Adhyaya 296
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 296

Adhyaya 296

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ‘ଦେବକୁଳ’ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହା ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ଗବ୍ୟୂତି-ମାପ ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ; ପୁରାତନକାଳରେ ଦେବ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସଭାଦ୍ୱାରା ଏହାର ମହିମା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରୁ ‘ଦେବକୁଳ’ ନାମ ପ୍ରାମାଣ୍ୟ ପାଇଲା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ତାପରେ ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ ‘ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟା’ ଋଷିତୋୟା ନଦୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଆସେ—ସେ ସର୍ବପାପହରିଣୀ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ। ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ-ଆଦି କଲେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପିତୃସନ୍ତୋଷ ହୁଏ ବୋଲି ବିଧାନ ଦିଆଯାଇଛି। ଦାନଧର୍ମ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି: ଆଷାଢ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଅଜିନ ଓ କମ୍ବଳ ଦାନ କଲେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ପୌର୍ଣ୍ଣମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ି ଷୋଳଗୁଣ ହୁଏ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ—ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ସ୍ନାନ, ତର୍ପଣ ଓ ଦାନ କରିଲେ ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶି ମୋକ୍ଷ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ବୋଲି ଘୋଷଣା ଅଛି।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्मादाग्नेयदिग्भागे गव्यूतिसप्तकेन च । स्थानं देवकुलंनाम देवानां यत्र संगमः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ସାତ ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରେ ‘ଦେବକୁଳ’ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସଙ୍ଗମ ହୁଏ।

Verse 2

ऋषीणां यत्र सिद्धानां पुरा लिंगे निपातिते । यस्माज्जातो महादेवि तस्माद्देवकुलं स्मृतम्

ହେ ମହାଦେବୀ! ପୁରାତନକାଳରେ ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ସମୟରେ ତାହାରୁ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ଜନ୍ମିଥିଲା; ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ‘ଦେବକୁଳ’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 3

तस्य पश्चिमदिग्भाग ऋषितोया महानदी । ऋषीणां वल्लभा देवि सर्वपातकनाशिनी

ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ‘ଋଷିତୋୟା’ ନାମକ ମହାନଦୀ ପ୍ରବାହିତ; ହେ ଦେବୀ! ଏହା ଋଷିମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାତକ ନାଶକାରିଣୀ।

Verse 4

तत्र स्नात्वा नरः सम्यक्पितॄणां निर्वपेन्नरः । सप्तवर्षायुतान्येव पितॄणां तृप्तिमावहेत्

ସେଠାରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ପିଣ୍ଡ-ତର୍ପଣ କରୁ; ଏହାଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସତର ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 5

सुवर्णं तत्र देयं तु अजिनं कंबलं तथा । आषाढे त्वमावास्यायां यत्किञ्चिद्दीयते ध्रुवम्

ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଅଜିନ (ମୃଗଚର୍ମ) ଓ କମ୍ବଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଆଷାଢ଼ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଯାହା କିଛି ଦିଆଯାଏ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 6

वर्द्धते षोडशगुणं यावदायाति पूर्णिमा

ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାର (ଦାନଫଳ) ଷୋଳ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 7

सुवर्णं तत्र देयं तु अजिनं कंबलं तथा । मुच्यते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मकृतैरपि

ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଅଜିନ (ମୃଗଚର୍ମ) ଓ କମ୍ବଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାଦ୍ୱାରା ସାତ ଜନ୍ମରେ କୃତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 296

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितोयानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ପ୍ରଥମ ଭାଗାନ୍ତର୍ଗତ ‘ଋଷିତୋୟା ନଦୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଛୟାନବ୍ବେତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।