
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ଚମସୋଦ୍ଭେଦ’ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ନାମର କାରଣ କୁହାଯାଇଛି—ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ସତ୍ରଯଜ୍ଞ କଲେ; ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ଯଜ୍ଞର ‘ଚମସ’ (ପାତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ସୋମପାନ କରିଥିବାରୁ ପୃଥିବୀରେ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଚମସୋଦ୍ଭେଦ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ତାପରେ ବିଧି—ସେ ତୀର୍ଥସଂଲଗ୍ନ ସରସ୍ୱତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କଲେ ‘ଗୟା-କୋଟି ସମ’ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି, ବିଶେଷତଃ ବୈଶାଖ ମାସକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ କାଳ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ଏହା ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି କୋଲୋଫନରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चमसोद्भेदमुत्तमम् । यत्र ब्रह्माऽकरोत्सत्रं वर्षाणामयुतं प्रिये
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ତୁମେ ‘ଚମସୋଦ୍ଭେଦ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ; ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ସତ୍ରଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
Verse 2
चमसैः पीतवन्तस्ते सोमं देवा महर्षयः । चमसोद्भेदनामेति तेन ख्यातं धरातले
ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ଚମସ ଦ୍ୱାରା ସୋମପାନ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ତାହା ‘ଚମସୋଦ୍ଭେଦ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ସେହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
Verse 3
तत्र स्नात्वा सरस्वत्यां पिंडदानं ददाति यः । गयाकोटिगुणं पुण्यं वैशाख्यां प्राप्नुयान्नरः
ଯେ କେହି ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ବୈଶାଖ ମାସରେ ଗୟାର ପୁଣ୍ୟର କୋଟିଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
Verse 268
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चमसोद्भेदमाहात्म्य वर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଚମସୋଦ୍ଭେଦ ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୬୮ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।