Adhyaya 294

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कौबेरात्पूर्वसंस्थितम् । गव्यूतिपंचके देवि पुष्करंनाम नामतः । यत्र सिद्धो महादेवि कैवर्तो मत्स्यघातकः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ କୁବେର-ସ୍ଥାନରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ପାଞ୍ଚ ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରେ ‘ପୁଷ୍କର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ହେ ମହାଦେବୀ, ମାଛ ହତ୍ୟାକାରୀ ଏକ କୈବର୍ତ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।

Verse 2

देव्युवाच । सविस्तरं मम ब्रूहि कथं स सिद्धिमाप वै । कथयस्व प्रसादेन देवदेव महेश्वर

ଦେବୀ କହିଲେ—ସେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କିପରି ସିଦ୍ଧି ପାଇଲା, ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ। ହେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର, କୃପାକରି ସେ କଥା ମୋତେ କହ।

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु त्वं यत्पुरावृत्तं देवि स्वारोचिषेंतरे । आसीत्कश्चिद्दुराचारः कैवर्तो मत्स्यघातकः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ପୁରାତନକାଳରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଶୁଣ। ସେତେବେଳେ ଦୁରାଚାରୀ ଏକ କୈବର୍ତ୍ତ ଥିଲା, ଯେ ମାଛ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲା।

Verse 4

स कदाचिच्चरन्पापः पुष्करे तु जगाम वै । ददर्श शांकरं वेश्म लतापादपसंकुलम्

ସେ ପାପୀ ଜଣେ କେବେ ଘୁରିବାକୁ ଘୁରିବାକୁ ପୁଷ୍କରକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶୈବ ମନ୍ଦିର ଦେଖିଲା, ଯାହା ଲତା ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଘନଭାବେ ଆବୃତ ଥିଲା।

Verse 5

स माघमासे शीतार्त्तः क्लिन्नजालसमन्वितः । प्रासादमारुरोहार्त्तः सूर्यतापजिघृक्षया

ମାଘ ମାସରେ ସେ ଶୀତରେ କାତର ଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଭିଜା ଜାଲ ଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟତାପ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେ ପ୍ରାସାଦ ଉପରକୁ ଚଢ଼ିଗଲା।

Verse 6

ततः स क्लिन्नजालं तच्छोषणाय रवेः करैः । प्रासादध्वजदंडाग्रे संप्रसारितवांस्तदा

ତାପରେ ସେ ଭିଜା ଜାଲକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଶୁଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରାସାଦର ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ପସାରିଦେଲା।

Verse 7

ततः प्रासादतो देवि जाड्यात्संपतितः क्रमात् । स मृतः सहसा देवि तस्मिन्क्षेत्रे शिवस्य च

ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ଅସାବଧାନତାରୁ ସେ କ୍ରମେ ପ୍ରାସାଦରୁ ଖସିପଡ଼ିଲା। ହେ ଦେବୀ, ଶିବଙ୍କ ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ହଠାତ୍ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।

Verse 8

जालं तस्य प्रभूतेन जीर्णकालेन यत्तदा । ध्वजा बद्धा यतो जालैः प्रासादे सा शुभेऽभवत्

ଏବଂ ସେହି ଜାଲ ଅଧିକ କାଳ ଗତିବାରୁ ସେଠାରେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଜାଲର ମେଶରେ ଧ୍ୱଜ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଲା, ତେଣୁ ପ୍ରାସାଦ-ମନ୍ଦିରରେ ସେ ଧ୍ୱଜ ଶୁଭ ହେଲା।

Verse 9

ततोऽसौ ध्वजमाहात्म्याज्जातोऽवन्यां नराधिपः । ऋतध्वजेति विख्यातः सौराष्ट्रविषये सुधीः । स हि स्फूर्जद्ध्वजाग्रेण रथेन पर्यटन्महीम्

ତାପରେ ସେହି ଧ୍ୱଜର ମାହାତ୍ମ୍ୟରୁ ସେ ପୃଥିବୀରେ ନରାଧିପ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଶରେ ‘ଋତଧ୍ୱଜ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ହେଲା; ଧ୍ୱଜାଗ୍ରରେ ଫଡ଼ଫଡ଼ାଉଥିବା ପତାକାଯୁକ୍ତ ରଥରେ ସେ ଭୂମି ପରିଭ୍ରମଣ କଲା।

Verse 10

कामभोगाभिभूतात्मा राज्यं चक्रे प्रतापवान् । ततोऽसौ भवने शंभोर्ददौ शोभासमन्विताम् । ध्वजां शुभ्रां विचित्रां च नान्यत्किंचिदपि प्रभुः

କାମଭୋଗରେ ଆବୃତ ମନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରତାପବାନ ହୋଇ ରାଜ୍ୟ କଲା। ପରେ ସେ ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଭବନରେ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ, ଶୁଭ୍ର ଓ ବିଚିତ୍ର ଧ୍ୱଜ ଅର୍ପଣ କଲା; ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଲା ନାହିଁ।

Verse 11

ततो जातिस्मरो राजा प्रभासक्षेत्रमागतः । तत्रायतनं ध्वजाजालसमन्वितम्

ତେବେ ପୂର୍ବଜନ୍ମସ୍ମୃତିସମ୍ପନ୍ନ ରାଜା ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଧ୍ୱଜ ଓ ଜାଲସଦୃଶ ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ଏକ ପବିତ୍ର ଆୟତନ ଦେଖିଲେ।

Verse 12

अजोगन्धस्य देवस्य पूर्वमाराधितस्य च । प्रासादं कारयामास शिवोपकरणानि च

ପୂର୍ବରୁ ଆରାଧିତ ଅଜୋଗନ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରାସାଦସଦୃଶ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ, ଏବଂ ଶିବପୂଜାର ଉପକରଣ ଓ ପୂଜାସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଇଲେ।

Verse 13

नित्यं पूजयते भक्त्या तल्लिंगं पापनाशनम् । दशवर्षसहस्राणि राज्यं चक्रे महामनाः

ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ପ୍ରତିଦିନ ସେହି ପାପନାଶକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ମହାମନା ହୋଇ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ।

Verse 14

तल्लिंगस्य प्रभावेन ततः कालाद्दिवं गतः । तस्मात्तत्र प्रयत्नेन गत्वा लिंगं प्रपूजयेत्

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରେ କାଳକ୍ରମେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତେଣୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପ୍ରୟାସ କରି ସେଠାକୁ ଯାଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିମତ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

स्नात्वा पश्चिमतः कुण्डे पुष्करे पापतस्करे । यत्र ब्रह्माऽयजत्पूर्वं यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः

ପଶ୍ଚିମଦିଗର କୁଣ୍ଡରେ—ପାପ ହରଣକାରୀ ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ—ସ୍ନାନ କରି, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବେ ବିପୁଳ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

Verse 16

समाहूय च तीर्थानि पुष्करात्तत्र भामिनि । तस्मिन्कुण्डे तु विन्यस्य अजोगन्ध समीपतः । प्रतिष्ठाप्य महालिंगमजोगन्धेति नामतः

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ପୁଷ୍କରରୁ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ବିନ୍ୟାସ କରି, ଅଜୋଗନ୍ଧ ସମୀପରେ ‘ଅଜୋଗନ୍ଧ’ ନାମରେ ମହାଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 17

त्रिपुष्करे महादेवि कुण्डे पातकनाशने । सौवर्णं कमलं तत्र दद्याद्ब्राह्मणपुंगवे

ହେ ମହାଦେବୀ, ତ୍ରିପୁଷ୍କରର ପାତକନାଶକ କୁଣ୍ଡରେ ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନରୂପେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 18

देवं संपूज्य विधिवद्गन्धपुष्पाक्षतादिभिः । मुच्यते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मार्जितैरपि

ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଅକ୍ଷତ ଆଦିଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜନ କଲେ, ସାତ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ସହିତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 294

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्कर माहात्म्येऽजोगन्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्णवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୁଷ୍କରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଅଜୋଗନ୍ଧେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱିଶତ ଚତୁର୍ନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।