Adhyaya 238
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ହିରଣ୍ୟା ନଦୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି। ନଦୀକୁ ପାପନାଶିନୀ, ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ, ସର୍ବକାମପ୍ରଦା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟନାଶିନୀ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ତୀର୍ଥାଚରଣର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିଧି—ନଦୀକୁ ଯିବା, ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରିବା, ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡୋଦକାଦି କର୍ମ କରିବା, ଏବଂ ନିୟମିତ ଦାନ ଓ ଅତିଥିସତ୍କାର କରିବା—ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହିପରି ସଠିକ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ଯାତ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ପିତୃମାନେ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଆନ୍ତି। ବିଶେଷ ଭାବେ, ଗୋଟିଏ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଭାବଶୁଦ୍ଧି ଓ ପାତ୍ରତା ହେତୁ ବହୁ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ସମାନ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଶେଷରେ ଶିବାର୍ପଣ ଭାବେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ‘ହେମରଥ’ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ) ଦାନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇ, ତାହାର ଫଳ ବିଶାଳ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ବୋଲି ଘୋଷିତ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यां पापनाशिनीम् । सर्वकामप्रदां पुण्यां दारिद्र्यस्यांतकारिणीम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ପାପନାଶିନୀ ହିରଣ୍ୟା (ନଦୀ) ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେ ପୁଣ୍ୟମୟୀ, ସର୍ବକାମପ୍ରଦାୟିନୀ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟନାଶିନୀ।
Verse 2
तत्र स्नात्वा विधानेन कृत्वा पिंडोदक क्रियाम् । प्राप्नुयादक्षयांल्लोकान्पितॄनुद्धृत्य पापतः
ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ପିଣ୍ଡୋଦକ (ପିଣ୍ଡତର୍ପଣ) କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 3
एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम् । तेनायुतसहस्रं हि भोजितं स्याद्द्विजन्मनाम्
ସେଠାରେ ଶଂସିତବ୍ରତଧାରୀ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ତାହାର ଫଳରେ ଦଶହଜାର ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଥିବା ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
Verse 4
तत्र हेमरथा देयो ब्राह्मणे वेदपारगे । विधिना शिवमुद्दिश्य यात्रायुतफलं लभेत्
ସେଠାରେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ବିଧିମତେ ଶିବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କଲେ ଦଶହଜାର ଯାତ୍ରାର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 238
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये हिरण्यानदीमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टात्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ହିରଣ୍ୟା ନଦୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 238ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।