
ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜାମ୍ବବତୀ ନଦୀ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏକ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳ ଦିଗରେ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରାନ୍ତି। ପୁରାଣପରମ୍ପରାରେ ଜାମ୍ବବତୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ସଂବାଦରେ ଜାମ୍ବବତୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଘଟଣା ପଚାରନ୍ତି; ଶୋକାକୁଳ ଅର୍ଜୁନ ଯାଦବବଂଶରେ ଘଟିଥିବା ମହାବିପର୍ଯ୍ୟୟ କହନ୍ତି—ବଳଦେବ, ସାତ୍ୟକି ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ଯାଦବଙ୍କ ନାଶ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଯାଦବସମୁଦାୟର ଭଙ୍ଗକୁ ଧର୍ମ-ଇତିହାସର ଏକ ବଡ଼ ଛେଦ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଜାମ୍ବବତୀ ଗଙ୍ଗାତଟରେ ଆତ୍ମଦାହ କରି ଚିତାଭସ୍ମ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ପରେ ଦିବ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସେ ନଦୀରୂପ ଧାରଣ କରି ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଏହା ତୀର୍ଥରୂପେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଇଛି—ଭକ୍ତିରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନାରୀମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶର ନାରୀମାନେ ବୈଧବ୍ୟଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଯେ କେହି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र जांबवती नदी । पुरा जांबवतीनाम विष्णोर्या महिषीप्रिया । अपृच्छदर्जुनं साध्वी वद वार्तां कुरू द्वह
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ଯେଉଁଠାରେ ଜାମ୍ବବତୀ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ପୁରାକାଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମହିଷୀ, ସାଧ୍ବୀ ଜାମ୍ବବତୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—‘ବାର୍ତ୍ତା କହ; ସତ୍ୟ କହ, କିଛିମଧ୍ୟ ଲୁଚାଅ ନାହିଁ।’
Verse 2
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अर्जुनो निश्वसन्मुहुः । वाष्पगद्गदया वाचा इदं वचनमब्रवीत्
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନ ପୁନଃପୁନଃ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ; ଅଶ୍ରୁରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
Verse 3
बलदेवस्य वीरस्य सात्यकेश्च महात्मनः
ସେ ବୀର ବଳଦେବ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ସାତ୍ୟକିଙ୍କ (ବୃତ୍ତାନ୍ତ) କହିଲେ।
Verse 4
अन्येषां यदुवीराणां पापकर्मातिनिर्घृणः । जिजीविषुरिह प्राप्तो वासुदेवनिराकृतः
ସେ ଅନ୍ୟ ଯଦୁବୀରମାନଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲେ—ଯେମାନେ ପାପକର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦୟ। ମୁଁ ଜୀବନ ଧରିବା ଆଶାରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଯେନେ ବାସୁଦେବ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।
Verse 5
सा श्रुत्वा भर्तृनिधनमर्जुनाच्च महासती । गंगातीरे समुत्पाद्य पावकं पावकप्रभा । समुत्सृज्य महाकायं नदीभूत्वा विनिर्ययौ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଠାରୁ ପତିର ନିଧନ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ସେଇ ମହାସତୀ—ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମତୀ—ଗଙ୍ଗାତୀରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲେ। ନିଜ ମହାଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ନଦୀରୂପ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 6
सा गृहीत्वा सती भर्तुर्भस्म सर्वं चितेस्तथा । प्रविष्टा सागरं देवि तदा जांबवती शुभा
ହେ ଦେବୀ! ସେଇ ସତୀ ପତିଙ୍କ ଓ ଚିତାର ସମସ୍ତ ଭସ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତେବେ ସେ ଶୁଭା ଜାମ୍ବବତୀ (ନଦୀ) ହେଲେ।
Verse 7
या नारी तत्र देवेशि भक्त्या स्नानं समाचरेत् । तदन्वयेपि काचित्स्त्री न वैधव्यमवाप्नुयात्
ହେ ଦେବେଶୀ! ଯେ ନାରୀ ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କରେ, ତାହାର ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ ବୈଧବ୍ୟ ପାଉନାହିଁ।
Verse 8
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् । नरो वा यदि वा नारी प्राप्नोति परमां गतिम्
ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ପୁରୁଷ ହେଉ କି ନାରୀ—ସମସ୍ତେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
Verse 9
परित्यक्ता वयं भद्रे यादवैः सुमहात्मभिः
ହେ ଭଦ୍ରେ, ସୁମହାତ୍ମା ଯାଦବମାନେ ଆମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।