
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଯେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଳ୍ପ ଦୂରେ (ଗବ୍ୟୂତି ପରିମାଣରେ) ଏକ ଶୁଦ୍ଧିକର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାର ‘ପାତାଳଗାମିନୀ’ ପ୍ରକାଶ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ତାହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପାପନାଶିନୀ କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷିଙ୍କ କଥା ଆସେ—ସ୍ନାନ ପାଇଁ ସେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ। ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ତାପରେ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରେଶ୍ୱର ଓ ବାଲେଶ୍ୱର—ଏଇ ତିନି ଲିଙ୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି, ପାପକ୍ଷୟ ଓ କାମପ୍ରାପ୍ତି ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव दक्षिणे देवि तस्माद्गव्यूतिमात्रतः । पातालगामिनी गंगा संस्थिता पापनाशिनी
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ସେହି ସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣେ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରେ, ପାତାଳଗାମିନୀ ପାପନାଶିନୀ ଗଙ୍ଗା ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି।
Verse 2
विश्वामित्रेण चाहूता स्नानार्थं वरवर्णिनि । तत्र स्नात्वा महादेवि मुच्यते सर्वपातकैः
ହେ ଶୁଭବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ସ୍ନାନାର୍ଥେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ (ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ) ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ। ହେ ମହାଦେବୀ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
Verse 3
तत्र गंगेश्वरं दृष्ट्वा विश्वामित्रेश्वरं तथा । बालेश्वरं च संप्रेक्ष्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्
ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର, ତଥା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରେଶ୍ୱର ଏବଂ ବାଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 289
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बालार्कमाहात्म्ये पाताल गंगेश्वरविश्वामित्रेश्वरबालेश्वराभिधलिंगत्रयमाहात्म्यवर्णनंनामैकोननवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ବାଲାର୍କମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ପାତାଳ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରେଶ୍ୱର ଓ ବାଲେଶ୍ୱର’ ନାମକ ତ୍ରିଲିଙ୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ ନାମେ 289ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।