏବଂ ସେହିପରି ନିତ୍ୟ ବେଦାଭ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ହେଉ।

Verse 31

एवं हि कुर्वतां नित्यं विना ज्ञानस्य संचयैः । प्रसादान्मम विप्रेन्द्राः प्रांते मुक्तिर्भविष्यति

ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ଆଚରଣ କରୁଥିବାମାନଙ୍କୁ, ଜ୍ଞାନର ସଞ୍ଚୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ—ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ ଶେଷେ ମୁକ୍ତି ହେବ।

Verse 32

ऋषय ऊचुः । असमर्थाः परित्राणे जिताहारास्तपोन्विताः । नगरेणेह किं कुर्मस्तव भक्तिमभीप्सवः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ରକ୍ଷା ଓ ଶାସନରେ ଆମେ ଅସମର୍ଥ; ଆମେ ଜିତାହାରୀ ଓ ତପୋନ୍ୱିତ। ଯେ ଆମେ କେବଳ ତୁମ ଭକ୍ତି ଚାହୁଁ, ଏଠାରେ ନଗର ନେଇ କ’ଣ କରିବୁ?

Verse 33

ईश्वर उवाच । भविष्यति सदा भक्तिर्युष्माकं परमेश्वरे । गृह्णीध्वं नगरं रम्यं कुरुध्वं वचनं मम

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମମାନଙ୍କର ଭକ୍ତି ସଦା ଅଚଳ ରହିବ। ଏହି ରମ୍ୟ ନଗରକୁ ଗ୍ରହଣ କର ଏବଂ ମୋର ବଚନ ପାଳନ କର।

Verse 34

इत्युक्त्वा भगवान्देव ईषन्मीलितलोचनः । सस्मार विश्वकर्माणं सर्वशिल्पवतां वरम्

ଏପରି କହି ଭଗବାନ୍ ଦେବ, ଯୋଗସ୍ଥ ଭାବେ ଈଷତ୍ ଅର୍ଧନିମୀଳିତ ନୟନରେ, ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 35

स्मृतमात्रो विश्वकर्मा प्रांजलिश्चाग्रतः स्थितः । आज्ञापयतु मां देवो वचनं करवाणि ते

ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା କରଯୋଡି ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ କହିଲେ—ଦେବ, ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ କେଉଁ ବଚନ ମୁଁ ସମ୍ପାଦନ କରିବି?

Verse 36

ईश्वर उवाच । नगरं क्रियतां त्वष्टर्विप्रार्थं सुंदरं शुभम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୁଭ ଏକ ନଗର ନିର୍ମାଣ କର।

Verse 37

इत्युक्तो विश्वकर्मा स भूमिं वीक्ष्य समंततः । उवाच प्रणतो भूत्वा शंकरं लोकशंकरम्

ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଚାରିଦିଗରେ ଭୂମିକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ; ପରେ ପ୍ରଣାମ କରି ଲୋକମଙ୍ଗଳକର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 38

परीक्षिता मया भूमिर्न युक्तं नगरं त्विह । अत्र देवकुलं साक्षाल्लिंगस्य पतनं तथा

ମୁଁ ଏହି ଭୂମିକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଛି; ଏଠାରେ ନଗର ନିର୍ମାଣ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। କାରଣ ଏଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେବକୁଳ ଅଛି, ଏଠିଏ ଲିଙ୍ଗ ପତିତ ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 39

यतिभिश्चात्र वस्तव्यं न युक्तं गृहमेधिनाम्

ଏଠାରେ ଯତିମାନେ ହିଁ ବସିବା ଉଚିତ; ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କର ଏଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ନିବାସ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।

Verse 40

त्रिरात्रं पंचरात्रं वा सप्तरात्रं महेश्वर । पक्षं मासमृतुं वापि ह्ययनं यावदेव च । पुत्रदारयुतैस्तीर्थे वस्तव्यं गृहमेधिभिः

ହେ ମହେଶ୍ୱର! ଗୃହସ୍ଥମାନେ ପୁତ୍ର-ଦାରା ସହିତ ତୀର୍ଥରେ ତିନି ରାତି, କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ରାତି, କିମ୍ବା ସାତ ରାତି; ଅଥବା ପକ୍ଷ, ଏକ ମାସ, ଏକ ଋତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକତମ ଏକ ଅୟନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ବସିବା ଉଚିତ।

Verse 41

वसत्यूर्ध्वं तु षण्मासाद्यदा तीर्थे गृहाधिपः । अवज्ञा जायते तस्य मनश्चापल्यभावतः । तदा धर्माद्विनश्यंति सकला गृहमेधिनः

କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଗୃହାଧିପ ତୀର୍ଥରେ ଛଅ ମାସରୁ ଅଧିକ ବସେ, ମନର ଚଞ୍ଚଳତାରୁ ତାହାରେ ଅବଜ୍ଞା ଜନ୍ମେ; ତେବେ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସମଗ୍ରରୂପେ ଧର୍ମରୁ ନଶ୍ୟନ୍ତି।

Verse 42

इत्युक्तः स तदा देवस्तेन वै विश्वकर्मणा । पुनः प्रोवाच तं तस्य प्रशस्य वचनं शिवः

ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏପରି କହିବା ପରେ ଦେବ ଶିବ ତାଙ୍କ ବଚନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 43

रोचते मे न वासोऽत्र विप्राणां गृहमेधिनाम् । यत्र चोन्नामितं लिंगमृषितोयातटे शुभे । तत्र निर्मापय त्वष्टर्नगरं शिल्पिनां वर

ଶିବ କହିଲେ—ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବାସ ମୋତେ ରୋଚେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଶୁଭ ଋଷିତୋୟା ତଟରେ ଲିଙ୍ଗ ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଛି, ହେ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ନଗର ନିର୍ମାଣ କର।

Verse 44

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा त्वरान्वितः । गत्वा चकार नगरं शिल्पिकोटिभिरावृतः

ତାଙ୍କର ସେହି ଆଦେଶ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ। ସେ ଯାଇ କୋଟି କୋଟି ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଏକ ନଗର ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 45

उन्नतं नाम यल्लोके विख्यातं सुरसुन्दरि । ततो हृष्टमना भूत्वा विलोक्य नगरं शिवः । आहूय ब्राह्मणान्सर्वानुवाचानतकन्धरः

ହେ ସୁରସୁନ୍ଦରୀ, ସେହି ନଗର ଲୋକେ ‘ଉନ୍ନତ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ। ତାପରେ ଶିବ ନଗରକୁ ଦେଖି ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକି, ବିନୟରେ ଗ୍ରୀବା ନମାଇ କହିଲେ।

Verse 46

इदं स्थानं वरं रम्यं निर्मितं विश्वकर्मणा । ग्रामाणां च सहस्रैस्तु प्रोक्तं सर्वासु दिक्षु च

ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ରମ୍ୟ ସ୍ଥାନ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହା ହଜାର ଗ୍ରାମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରଚଳିତ।

Verse 47

नगरात्सर्वतः पुण्यो देशो नग्नहरः स्मृतः । अष्टयोजनविस्तीर्ण आयामव्यासतस्तथा

ନଗରର ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ‘ନଗ୍ନହର’ ନାମକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଶ ସ୍ମୃତ। ତାହା ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଅଷ୍ଟ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 48

नग्नो भूत्वा हरो यत्र देशे भ्रांतो यदृच्छया । तं नग्नहरमित्याहुर्देशं पुण्यतमं जनाः

ଯେ ଦେଶରେ ହର (ଶିବ) ନଗ୍ନ ହୋଇ ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ସେହି ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ଦେଶକୁ ଲୋକେ “ନଗ୍ନହର” ବୋଲି କହନ୍ତି।

Verse 49

पूर्वे तु शांकरी चाऽर्या पश्चिमे न्यंकुमत्यपि । उत्तरे कनकनंदा दक्षिणे सागरावधिः । एतदंतरमासाद्य देशो नग्नहरः स्मृतः

ପୂର୍ବେ ଶାଙ୍କରୀ ଓ ଆର୍ୟା, ପଶ୍ଚିମେ ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀ, ଉତ୍ତରେ କନକନନ୍ଦା, ଦକ୍ଷିଣେ ସାଗର-ସୀମା। ଏହି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶ “ନଗ୍ନହର” ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 50

अष्टयोजनमानेन आयामव्यासतस्तथा । प्रोक्तोऽयं सकलो देश उन्नतेन समं मया

ଦৈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ—ଉଭୟରେ ଅଷ୍ଟ ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ, ଉଣ୍ଣତ ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

Verse 51

गृह्यतां नगरश्रेष्ठं प्रसीदध्वं द्विजोत्तमाः । अत्र भक्तिश्च मुक्तिश्च भविष्यति न संशयः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏହି ନଗରଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ଏଠାରେ ଭକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି—ଦୁହେଁ ହେବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 52

इत्युक्तास्ते तदा सर्वे विप्रा ऊचुर्महेश्वरम्

ଏପରି କୁହାଯାଇଥିବା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ବିପ୍ରମାନେ ତେବେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 53

विप्रा ऊचुः । ईश्वराज्ञा वृथा कर्तुं न शक्या परमात्मनः । तपोऽग्निहोत्रनिष्ठानां वेदाध्ययनशालिनाम्

ବିପ୍ରମାନେ କହିଲେ—ହେ ପରମାତ୍ମନ୍, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଆମେ ତପ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ବେଦାଧ୍ୟୟନଶୀଳ।

Verse 54

अस्माकं रक्षिता कोऽस्ति कलिकाले च दारुणे । को दाताऽरोग्यदः कश्च को वै मुक्तिं प्रदास्यति

ଏହି ଦାରୁଣ କଳିକାଳରେ ଆମର ରକ୍ଷକ କିଏ? ଦାତା କିଏ—ଯେ ଆରୋଗ୍ୟ ଦେବେ? ଏବଂ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମୁକ୍ତି କିଏ ପ୍ରଦାନ କରିବେ?

Verse 55

ईश्वर उवाच । महाकाल स्वरूपेण स्थित्वा तीर्थे महोदये । नाशयिष्यामि शत्रून्वः सम्यगाराधितो ह्यहम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ମହୋଦୟ ତୀର୍ଥରେ ମହାକାଳ ସ୍ୱରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଯେତେବେଳେ ମୋର ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା ହେବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିଦେବି।

Verse 56

उन्नतो विघ्नराजस्तु विघ्नच्छेत्ता भविष्यति । गणनाथस्वरूपोऽयं धनदो निधीनां पतिः

ଏହି ଉନ୍ନତ ବିଘ୍ନରାଜ ବିଘ୍ନଛେଦକ ହେବେ। ଗଣନାଥ ସ୍ୱରୂପରେ ସେ ଧନଦାତା ଓ ନିଧିମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ହେବେ।

Verse 57

युष्मभ्यं दास्यति द्रव्यं सम्यगाराधितोऽपि सः । आरोग्यदायको नित्यं दुर्गादित्यो भविष्यति

ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କଲେ ସେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଧନ ମଧ୍ୟ ଦେବେ। ଏବଂ ଦୁର୍ଗାଦିତ୍ୟ ସଦା ଆରୋଗ୍ୟଦାୟକ ହେବେ।

Verse 58

महोदयं महानन्ददायकं वो भविष्यति । सम्यगाराधितो ब्रह्मा सर्वकार्येषु सर्वदा । सर्वान्कामांश्च मुक्तिं च युष्मभ्यं संप्रदास्यति

ମହୋଦୟ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାଆନନ୍ଦଦାୟକ ହେବ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କଲେ ସେ ସଦା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହାୟ ହେବେ ଏବଂ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ସହ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବେ।

Verse 59

विप्रा ऊचुः । यदि तीर्थानि तिष्ठंति सर्वाणि सुरसत्तम । संगालेश्वरतीर्थे च तथा देवकुले शिवे

ବିପ୍ରମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୁରସତ୍ତମ! ଯଦି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି—ସଙ୍ଗାଲେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥରେ ଏବଂ ସେହିପରି ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେବକୁଳରେ—

Verse 60

कलावपि महारौद्रे ह्यस्माकं पावनाय वै । स्थातव्यं तर्हि गृह्णीमो नान्यथा च महेश्वर

ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୌଦ୍ର କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାବନତା ପାଇଁ ଆମେ ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପ ଗ୍ରହଣ କରୁଛୁ—ଆମେ ଏଠାରେ ହିଁ ବସିବାକୁ ପଡିବ; ହେ ମହେଶ୍ୱର, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 61

स तथेति प्रतिज्ञाय ददौ तेभ्यः पुरं वरम् । सप्तभौमैः शशांकाभैः प्रासादैः परिभूषितम् । नानाग्रामसमायुक्तं सर्वतः सीमयान्वितम्

ସେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ନଗର ଦାନ କଲେ—ସାତ ତଳା, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସଦୃଶ ପ୍ରାସାଦମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅନେକ ଗ୍ରାମ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୀମାରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 62

सूत उवाच । एवं तेभ्यो हि नगरं दत्त्वा देवो महेश्वरः । ददर्श विश्वकर्माणं प्राञ्जलिं पुरतः स्थितम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ସେମାନଙ୍କୁ ନଗର ଦାନ କରି ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 63

विश्वकर्मोवाच । विलोक्यतां महादेव नगरं नगरोपमम् । सौवर्णस्थलमारुह्य निर्मितं त्वत्प्रसादतः

ବିଶ୍ୱକର୍ମା କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବ, ଏହି ନଗରକୁ ଦର୍ଶନ କର; ଏହା ମହାନଗରସମ ଉପମାନୀୟ। ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ସ୍ଥଳରେ ଆରୋହଣ କରି, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଏହା ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି।

Verse 64

विश्वकर्मवचः श्रुत्वा भगवांस्त्रिपुरान्तकः । समारुरोह स्थलकं सह सर्वैर्महर्षिभिः

ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଭଗବାନ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ଥଲକକୁ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 65

नगरं विलोकयामास रम्यं प्राकारमण्डितम् । ऋषयस्तुष्टुवुः सर्वे तत्रस्थं त्रिपुरान्तकम् । तानुवाच महादेवो वृणुध्वं वरमुत्त मम्

ସେ ପ୍ରାକାରଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ରମ୍ୟ ନଗରକୁ ଅବଲୋକନ କଲେ। ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତେବେ ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଉତ୍ତମ ବର ବାଛ।”

Verse 66

ऋषय ऊचुः । यदि तुष्टो महादेव स्थलकेश्वरनामभृत् । अवलोकयंश्च नगरं सदा तिष्ठ स्थले हर

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବ, ‘ସ୍ଥଲକେଶ୍ୱର’ ନାମଧାରୀ, ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ହେ ହର, ଏହି ସ୍ଥଳରେ ସଦା ରୁହି ନଗରକୁ ନିରନ୍ତର ଅବଲୋକନ କର।

Verse 67

इत्युक्तस्तैस्तदा देवः स्थलकेऽस्मिन्सदा स्थितः । कृते रत्नमयं देवि त्रेतायां च हिरण्मयम्

ଏପରି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ଦେବ ତେବେ ଏହି ସ୍ଥଲକରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ହେ ଦେବୀ, କୃତଯୁଗରେ (ଏହି ଧାମ) ରତ୍ନମୟ ଥିଲା, ଏବଂ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଥିଲା।

Verse 68

रौप्यं च द्वापरे प्रोक्तं स्थलमश्ममयं कलौ । एवं तत्र स्थितो देवः स्थलकेश्वरनामतः

ଦ୍ୱାପରଯୁଗେ ଏହି ସ୍ଥଳ ରୌପ୍ୟମୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ କଳିଯୁଗେ ଏହା ପାଷାଣମୟ। ଏହିପରି ସେଠାରେ ଦେବ ‘ସ୍ଥଳକେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ବିରାଜିତ।

Verse 69

सदा पूज्यो महादेव उन्नतस्थानवासिभिः । माघे मासि चतुर्दश्यां विशेषस्तत्र जागरे

ଉନ୍ନତ-ସ୍ଥାନର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ମାଘମାସର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରିବା ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।

Verse 70

इत्येतत्कथितं देवि ह्युन्नतस्य महोद्यम् । श्रुतं पापहरं नॄणां सर्वकामफलप्रदम्

ହେ ଦେବୀ, ଏହିପରି ଉନ୍ନତର ମହାମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥିତ ହେଲା। ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ୍ୟ କାମନାର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 319

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य उन्नतस्थानमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଉନ୍ନତସ୍ଥାନମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତିନିଶେ ଉଣେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।