
ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ପଥନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଶୈଳୀରେ କହନ୍ତି—ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥାନର ପୂର୍ବଦିଗରେ, ଗବ୍ୟୂତି ପରିମାଣର ଦୂରତା-ଚିହ୍ନ ଅନୁସାରେ, ବାଳାଦିତ୍ୟ/ବାଳାର୍କ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଅଧ୍ୟାୟରେ ସମୀପସ୍ଥ ସ୍ଥାନଚିହ୍ନ, ସପାଟିକା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇ, ଏହି ଦେବସ୍ଥାନର ଖ୍ୟାତି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ତାପରେ କାରଣକଥା—ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ସ୍ଥାନରେ ବିଦ୍ୟା (ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି)ଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ତିନୋଟି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି ଏବଂ ରବିରୂପ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ନିୟମିତ ସାଧନାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଠାରୁ ସିଦ୍ଧି ପାଇ, ଦେବତା ବାଳାଦିତ୍ୟ/ବାଳାର୍କ ଭାବେ ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଫଳଶ୍ରୁତି—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ‘ପାପଚୋର’ ଭାବେ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଜୀବନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭୋଗେ ନାହିଁ; ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ ଦର୍ଶନକୁ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ କର୍ମ ବୋଲି ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि बालादित्यमिति श्रुतम् । अगत्स्यस्थानतः पूर्वे गव्यूतिद्वितयेन तु
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଅଗସ୍ତ୍ୟସ୍ଥାନର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଦୁଇ ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ବାଲାଦିତ୍ୟ’ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
स्थानं सपाटिकानाम तस्यदक्षिणतः स्थितम् । गव्यूतिमात्रं देवेशि बालार्क इति विश्रुतम्
‘ସପାଟିକା’ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତାହାର ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ, ହେ ଦେବେଶୀ, ଏକ ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରେ ‘ବାଲାର୍କ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
Verse 3
यत्र चाराधिता विद्या विश्वामित्रेण धीमता । संस्थाप्य लिंगत्रितयं प्रतिष्ठाप्य तथा रविम्
ଯେଉଁଠାରେ ଧୀମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବିଦ୍ୟାର ଆରାଧନା କଲେ; ଏବଂ ତିନିଟି ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନା କରି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।
Verse 4
विद्यायाः साधनं चक्रे सिद्धिं सूर्यादवाप्तवान् । बालादित्येति तेनासौ ततः ख्यातिमगात्प्रभुः
ସେ ସେହି ବିଦ୍ୟାର ସାଧନା କଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲା। ତେଣୁ ସେ ପ୍ରଭୁ ‘ବାଳାଦିତ୍ୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
Verse 5
तं दृष्ट्वा मानवो देवि भास्करपापतस्करम् । न दारिद्र्यमवाप्नोति यावज्जीवति मानवः
ହେ ଦେବୀ, ପାପ ହରଣକାରୀ ସେହି ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଯାଏଁ ଜୀବିତ ରହେ ତାଏଁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ପାଉନାହିଁ।
Verse 288
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बालार्कमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ବାଳାର୍କମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 288ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।