Adhyaya 317

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवीं कंटकशोषिणीम् । उत्तरेण देवकुलाद्दक्षिणेनोन्नतात्स्थितात्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, କଣ୍ଟକଶୋଷିଣୀ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେ ଦେବକୁଳର ଉତ୍ତରେ ଏବଂ ‘ଉନ୍ନତ’ ନାମକ ସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 2

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये । उन्नताद्दक्षिणे भागे यजंते द्विजसत्तमाः

ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଁ କହିବି—ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ। ‘ଉନ୍ନତ’ର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।

Verse 3

भृगुरत्रिर्मरीचिश्च भरद्वाजोऽथ कश्यपः । कण्वो मंकिश्च सावर्णिर्जातूकर्ण्यस्तथैव च

ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରି ଓ ମରୀଚି; ଭରଦ୍ୱାଜ ଏବଂ କଶ୍ୟପ; କଣ୍ୱ, ମଙ୍କି, ସାବର୍ଣ୍ଣି, ତଥା ଜାତୂକର୍ଣ୍ୟ—

Verse 4

वत्सश्चैव वसिष्ठश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । मनुर्यमोंऽगिरा विष्णुः शातातपपराशरौ

ଏବଂ ବତ୍ସ ଓ ବସିଷ୍ଠ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ; ମନୁ, ଯମ, ଅଙ୍ଗିରା, ବିଷ୍ଣୁ, ତଥା ଶାତାତପ ଓ ପରାଶର—

Verse 5

शांडिल्यः कौशिकश्चैव गौतमो गार्ग्य एव च । दाल्भ्यश्च शौनकश्चैव शाकल्यो गालवस्तथा

ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ଓ କୌଶିକ, ଗୌତମ ଏବଂ ଗାର୍ଗ୍ୟ; ଦାଲ୍ଭ୍ୟ ଓ ଶୌନକ, ଶାକଲ୍ୟ ଏବଂ ଗାଲବ ମଧ୍ୟ—।

Verse 6

जाबालिर्मुद्गलश्चैव ऋष्यशृंगो विभांडकः । विश्वामित्रः शतानंदो जह्नुर्विश्वावसुस्तथा

ଜାବାଲି ଓ ମୁଦ୍ଗଲ; ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଓ ବିଭାଣ୍ଡକ; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଶତାନନ୍ଦ, ଜହ୍ନୁ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାବସୁ ମଧ୍ୟ—।

Verse 7

एते चान्ये च मुनयो यजंते विविधैर्मखैः । यज्ञवाटं च निर्माय ऋषितोयातटे शुभे

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମଖଯଜ୍ଞରେ ଯଜନ କରନ୍ତି। ଯଜ୍ଞବାଟ ନିର୍ମାଣ କରି ଶୁଭ ଋଷିତୋୟା-ତଟରେ ଆରାଧନା କରନ୍ତି।

Verse 8

देवगन्धर्वनृत्यैश्च वेणुवीणानिनादितम् । वेदध्वनितघोषेण यज्ञहोमाग्निहोत्रजैः

ସେଠା ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ନୃତ୍ୟରେ, ବେଣୁ-ବୀଣାର ନିନାଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା; ବେଦଧ୍ୱନିର ଘୋଷରେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ-ହୋମ ଓ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କ୍ରିୟାରେ।

Verse 9

धूपैः समावृतं सर्वमाज्यगंधिभिरर्चितम् । शोभितं मुनिभिर्दिव्यैश्चातुर्वेद्यैर्द्विजोत्तमैः

ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନ ଧୂପରେ ଆବୃତ ଥିଲା, ଆଜ୍ୟର ସୁଗନ୍ଧରେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ଥିଲା; ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମୁନିମାନେ—ଚତୁର୍ବେଦଜ୍ଞ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ—ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 10

एवंविधं प्रदेशं तु दृष्ट्वा दैत्या महाबलाः । समुद्रमध्यादायाता यज्ञविध्वंसहेतवे

ଏପରି ପ୍ରଦେଶ ଦେଖି ମହାବଳ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବି ଯଜ୍ଞବିଧ୍ୱଂସ କରିବା ହେତୁ ଆସିଲେ।

Verse 11

मायाविनो महाकायाः श्यामवर्णा महोदराः । लंबभ्रूश्मश्रुनासाग्रा रक्ताक्षा रक्तमूर्धजाः

ସେମାନେ ମାୟାବୀ, ମହାକାୟ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହୋଦର; ଲମ୍ବ ଭ୍ରୂ, ଘନ ଗୋଫ ଓ ଉନ୍ନତ ନାସାଗ୍ରଯୁକ୍ତ, ରକ୍ତାକ୍ଷ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ କେଶଧାରୀ ଥିଲେ।

Verse 12

यज्ञं समागताः सर्वे दैत्याश्चैव वरानने । तान्दृष्ट्वा मुनयः सर्वे रौद्ररूपान्भयंकरान्

ହେ ବରାନନେ! ସେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ରୌଦ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ସମସ୍ତ ମୁନି ଭୀତ ହେଲେ।

Verse 13

केचिन्निपतिता भूमौ तथान्ये ऽग्नौ स्रुचीकराः । पत्नीशालां समाविष्टा हविर्धानं तथा परे

କେହି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; କେହି ଅଗ୍ନିଦିଗକୁ ଧାଇ ସ୍ରୁଚି ଆଦି ଧରିଲେ। କେହି ପତ୍ନୀଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଆଉ କେହି ହବିର୍ଧାନ—ହବିଷ୍ୟ ଭଣ୍ଡାରକୁ ନୁସିଗଲେ।

Verse 14

ऋत्विजस्तु सदोमध्ये स्थिता वाचंयमास्तथा

ଋତ୍ୱିଜମାନେ ସଦସ୍ (ଯଜ୍ଞସଭା)ର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ବାକ୍‌ସଂଯମ କରି, ଶାନ୍ତ ଓ ମୌନ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 15

एवं देवि यदा वृत्तं मुनीनां च महात्मनाम् । तदाध्वर्युर्महातेजा धैर्यमालम्ब्य सादरः

ହେ ଦେବୀ! ଯେତେବେଳେ ମୁନିମାନେ ଓ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ସହ ଏପରି ଘଟିଲା, ସେତେବେଳେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଧୈର୍ୟ ଧାରଣ କରି ସାଦରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 16

अग्निहोत्रं हविष्यं च हविर्विन्यस्य मन्त्रवित् । सुसमिद्धं जुहावाग्निं रक्षसां नाशहेतवे

ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ହବିଷ୍ୟକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିନ୍ୟାସ କରି; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶହେତୁ ସୁସମିଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ।

Verse 17

हुते हविषि देवेशि तत्क्षणादेव चोत्थिता । शक्तिः शक्तित्रिशूलाढ्या चर्महस्ता महोज्ज्वला

ହେ ଦେବେଶି! ହବି ଆହୁତି ହେବା ସହିତ ସେଇ କ୍ଷଣେ ମହୋଜ୍ଜ୍ୱଳା ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବିଲେ—ଶକ୍ତି ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରି, ହାତରେ ଚର୍ମ ଧରି।

Verse 18

तया ते निहता दैत्या यज्ञविध्वंसकारिणः । ततस्तां विविधैः स्तोत्रैर्मुनयस्तुष्टुवुस्तदा

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞବିଧ୍ୱଂସକ ସେଇ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିହତ ହେଲେ; ତାପରେ ମୁନିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସେହିକ୍ଷଣେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 19

प्रसन्ना भूयसी देवी तानृषीन्प्रत्युवाच ह । वरं वृणुध्वं मुनयो दास्यामि वरमुत्तमम्

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବୀ ସେଇ ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମୁନିମାନେ! ବର ଚାହ; ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବର ଦେବି।”

Verse 20

ऋषय ऊचुः । कृतं वै सकलं कार्यं यज्ञा नो रक्षितास्त्वया । यदि देयो वरोऽस्माकं त्वया चासुरमर्द्दिनि

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଆମର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଆମ ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ହେ ଅସୁରମର୍ଦ୍ଦିନୀ, ଯଦି ଆପଣ ଆମକୁ ବର ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି…

Verse 21

अस्मिन्स्थाने सदा तिष्ठ मुनीनां हितकाम्यया । कंटकाः शोषिता दैत्यास्तेन कंटकशोषिणी । अद्यप्रभृति नामास्तु तेन देवि सदा त्विह

ମୁନିମାନଙ୍କ ହିତକାମନାରେ, ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସଦା ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ଦୈତ୍ୟରୂପ ‘କଣ୍ଟକ’ମାନଙ୍କୁ ଶୋଷି (ନଶ୍ଟ) କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ନାମ ‘କଣ୍ଟକଶୋଷିଣୀ’ ହେଉ। ଆଜିଠାରୁ, ହେ ଦେବୀ, ସେହି ନାମରେ ଆପଣ ଏଠାରେ ସଦା ବିରାଜ କରନ୍ତୁ।

Verse 22

ईश्वर उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सा देव्यन्तर्हिता तदा । अष्टम्यां वा नवम्यां वा पूजयिष्यति मा नवः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—‘ଏମିତି ହେବ’ ବୋଲି କହି ସେ ଦେବୀ ସେତେବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ନବମୀ ଦିନେ ମନୁଷ୍ୟ ଏଠାରେ ମୋତେ ପୂଜିବ।

Verse 23

राक्षसेभ्यः पिशाचेभ्यो भयं तस्य न जायते । प्राप्नुयात्परमां सिद्धिं मानवो नात्र संशयः

ସେହି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଭୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 317

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कंटकशोषणीमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘କଣ୍ଟକଶୋଷିଣୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୩୧୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।