Adhyaya 273

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शंडतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापोपशमनं सर्वकामफलप्रदम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଅନୁତ୍ତମ ଶଣ୍ଡତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଶମନକାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳଦାତା।

Verse 2

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये । पुरा पंचशिरा आसीद्ब्रह्मा लोकपितामहः

ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଁ କହିବି—ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ପଞ୍ଚଶିରା (ପାଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡଯୁକ୍ତ) ଥିଲେ।

Verse 3

शिरस्तस्य मया छिन्नं कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तत्र गंधवती जाता ब्रह्मणः सा च शोणितैः

କିଛି କାରଣାନ୍ତରେ ମୁଁ ତାହାର ଗୋଟିଏ ଶିର କାଟିଦେଲି। ତାହାଠାରୁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରକ୍ତ ମଧ୍ୟ ବହିଲା।

Verse 4

तत्रोद्गता महातालास्तेन तालवनं स्मृतम् । अथ करतले लग्नं कपालं ब्रह्मणो मम

ସେଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ତାଳଗଛ ଉଦ୍ଗତ ହେଲା; ତେଣୁ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ତାଳବନ’ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କପାଳ ମୋ ହାତର ତଳୁରେ ଲାଗି ରହିଲା।

Verse 5

शरीरं कृष्णतां यातं मम चैव वृषस्य च । अथ तीर्थान्यनेकानि गतोहं पापशंकया

ମୋ ଶରୀର ଓ ମୋ ବୃଷଭ—ଦୁହେଁ କଳା ହୋଇଗଲେ। ତେଣୁ ପାପର ଭୟରେ ମୁଁ ଅନେକ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲି।

Verse 6

न क्वचिद्व्रजते पापं ततः प्रभासमागतः । क्षेत्रे तत्र मया दृष्टा प्राची देवी सरस्वती

କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂର ହେଲା ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ପ୍ରଭାସକୁ ଆସିଲି। ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଁ ପୂର୍ବମୁଖୀ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

Verse 7

तत्र मे वृषभः स्नातुं प्रविष्टो जलमध्यतः । तत्क्षणाच्छ्वेतता प्राप्तो मुक्तोहमपि हत्यया

ସେଠାରେ ମୋ ବୃଷଭ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଜଳର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେଇ କ୍ଷଣରେ ସେ ପୁଣି ଧଳା ହେଲା, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି।

Verse 8

करमध्ये च मे लग्नं कपालं पतितं तदा । कपालमोचनश्चासौ लिंगरूपी स्थितोऽभवत्

ତେବେ ମୋ ହାତର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଲଗିଥିବା କପାଳଟି ଖସି ପଡ଼ିଲା। ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ‘କପାଳମୋଚନ’ ନାମେ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 9

तत्रापि यो ददेच्छ्राद्धं प्राचीदेव्यास्तु संनिधौ । मातृकं पैतृकं चैव तृप्तं कुलशतं तथा

ସେଠାରେ ପ୍ରାଚୀ ଦେବୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରେ, ତାହାର ମାତୃକୁଳ ଓ ପିତୃକୁଳ ଉଭୟ ତୃପ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ କୁଳର ଶତ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 10

भवेच्च तस्य तृप्तिस्तु यावत्कल्पास्तु सप्ततिः । मास आश्वयुजे देवि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । तत्र दद्यात्तु यः श्राद्धं दक्षिणामूर्तिमाश्रितः

ତାଙ୍କର ତୃପ୍ତି ସତରି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ। ହେ ଦେବୀ, ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଯେ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରେ, ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ।

Verse 11

यथावित्तोपचारेण सुपात्रे च यथाविधि । यावद्युगसहस्रं तु तृप्ताः स्युस्ते पितामहाः

ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ବିଧିମତେ, ସୁପାତ୍ରଙ୍କୁ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହାଦ୍ୱାରା ପିତାମହାଦି ପୂର୍ବଜମାନେ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 12

अन्नसुवर्णदानं च दधिकंबलमेव च । तत्र देयं विधानेन सर्वपापोपशुद्धये

ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ଅନ୍ନଦାନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ, ଏବଂ ଦଧି (ଦହି) ଓ କମ୍ବଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ସମସ୍ତ ପାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ।

Verse 13

कृष्णरूपी वृषो देवि यदा श्वेतत्वमागतः । शंडतीर्थमितिख्यातं तेन त्रैलोक्यपूजितम्

ହେ ଦେବୀ, କୃଷ୍ଣରୂପ ବୃଷ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ୱେତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଶଣ୍ଡତୀର୍ଥ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ଏହି କାରଣରୁ ତ୍ରିଲୋକେ ପୂଜିତ।