
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶୈବ ସମ୍ବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାପଥ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ମହିମା କହିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ମହାବେଗବତୀ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଏବଂ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ନାମରେ ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକଟି ଲିଙ୍ଗରୂପେ ବିରାଜିତ। ଗଙ୍ଗାକୁ ସମୁଦ୍ରଗାମିନୀ, ପାପନାଶିନୀ, ପୃଥିବୀରେ ‘ଉତ୍ତାନା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକର ଭୂଷଣ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ବିଧି ହେଉଛି—ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କରିବା। ଫଳଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଭକ୍ତ ଘୋର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ବହୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ। ଏହା ସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାପଥ–ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि स्थानं गंगापथेति च । यत्र गंगा महास्रोता गंगेश्वरः शिवस्तथा
ईश्वर କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ‘ଗଙ୍ଗାପଥ’ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ମହାସ୍ରୋତା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବାହିତ, ଏବଂ ଶିବ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ରୂପେ ବିରାଜିତ।
Verse 2
समुद्रगामिनी देवि सा गंगा पापनाशिनी । उत्तानेति भुवि ख्याता नदी त्रैलोक्यभूषणा
ହେ ଦେବୀ, ସେଇ ଗଙ୍ଗା ସମୁଦ୍ରଗାମିନୀ ଓ ପାପନାଶିନୀ। ପୃଥିବୀରେ ସେ ‘ଉତ୍ତାନା’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ—ତ୍ରିଲୋକକୁ ଭୂଷିତ କରୁଥିବା ନଦୀ।
Verse 3
तत्र स्नात्वा महादेवि गंगेशं यस्तु पूजयेत् । मुक्तः स्यात्पातकैर्घोरैरश्वमेधायुतं लभेत्
ହେ ମହାଦେବୀ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଗଙ୍ଗେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଘୋର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଦଶହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।
Verse 267
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गङ्गापथगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଗଙ୍ଗାପଥ ଓ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୬୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।