
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହନ୍ତି—ଶରଭସ୍ଥାନର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅଳ୍ପ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ଅନୁତ୍ତର’ କୁମ୍ଭୀଶ୍ୱର ତୀର୍ଥର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ତୀର୍ଥ-ଜାଲରେ ଏହି ଶିବାଳୟର ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରି ପବିତ୍ର ଭୂଗୋଳର କ୍ରମ ଦେଖାଯାଇଛି। ମୁଖ୍ୟ ଫଳଶ୍ରୁତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କିନ୍ତୁ ଗଭୀର—କୁମ୍ଭୀଶ୍ୱରଙ୍କ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ତୀର୍ଥଦର୍ଶନକୁ ନୀତିକ-ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶୁଦ୍ଧିର ଉପାୟ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇଛି। ଶେଷ କୋଲୋଫୋନରେ ଏହାକୁ ସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣ (୮୧,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକ)ର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘କୁମ୍ଭୀଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ୨୬୬ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुम्भीश्वरमनुत्तमम् । शरभस्थानतः पूर्वे नातिदूरे व्यवस्थितम् । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः
ईश्वर କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ଶରଭସ୍ଥାନର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ ଯେଉଁଠାରେ ଅନୁତ୍ତମ କୁମ୍ଭୀଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 266
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुंभीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्षष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘କୁମ୍ଭୀଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 266ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।