Adhyaya 285

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुनर्न्यंकुमतीं नदीम् । तत्र कृत्वा गयाश्राद्धं गोष्पदे तीर्थ उत्तमे

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତତ୍ପରେ ପୁନର୍ବାର ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀ ନଦୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ‘ଗୋଷ୍ପଦ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 2

ततः पश्येद्वराहं तु तस्माद्धरिगृहं व्रजेत् । तत्र मातृस्तु संपूज्य स्नात्वा सागरसंगमे

ତାପରେ ବରାହଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବ; ସେଠାରୁ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବ। ସେଠାରେ ମାତୃଦେବୀମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ସାଗର-ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରିବ।

Verse 3

न्यंकुमत्यर्णवोपेते ततः पूर्वमनु व्रजेत् । अगस्तेराश्रमं दिव्यं क्षुधाहरमितिस्मृतम्

ତାପରେ ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀ ଯେଉଁଠାରେ ସାଗର ସହ ମିଶେ, ସେଇ ତଟ ସମୀପରୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେବ। ସେଠାରେ ‘କ୍ଷୁଧାହର’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବ।

Verse 4

यत्रेल्वलं च वातापिं संहृत्य भगवान्मुनिः । मुक्त्वाऽपद्भ्यो ब्राह्मणांश्च तेभ्यः स्थानं ततो ददौ

ସେଠାରେ ଭଗବାନ ମୁନି ଇଲ୍ୱଳ ଓ ବାତାପିଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଥିଲେ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଆପଦରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ନିବାସସ୍ଥାନ ଦାନ କରିଥିଲେ।

Verse 5

अगस्त्याश्रममेतद्धि अगस्तिप्रियमुत्तमम् । न्यंकुमत्यास्तटे रम्ये सर्वपातकनाशने

ଏହିଏ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମ—ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଓ ଉତ୍ତମ। ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀର ରମ୍ୟ ତଟରେ, ସର୍ବ ପାପନାଶକ ସ୍ଥାନରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 6

देव्युवाच । अगस्तिनेह वातापिः किमर्थमुपशामितः । अत्र वै किंप्रभावश्च स दैत्यो ब्राह्मणांतकः । किमर्थं चोद्गतो मन्युरगस्तेस्तु महात्मनः

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ! ଏଠାରେ ବାତାପିକୁ କାହିଁକି ଶମିତ/ବଶ କରାଗଲା? ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ତକ ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ଉପରେ ଏଠାରେ କେଉଁ ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବ ଅଛି? ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କ୍ରୋଧ କାହିଁକି ଉଦ୍ଗତ ହେଲା?

Verse 7

ईश्वर उवाच । इल्वलो नाम दैत्येन्द्र आसीद्वै वरवर्णिनि । मणिमत्यां पुरा पुर्यां वातापिस्तस्य चानुजः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନି! ପୁରା ମଣିମତୀ ନାମକ ପୁରୀରେ ଇଲ୍ୱଲ ନାମର ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା; ତାହାର ଅନୁଜ ବାତାପି ଥିଲା।

Verse 8

स ब्राह्मणं तपोयुक्तमुवाच दितिनंदनः । पुत्र मे भगवन्नेकमिंद्रतुल्यं प्रयच्छतु

ତେବେ ଦିତିନନ୍ଦନ ତପୋଯୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲା—ହେ ଭଗବନ୍! ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ହେଉ।

Verse 9

तस्मिन्स ब्राह्मणो नैच्छत्पुत्रं दातुं तथाविधम् । चुक्रोध दितिजस्तस्य ब्राह्मणस्य ततो भृशम्

କିନ୍ତୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି ପୁତ୍ର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ଦୈତ୍ୟ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ରୋଷ କଲା।

Verse 10

प्रभासक्षेत्रमासाद्य स दैत्यः पापबुद्धिमान् । मेषरूपी च वातापिः कामरूपोऽभवत्क्षणात्

ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ପାପବୁଦ୍ଧି ଦୈତ୍ୟ ବାତାପି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ କାମରୂପୀ ହୋଇ ମେଷରୂପ ଧାରଣ କଲା।

Verse 11

संस्कृत्य भोजयेत्तत्र विप्रान्स च जिघांसति । समा ह्वयति तं वाचा गतं चैव ततः क्षयम्

ସେଠାରେ ସେ (ଭୋଜନ) ସଂସ୍କାର କରି ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଉଥିଲା; କିନ୍ତୁ ମନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଇଚ୍ଛା ରଖୁଥିଲା। ପରେ ସେ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଡାକୁଥିଲା, ଏବଂ ସେ ତଦନନ୍ତରେ ନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 12

स पुनर्देहमास्थाय जीवन्स्म प्रत्यदृश्यत । ततो वातापिरपि तं छागं कृत्वा सुसंस्कृतम् । ब्राह्मणं भोजयित्वा तु पुनरेव समाह्वयत्

ସେ ପୁନର୍ବାର ଶରୀର ଧାରଣ କରି ଜୀବିତ ପରି ଦେଖାଗଲେ । ତତ୍ପରେ ବାତାପି ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଛାଗ ରୂପେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଡକାଗଲା ।

Verse 13

स तस्य पार्श्वं निर्भिद्य ब्राह्मणस्य महात्मनः । वातापिः प्रहसंस्तत्र निश्चक्राम द्विजोदरात्

ସେତେବେଳେ ବାତାପି ହସି ହସି ସେହି ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରି ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଉଦରରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ ।

Verse 14

एवं स ब्राह्मणान्देवि भोजयित्वा पुनःपुनः । विनिर्भिद्योदरं तेषामेवं हंति द्विजान्बहून्

ହେ ଦେବୀ! ଏହିପରି ସେ ବାରମ୍ବାର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉଦର ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରି ଅନେକ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲା ।

Verse 15

ततो वै ब्राह्मणाः सर्वे भयभीताः प्रदुद्रुवुः । अगस्तेराश्रमं जग्मुः कथयामासुरग्रतः

ତତ୍ପରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଳାୟନ କଲେ । ସେମାନେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲେ ।

Verse 16

भगवञ्छृणु नो वाक्यमस्माकं तु भयावहम् । निमंत्रिताः स्म सर्वे वा इल्वलेन वयं प्रभो

ହେ ଭଗବାନ! ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତୁ । ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆମ୍ଭ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଇଲ୍ୱଲ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି ।

Verse 17

अस्माकं मृत्युरूपं तद्भोजनं नास्ति संशयः । तदस्मान्रक्ष भगवन्विषण्णागतचेतसः

ସେଇ ଭୋଜନ ଆମ ପାଇଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ମୃତ୍ୟୁସ୍ୱରୂପ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଭଗବାନ, ବିଷଣ୍ଣଚିତ୍ତେ ଶରଣାଗତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 18

ततः प्रभासमासाद्य यत्र तौ दैत्यपुंगवौ । ब्रह्मघ्रौ पापनिरतौ ददर्श स महामुनिः

ତାପରେ ସେ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବ ଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ଓ ପାପନିରତ ସେମାନଙ୍କୁ ମହାମୁନି ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ।

Verse 19

वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषरूपं महासुरम् । उवाच देहि मे भोज्यं बुभुक्षा मम वर्तते

ମେଷରୂପ ମହାସୁର ବାତାପିକୁ ଭୋଜନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି ସେ କହିଲେ—“ମୋତେ ଖାଇବାକୁ ଦିଅ; ମୋର ଭୁଖ ଲାଗିଛି।”

Verse 20

इत्युक्तौ स्वागतं तत्र चक्राते मुनये तदा । भगवन्भोजनं तुभ्यं दास्येऽहं बहुविस्तरम् । कियन्मानस्तवाहारस्तावन्मानं पचाम्यहम्

ଏପରି କହିବା ପରେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। “ହେ ଭଗବନ, ଆପଣଙ୍କୁ ବହୁବିସ୍ତୃତ ଭୋଜନ ଦେବି; ଆପଣଙ୍କ ଆହାରର ଯେତେ ପରିମାଣ, ସେତେ ପରିମାଣ ମୁଁ ପକାଇବି” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 21

अगस्त्य उवाच । अन्नं पचस्व दैत्येन्द्र किंचित्तृप्तिर्भविष्यति । एवमस्त्विति दैत्येन्द्रः पक्वमाह महामुने

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ଅନ୍ନ ପକା; କିଛି ତୃପ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।” ଦୈତ୍ୟପ୍ରଧାନ “ଏବମସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ମହାମୁନିଙ୍କୁ “ପକିଗଲା” ବୋଲି ଜଣାଇଲା।

Verse 22

आस्यतामासनमिदं भुज्यतां स्वेच्छया मुने । इत्युक्तोऽघोरमंत्रं स जपन्कल्पांतकारकम् । धुर्यासनमथासाद्य निषसाद महामुनिः

“ହେ ମୁନି, ଏହି ଆସନରେ ବସ; ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଜନ କର।” ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ମହାମୁନି କଳ୍ପାନ୍ତ-ନାଶକ ଅଘୋରମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନକୁ ଆସି ବସିଲେ।

Verse 23

तं पर्यवेषद्दैत्येंद्र इल्वलः प्रहसन्निव । शतहस्तप्रमाणेन राशिमन्नस्य सोऽकरोत्

ତାପରେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଇଲ୍ୱଳ ହସୁଥିବା ପରି ତାଙ୍କୁ ପରିବେଷଣ କଲା ଏବଂ ସେ ଶତହସ୍ତ ପରିମାଣର ଅନ୍ନର ଏକ ବଡ଼ ଢେର କରିଦେଲା।

Verse 24

ततो हष्टमनाऽगस्त्यः प्राग्रसत्कवलद्वयम् । रूपं कृत्वा महत्तद्वद्यद्वत्सागरशोषणे

ତାପରେ ହୃଷ୍ଟମନା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଦୁଇ କବଳ ଗିଳିଲେ; ସମୁଦ୍ର ଶୋଷଣ ସମୟରେ ଯେପରି ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେପରି ମହତ୍ ରୂପ କଲେ।

Verse 25

समस्तमेव तद्भोज्यं वातापिं बुभुजे ततः । भुक्तवत्यसुरो ह्वानमकरोत्तस्य इल्वलः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଜ୍ୟ—ବାତାପି ସହିତ—ଭକ୍ଷଣ କଲେ। ଅସୁର ଭକ୍ଷିତ ହେବା ପରେ ଇଲ୍ୱଳ ତାକୁ ଡାକିଲା (ବାହାରି ଆସିବାକୁ)।

Verse 26

ततोऽसौ दत्तवानन्नमगस्त्यस्य महात्मनः । भस्मीचकार सर्वं स तदन्नं च सदानवम्

ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସେଇ ଅନ୍ନ ଓ ତାହାର ଭିତରେ ଥିବା ଦାନବ—ସବୁକୁ ସେ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ।

Verse 27

इल्वलं क्रोधमुष्ट्या तु भस्मीचक्रे महामुनिः । ततो हाहारवं कृत्वा सर्वे दैत्या ननंशिरे

ତେବେ ମହାମୁନି କ୍ରୋଧମୟ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରେ ଇଲ୍ୱଳକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ପରେ ‘ହା ହା’ ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତନାଦ କରି ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 28

ततोऽगस्त्यो महातेजा आहूय द्विजपुंगवान् । तत्स्थानं च ददौ तेभ्यो दैत्य्रानां द्रव्यपूरितम्

ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ସ୍ଥାନଟି ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 29

क्षुधा हृता ततो देवि तत्रागस्त्यस्य दानवैः । तेन क्षुधा हरंनाम स्थानमासीद्विजन्मनाम्

ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କ୍ଷୁଧା ହରିଦେଲେ; ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସ୍ଥାନ ‘କ୍ଷୁଧାହର’—କ୍ଷୁଧା ହରଣକାରୀ—ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 30

तस्य पश्चिमभागे तु नातिदूरे व्यवस्थितम् । गंगेश्वरमिति ख्यातं गंगया यत्प्रतिष्ठितम्

ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଗଙ୍ଗାଦେବୀ ଯେଉଁଥିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ସେ ‘ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର ଅଛି।

Verse 31

वातापिभक्षणेपूर्वमगस्त्येन महात्मना । दैत्यसंभक्षणोत्पन्नसर्वपातकशुद्धये । समाहूता महादेवि गंगापातकनाशिनी

ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବାତାପିକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଦୈତ୍ୟଭକ୍ଷଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ପାତକର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପାତକନାଶିନୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରାଗଲା।

Verse 32

ततो देवि समा याता गंगा पातकनाशिनी । शुद्धिं चकार तस्यर्षेस्तत्र स्थाने स्थिताऽभवत्

ତେବେ, ହେ ଦେବୀ, ପାପନାଶିନୀ ଗଙ୍ଗା ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 33

अगस्त्यस्याऽश्रमे रम्ये नृणां पापभयापहे । तत्र गंगेश्वरं दृष्ट्वा अभक्ष्योद्भवपातकात् । मुच्यते नात्र संदेहः स्नानदानजपादिना

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ପାପଭୟ ହରେ, ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭୋଜନଜନିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ବିଶେଷତଃ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଆଦି ଦ୍ୱାରା।

Verse 285

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्येऽगस्त्याश्रमगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀମାହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ‘ଅଗସ୍ତ୍ୟାଶ୍ରମ-ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୮୫ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।