Adhyaya 270

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र प्राची सरस्वती । तत्र स्थाने स्थितं लिंगं मंकीश्वरमिति श्रुतम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଯେଉଁଠି ସରସ୍ୱତୀ ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ‘ମଙ୍କୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 2

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम् । शृणु देवि महाभागे ह्याश्चर्यं यदभूत्पुरा

ମୁଁ ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବୀ! ପୁରାତନ କାଳରେ ଯେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା, ଶୁଣ।

Verse 3

ऋषिर्मंकणको नाम स तेपे परमं तपः । प्राचीमेत्य यताहारो नित्यं स्वाध्यायतत्परः

ମଙ୍କଣକ ନାମରେ ଜଣେ ଋଷି ଥିଲେ; ସେ ପରମ ତପ କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଯାଇ, ଆହାରରେ ସଂଯମୀ ହୋଇ, ସେ ନିତ୍ୟ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଜପରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ।

Verse 4

बहुवर्षसहस्राणि तस्यातीतानि भामिनि । कस्यचित्त्वथ कालस्य विद्धादस्य वरानने

ହେ ଭାମିନୀ! ତାଙ୍କର ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ଅତୀତ ହେଲା। ପରେ ଏକ ସମୟରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ! କୁଶର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠି ବିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 5

कराच्छाकरसो जातः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् । स तं दृष्ट्वा महाश्चर्यं विस्मयं परमं गतः

ଆମେ ଶୁଣିଛୁ—କୁଶର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ବିଦ୍ଧ ହେବାରୁ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଶର୍କରାସଦୃଶ ମଧୁର ରସ ନିସ୍ସୃତ ହେଲା। ସେଇ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 6

मेने सिद्धिं परां प्राप्तो हर्षान्नृत्यमथाकरोत् । तस्मिन्संनृत्यमाने च जगत्स्थावरजंगमम्

ସେ ଭାବିଲା ଯେ ମୁଁ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛି; ହର୍ଷରେ ସେ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲା। ସେ ନଚୁଥିବାବେଳେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ କମ୍ପିତ ହେଲା।

Verse 7

अनर्त्तत वरारोहे प्रभावात्तस्य वै मुनेः । ततो देवा महेंद्राद्या ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः । ऊचुस्त्रिपुरहंतारं नायं नृत्येत्तथा कुरु

ହେ ବରାରୋହେ! ସେହି ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତେବେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବଗଣ, ଅଗ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ ସହ, ତ୍ରିପୁରହନ୍ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହାକୁ ନ ନଚାଇବ; ନିବାରଣ କର।”

Verse 8

चलिताः पर्वताः स्थानात्क्षुभितो मकरालयः । धरणी खण्डशो देव वृक्षाश्च निधनं गताः

ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନରୁ ହଲିଗଲେ, ମକରାଳୟ ସମୁଦ୍ର କ୍ଷୁଭିତ ହେଲା। ହେ ଦେବ! ଧରଣୀ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଫାଟିଗଲା, ଗଛମାନେ ନଶିଗଲେ।

Verse 9

उत्पथाश्च महानद्यो ग्रहा उन्मार्गसंस्थिताः । त्रैलोक्यं व्याकुलीभूतं यावत्प्राप्नोति संक्षयम्

ମହାନଦୀମାନେ ନିଜ ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଉତ୍ପଥରେ ବହିଲେ, ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ନିୟତ ପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ। ତ୍ରିଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ଯେନେ ଧ୍ୱଂସକୁ ଆସୁଛି।

Verse 10

तावन्निवारयस्वैनं नान्यः शक्तो निवारणे

ଏହେତୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଏହାକୁ ନିବାରଣ କର; ଏହାକୁ ରୋକିବାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।

Verse 11

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा तस्य समीपतः । द्विजरूपं समास्थाय तमृषिं वाक्यमब्रवीत्

ସେ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ସେଇ ମୁନିଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲା। ଦ୍ୱିଜରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 12

को हर्षविषयः कस्मात्त्वयैतन्नृत्यते द्विज । तस्मात्कार्यं वदाशु त्वं परं कौतूहलं द्विजः

ତୋର ହର୍ଷର କାରଣ କ’ଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁ କାହିଁକି ନୃତ୍ୟ କରୁଛୁ? ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କହ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୁହଳ।

Verse 13

ऋषिरुवाच । किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकर सं च्युतम् । अत एव हि मे नृत्यं सिद्धोऽहं नात्र संशयः

ଋଷି କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ହାତରୁ ଶର୍କରାର ଗୋଟିଏ ଗଠି ଖସିପଡ଼ିଛି, ତୁ ଦେଖୁନାହିଁ କି? ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି; ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଛି।

Verse 14

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवांस्त्रिपुरांतकः । अंगुष्ठं ताडयामास अंगुल्यग्रेण भामिनि

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାହାର କଥା ଶୁଣି ଭଗବାନ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଆଙ୍ଗୁଳିର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗୁଠାକୁ ତାଡ଼ନ କଲେ।

Verse 15

ततो विनिर्गतं भस्म तत्क्षणाद्धिमपांडुरम् । अथाब्रवीत्प्रहस्यैनं भगवान्भूतभावनः

ତାପରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ହିମ ପରି ଧବଳ ଭସ୍ମ ବାହାରିଲା। ତା’ପରେ ଭୂତଭାବନ ଭଗବାନ ହସିହସି ତାକୁ କହିଲେ।

Verse 16

पश्य मेंऽगुष्ठतो ब्रह्मन्भूरि भस्म विनिर्गतम् । न नृत्येऽहं न मे हर्षस्तथापि मुनिसत्तम

ଦେଖ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ମୋ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ବହୁତ ଭସ୍ମ ବାହାରିଛି। ତଥାପି ମୁଁ ନ ନୃତ୍ୟ କରେ, ନ ମୋର ହର୍ଷ ହୁଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 17

तद्दृष्ट्वा सुमहाश्चर्यं विस्मयं परमं गतः । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा

ସେ ଅତିମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ଆବୃତ ହେଲା। ପରେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ କହିଲା।

Verse 18

नान्यं देवमहं मन्ये त्वां मुक्त्वा वृषभध्वजम् । नान्यस्य विद्यते शक्तिरीदृशी धरणीतले

ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବଙ୍କୁ ମାନେ ନାହିଁ। ଧରଣୀତଳେ ଏପରି ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟ କାହାରି ନାହିଁ।

Verse 19

भगवानुवाच । ज्ञातोऽस्मि मुनिशार्दूल त्वया वेदविदां वर । वरं वरय भद्रं ते नित्यं यन्मनसेप्सितम्

ଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ହେ ବେଦବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିଲ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ତୁମ ମନକୁ ନିତ୍ୟ ଯାହା ଅଭିଷ୍ଟ, ସେହି ବର ମାଗ।

Verse 20

ऋषिरुवाच । प्रसादाद्देवदेवस्य नृत्येन महता विभो । यथा न स्यात्तपोहानिस्तथा नीतिर्विधीयताम्

ଋଷି କହିଲେ—ହେ ବିଭୋ! ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ମୁଁ ମହାନ ନୃତ୍ୟ କରିଛି। ମୋର ତପସ୍ୟାର ହାନି ନ ହେଉ, ସେପରି ଉପାୟ ବିଧାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 21

शंभुरुवाच । तपस्ते वर्द्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा । प्राचीमन्विह वत्स्यामि त्वया सार्द्धमहं सदा

ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ର! ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମ ତପସ୍ୟା ସହସ୍ରଗୁଣ ବଢ଼ୁ। ମୁଁ ସଦା ତୁମ ସହ ଏଠାରେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ବସିବି।

Verse 22

सरस्वती महापुण्या क्षेत्रे चास्मिन्विशेषतः । सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम्

ସରସ୍ୱତୀ ମହାପୁଣ୍ୟମୟୀ, ବିଶେଷକରି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ। ସରସ୍ୱତୀର ଉତ୍ତର ତୀରରେ ଯେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଏହି ଧାମମହିମାରେ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 23

प्राचीने ह्यृषिशार्दूल न चेहागच्छते पुनः । आप्लुतो वाजिमेधस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

ହେ ଋଷିଶାର୍ଦୂଳ! ଯେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପୁନଃ ପ୍ରାଚୀଦିଗକୁ (ସଂସାର ଭ୍ରମଣକୁ) ଫେରେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ନିମଜ୍ଜନ କରି ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ପୁଷ୍କଳ ଫଳ ପାଏ।

Verse 24

नियमैश्चोप वासैश्च शोषयन्देहमात्मनः । जलाहारा वायुभक्षाः पर्णाहाराश्च तापसाः । तथा च स्थंडिलशया ये चान्ये नियताः पृथक्

ନିୟମ ଓ ଉପବାସରେ ତାପସମାନେ ନିଜ ଦେହକୁ ଶୋଷନ୍ତି—କେହି ଜଳାହାରୀ, କେହି ବାୟୁଭକ୍ଷ, କେହି ପର୍ଣ୍ଣାହାରୀ; ତଥା ଭୂମିରେ ଶୟନ କରୁଥିବାମାନେ, ଓ ଅନ୍ୟେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ନିୟମରେ ନିୟତ ରହନ୍ତି।

Verse 25

ये स्नानमाचरिष्यंति तीर्थेऽस्मिन्नियमान्विताः । ते यांति परमां सिद्धिं ब्रह्मणः परमं पदम्

ନିୟମଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବାମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଆନ୍ତି—ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 26

अस्मिंस्तीर्थे तु यो दानं त्रुटिमात्रं च कांचनम् । ददाति द्विजमुख्याय मेरुतुल्यं भवेत्फलम्

ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ତ୍ରୁଟିମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ, ତାହାର ଦାନଫଳ ମେରୁପର୍ବତ ସମାନ ମହାନ ହୁଏ।

Verse 27

अस्मिंस्तीर्थे तु ये श्राद्धं करिष्यंतीह मानवाः । एकविंशत्कुलोपेताः स्वर्गं यास्यंति ते ध्रुवम्

ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଯେମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ବଂଶର ଏକୋଇଶ ପୁରୁଷ ସହିତ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 28

पितॄणां वल्लभं तीर्थं पिंडेनैकेन तर्पिताः । ब्रह्मलोकं गमिष्यंति सुपुत्रेणेह तारिताः

ଏହି ତୀର୍ଥ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ଏକମାତ୍ର ପିଣ୍ଡରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ, ସୁପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ତାରିତ ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗମନ କରିବେ।

Verse 29

भूयश्चान्नं प्रयच्छंति मोक्षमार्गं व्रजंति ते

ଅଧିକରେ, ଯେମାନେ ଅନ୍ନଦାନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗରେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 30

अत्र ये शुभ कर्माणः प्रभासस्थां सरस्वतीम् । पश्यंति तेपि यास्यंति स्वर्गलोकं द्विजोत्तमाः

ଏଠାରେ ଯେ ଶୁଭକର୍ମୀ ଲୋକ ପ୍ରଭାସରେ ବସିଥିବା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 31

ये पुनस्तत्र भावेन नराः स्नानपरायणाः । ब्रह्मलोकं समासाद्य ते रमिष्यंति सर्वदा

ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ଭାବଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନରେ ପରାୟଣ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସଦା ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

Verse 32

दधि प्रदद्याद्योऽपीह ब्राह्मणाय मनोरमम् । सोऽप्यग्निलोकमासाद्य भुंक्ते भोगान्सुशोभनान्

ଏଠାରେ ଯେ କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମନୋହର ଦଧି ଦାନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଶୁଭ-ଶୋଭନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।

Verse 33

ऊर्णाप्रावरणं योऽपि भक्त्या दद्याद्द्विजोत्तमे । सोऽपि याति परां सिद्धिं मर्त्यैरन्यैः सुदुर्लभाम्

ଯେ କେହି ଭକ୍ତିସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲର ଆବରଣ ଦାନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 34

ये चात्र मलनाशाय विशेयुर्मानवा जलम् । गोप्रदानफलं तेषां सुखेन फलमादिशेत्

ଏଠାରେ ମଳିନତା ନାଶ ପାଇଁ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋଦାନର ଫଳ ସହଜରେ ମିଳେ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

भावेन हि नरः कश्चित्तत्र स्नानं समाचरेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते

ନିଶ୍ଚୟ, ଯେ କେହି ସେଠାରେ ଭାବଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ ଆଚରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 36

तर्पणात्पिंडदानाच्च नरकेष्वपि संस्थिताः । स्वर्गं प्रयांति पितरः सुपुत्रेणेह तारिताः

ତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ ଦ୍ୱାରା ନରକରେ ଥିବା ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଠାରେ ସୁପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 37

ते लभंतेऽक्षयांल्लोका न्ब्रह्मविष्ण्वीशशब्दितान् । भूयस्त्वन्नं प्रयच्छन्ति मोक्षमार्गं लभंति ते

ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ଈଶ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ପାଆନ୍ତି; ପୁନର୍ବାର ପ୍ରଚୁର ଅନ୍ନଦାନ କରନ୍ତି—ଏଭଳି ସେମାନେ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗ ଲଭନ୍ତି।

Verse 38

स्वर्गनिश्रेणिसंभूता प्रभासे तु सरस्वती । नापुण्यवद्भिः संप्राप्तुं पुंभिः शक्या महानदी

ପ୍ରଭାସରେ ସରସ୍ୱତୀ ଯେନେ ସ୍ୱର୍ଗର ସିଢ଼ିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ମହାନଦୀ; ପୁଣ୍ୟହୀନ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେଇ ମହାନଦୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 39

प्राची सरस्वती चैव अन्यत्रैव तु दुर्लभा । विशेषेण कुरुक्षेत्रे प्रभासे पुष्करे तथा

ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ୱତୀ ଅନ୍ୟତ୍ର ଦୁର୍ଲଭ; ବିଶେଷକରି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରଭାସ ଓ ପୁଷ୍କରରେ ସେ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 40

प्राचीं सरस्वतीं प्राप्य योन्यत्तीर्थं हि मार्गते । स करस्थं समुत्सृज्य कूर्परेण समाचरेत्

ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ୱତୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଯୋନ୍ୟତ୍ତୀର୍ଥକୁ ଖୋଜିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ହାତରେ ଧରାଥିବାକୁ ଛାଡ଼ି କୂର୍ପର-ବିଧିରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 41

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नानं च विहितं सदा । पिण्याकेंगुदकेनापि पिंडं तत्र ददाति यः । पितॄणामक्षयं भूयात्पितृलोकं स गच्छति

କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସ୍ନାନ ସଦା ବିଧିତ। ଯେ ତେଁଠାରେ ପିଣ୍ୟାକ-ମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ, ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇ ପିତୃଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 42

सरस्वतीवाससमा कुतो रतिः सरस्वतीवाससमाः कुतो गुणाः । सरस्वतीं प्राप्य गता दिवं नराः पुनः स्मरिष्यंति नदीं सरस्वतीम्

ସରସ୍ୱତୀତଟେ ବାସ ସମାନ ଆନନ୍ଦ କେଉଁଠି? ସରସ୍ୱତୀଧାମବାସ ସମାନ ଗୁଣ କେଉଁଠି? ସରସ୍ୱତୀକୁ ପାଇ ନରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ତଥାପି ପୁନଃପୁନଃ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ସ୍ମରନ୍ତି।

Verse 43

ईश्वर उवाच । उक्त्वैवं भगवान्देवस्तत्रैवांतरधीयत । सांनिध्यमकरोत्तत्र ततःप्रभृति शंकरः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ଏପରି କହି ଭଗବାନ୍ ଦେବ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରୁ ଶଙ୍କର ସେଠାରେ ନିଜ ସ୍ଥାୟୀ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 44

अत्र गाथा पुरा गीता विष्णुना प्रभविष्णुना । स्नेहार्द्रेण च चित्तेन धर्मपुत्रं प्रति प्रिये

ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏଠାରେ ସେଇ ପୁରାତନ ଗାଥା ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ପତ୍ତିକାରକ ପ୍ରଭବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ନେହରେ ଆର୍ଦ୍ର ଚିତ୍ତେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଗାଇଥିଲେ।

Verse 45

मा गंगां व्रज कौंतेय मा प्रयागं च पुष्करम् । तत्र गच्छ कुरुश्रेष्ठ यत्र प्राची सरस्वती

ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଅନି; ପ୍ରୟାଗ ଓ ପୁଷ୍କରକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଅନି। ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ୱତୀ ଅଛି ସେଠାକୁ ଯାଅ।

Verse 46

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । माहात्म्यं च सरस्वत्या भूयः किं श्रोतुमिच्छसि

ହେ ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ—ଏବେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

Verse 270

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्राचीसरस्वतीमंकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ମଂକୀଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୭୦ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।