Adhyaya 223

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं त्रैलोक्यपूजितम् । गात्रोत्सर्गमिति ख्यातं तस्य दक्षिणतः स्थितम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ତ୍ରିଲୋକପୂଜିତ ‘ଗାତ୍ରୋତ୍ସର୍ଗ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେହି ଲିଙ୍ଗ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 2

यत्र गात्रं परित्यक्तं बलभद्रेण धीमता । अन्यैश्चैव महाभागैर्यादवैस्तत्र संयुगे

ଯେଉଁଠାରେ ଧୀମାନ ବଳଭଦ୍ର ନିଜ ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ଭାଗ୍ୟନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସଂଗ୍ରାମରେ ଅନ୍ୟ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଯାଦବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 3

यत्र ते यादवाः क्षीणा ब्रह्मशापबलाहिना । एतत्पुरुषोत्तमं क्षेत्रं समन्ताद्धनुषां शतम्

ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଶାପର ବଳାଘାତରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ଯାଦବମାନେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏହା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶତଧନୁ ପରିମାଣ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 4

यत्र साक्षात्स्वयं देवि तिष्ठते पुरुषोत्तमः । तदेव वैष्णवं क्षेत्रं कलौ पातकनाशनम्

ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ୱୟଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଅବସ୍ଥିତ—ସେହିଏ ନିଶ୍ଚୟ ବୈଷ୍ଣବ କ୍ଷେତ୍ର, କଳିଯୁଗରେ ପାପନାଶକ।

Verse 5

रहस्यं परमं देवि तीर्थानां प्रवरं हि तत् । पूर्वं कृतयुगे देवि प्रेततीर्थं च संस्मृतम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते गात्रोत्सर्गमिति त्वभूत्

ହେ ଦେବୀ, ଏହା ପରମ ରହସ୍ୟ; ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୂର୍ବେ କୃତଯୁଗରେ ଏହା ‘ପ୍ରେତତୀର୍ଥ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣ ହୁଏଥିଲା; କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଏହା ‘ଗାତ୍ରୋତ୍ସର୍ଗ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 6

ऋणमोचनपार्श्वे तु मध्ये तु पापमोचनात् । एतन्मध्यं समाश्रित्य मृतः पापैर्विमुच्यते

ଋଣମୋଚନର ସମୀପେ ଏବଂ ପାପମୋଚନ ନାମକ ମଧ୍ୟଭାଗରେ—ଏହି ମଧ୍ୟଦେଶକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯେ ମରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 7

तस्य किं वर्ण्यते देवि यत्रानन्तफलं महत् । अथमेधसहस्रस्य फलं स्नात्वा ह्यवाप्यते

ହେ ଦେବି! ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ମହାନ ଫଳ ଅନନ୍ତ, ତାହାକୁ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା? ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 8

यत्राश्वत्थं समासाद्य समाधिन्यस्तमानसः । मुमोच दुस्त्यजान्प्राणान्ब्रह्मद्वारेण केशवः

ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷକୁ ସମୀପ କରି, ସମାଧିରେ ମନ ନିବେଶ କରି, କେଶବ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କଠିନ ପ୍ରାଣକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 9

तत्र नारायणं साक्षाद्बलभद्रं च रुक्मिणीम् । पूजयित्वा विधानेन मुच्यते पातकत्रयात्

ସେଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଏବଂ ବଳଭଦ୍ର ଓ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ତ୍ରିବିଧ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 10

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या यः संतर्पयते पितॄन् । प्रेतत्वात्पितरो मुक्ता भवन्ति श्राद्धदायिनः

ସେଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 11

गोघ्नः सुरापो दुर्मेधा ब्रह्महा गुरुतल्पगः । तत्र स्नात्वा नरः सद्यो विपापः संप्रपद्यते

ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ, ସୁରାପାନୀ, ଦୁର୍ମେଧା, ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଶୟ୍ୟା ଲଂଘନକାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 12

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यः करोति नरः प्रिये । तत्र स्नात्वा प्रमुच्येत तीर्थे गात्रप्रमोचने

ହେ ପ୍ରିୟେ! ଶୈଶବ, ଯୌବନ କିମ୍ବା ବାର୍ଧକ୍ୟରେ—ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜାଣିଶୁଣି—ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ପାପ କରେ, ‘ଗାତ୍ର-ପ୍ରମୋଚନ’ ନାମକ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ତାହାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 13

तत्र पिण्डप्रदानेन पितॄणां जायते परा । तृप्तिर्वर्षशतं यावदेतदाह पुरा हरिः

ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପରମ ତୃପ୍ତି ମିଳେ, ଯାହା ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ—ଏହି କଥା ପୁରାତନେ ହରି କହିଥିଲେ।

Verse 14

यः पुनश्चान्नदानं तु तत्र कुर्यात्समाहितः । तस्यान्वयेऽपि देवेशि न प्रेतो जायते नरः

ହେ ଦେବେଶି! ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଅନ୍ନଦାନ କରେ, ତାହାର ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ କେହି ପ୍ରେତଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।

Verse 16

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रेततीर्थस्य कारणम् । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ଶୁଣ; ମୁଁ ପ୍ରେତତୀର୍ଥର କାରଣ କହିବି। ତାହା ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 17

पुराऽसीद्गौतमोनाम महर्षिः शंसितव्रतः । भृगुकल्पात्समायातः क्षेत्रे प्राभासिके शुभे

ପୁରାତନ କାଳରେ ଗୌତମ ନାମକ ଏକ ମହର୍ଷି ଥିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତ-ନିୟମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ସେ ଭୃଗୁକଳ୍ପରୁ ଆସି ଶୁଭ ପ୍ରାଭାସ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 18

अयने चोत्तरे पुण्ये श्रीसोमेशदिदृक्षया । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा तीर्थेषु कृत्स्नशः

ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟରେ ଶ୍ରୀ ସୋମେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଦେବ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନାନ କରି ସମଗ୍ର ବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 19

श्रीदेव्युवाच । प्रेततीर्थमिति प्रोक्तं पश्चाद्गात्रविमोचनम् । वद मे देवदेवेश प्रेततीर्थस्य कारणम्

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ— ‘ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ “ପ୍ରେତତୀର୍ଥ” ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ପରେ “ଗାତ୍ରବିମୋଚନ”। ହେ ଦେବଦେବେଶ, ପ୍ରେତତୀର୍ଥ ନାମର କାରଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।’

Verse 20

अथासौ ब्राह्मणो देवि यावत्सीमामुपागतः । तावद्विष्णुप्रियं तत्र ददृशे वैष्णवं वनम्

ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେତେବେଳେ ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେତେବେଳେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ବନ ଦେଖିଲେ।

Verse 21

पुरुषोत्तमनामाढ्यं क्षेत्रं च धनुषां शतम् । तस्मिन्क्षेत्रे स चापश्यत्पंच प्रेतान्सुदारुणान्

ସେ କ୍ଷେତ୍ର ‘ପୁରୁଷୋତ୍ତମ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା ଏବଂ ଶତ ଧନୁଷ-ପରିମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା। ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ପାଞ୍ଚଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରେତକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 22

महावृक्षसमारूढान्महाकायान्महोत्कटान् । ऊर्ध्वकेशाञ्छंकुकर्णान्स्नायुनद्धकलेवरान्

ସେମାନେ ମହାବୃକ୍ଷ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ—ମହାକାୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର; କେଶ ଉର୍ଧ୍ୱମୁଖୀ, କର୍ଣ୍ଣ ଶଙ୍କୁସଦୃଶ, ଏବଂ ସ୍ନାୟୁଦ୍ୱାରା ଦେହ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧା।

Verse 23

विमांसरुधिरान्नग्नानथ कृष्णकलेवरान् । दृष्ट्वाऽसौ भयसंत्रस्तो विनष्टोऽस्मीत्यचिन्तयत्

ସେମାନଙ୍କୁ—ମାଂସହୀନ, ରକ୍ତଲିପ୍ତ, ନଗ୍ନ ଓ କଳାପଡ଼ା ଦେହଧାରୀ—ଦେଖି ସେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ‘ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲି!’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲା।

Verse 24

ध्यात्वाऽह सुचिरं कालं धैर्यमास्थाय यत्नतः । के यूयं विकृताकारा दृष्टाः पूर्वं मया पुरा

ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଧୈର୍ୟ ଧରି କହିଲା—‘ବିକୃତାକାରମାନେ, ତୁମେ କିଏ? ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବେ, ବହୁ ପୂର୍ବେ, କେବେ ଦେଖିଥିଲି କି?’

Verse 25

न कदाचिद्यथा यूयं किमर्थं क्षेत्रमध्यतः । धावमानाः सुदुःखार्ता एतन्मे कौतुकं महत्

‘ତୁମେ ଏବେ ଯେପରି ଅଛ, ସେପରି କେବେ ଥିଲ ନାହିଁ; ତେବେ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ଏତେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ କାହିଁକି ଧାଉଛ? ଏହା ମୋ ପାଇଁ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।’

Verse 26

प्रेता ऊचुः । वयं प्रेता महाभाग दूरादिह समागताः । श्रुत्वा तीर्थवरं पुण्यं प्रवेशं न लभामहे

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—‘ହେ ମହାଭାଗ! ଆମେ ପ୍ରେତ; ଦୂରଦେଶରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଏଥିରେ ପ୍ରବେଶ ପାଇପାରୁନାହୁଁ।’

Verse 27

गणैरंतर्धानगतैः प्रहारैर्जर्जरीकृताः । लेखको रोहकश्चैव सूचकः शीघ्रगस्तथा

ଅଦୃଶ୍ୟଭାବେ ଚଳିଥିବା ଗଣମାନଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ଆମେ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛୁ। ଆମମଧ୍ୟରେ ଲେଖକ, ରୋହକ, ସୂଚକ ଓ ଶୀଘ୍ରଗ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 28

अहं पर्युषितोनाम पञ्चमः पापकृत्तमः

ମୁଁ ପଞ୍ଚମ; ମୋର ନାମ ‘ପର୍ୟୁଷିତ’। ପାପକର୍ମ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସର୍ବାଧିକ ପାପୀ।

Verse 29

गौतम उवाच । प्रेतयोनौ प्रवृत्तानां केन नामानि कृत्स्नशः । युष्माकं निर्मितान्येवमेतन्मे कौतुकं महत्

ଗୌତମ କହିଲେ—ପ୍ରେତଯୋନିରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇଥିବା ତୁମମାନଙ୍କର ଏହି ସମସ୍ତ ନାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କିଏ ରଖିଲା? ତୁମ ପାଇଁ ଏଭଳି ଭାବେ ଏହାମାନଙ୍କର ନିର୍ମାଣ ମୋ ପାଇଁ ମହା କୌତୁହଳ।

Verse 30

प्रेता ऊचुः । याचमानस्य विप्रस्य लिखत्येष धरातले । नोत्तरं पठते किञ्चित्तेनासौ लेखकः स्मृतः

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହିଜଣ ଭୂମିରେ ଲେଖେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଉତ୍ତର ପଢ଼ି ସୁନାଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେ ‘ଲେଖକ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 31

द्वितीयो ब्राह्मणभयात्प्रासादमधिरोहति । ततोऽसौ रोहकाख्योऽभूच्छृणु विप्र तृतीयकम्

ଦ୍ୱିତୀୟଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଭୟରୁ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାସାଦରେ ଚଢ଼ିଯାଏ; ତେଣୁ ସେ ‘ରୋହକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ହେ ବିପ୍ର, ଏବେ ତୃତୀୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣ।

Verse 32

सूचिता बहवोऽनेन ब्राह्मणा वित्तसंयुताः । राज्ञे पापेन तेनासौ सूचको भुवि विश्रुतः

ପାପବୁଦ୍ଧିରେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଅନେକ ଧନବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦାସୂଚନା କଲା; ତେଣୁ ପୃଥିବୀରେ ସେ ‘ସୂଚକ’ (ଖବରଦାର) ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 33

ब्राह्मणैः प्रार्थ्यमानस्तु शीघ्रं धावति नित्यशः । न कदाचिद्ददाति स्म तेनासौ शीघ्रगः स्मृतः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସଦା ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ି ପଳାଉଥିଲା; କେବେ ଦାନ ଦେଲା ନାହିଁ—ତେଣୁ ସେ ‘ଶୀଘ୍ରଗ’ (ଶୀଘ୍ର ପଳାୟନକାରୀ) ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 34

मया कदन्नं दत्तं च पर्युषितं ब्राह्मणोत्तमे । ब्राह्मणेभ्यः सदा दानं मिष्टान्नेन तु पोषणम् । तस्मात्पर्युषितोनाम संजातोऽहं धरातले

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ! ମୁଁ କଦନ୍ନ ଓ ରଖାଯାଇଥିବା ବାସି ଅନ୍ନ ଦାନ କରିଥିଲି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସଦା ମିଷ୍ଟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ନଦାନରେ ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ; ତେଣୁ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ‘ପର୍ୟୁଷିତ’ ନାମରେ ଜନ୍ମିଲି।

Verse 35

गौतम उवाच । न विना भोजनेनैव वर्तन्ते प्राणिनो भुवि । किमाहारा भवन्तो वै वदध्वं मम कौतुकात्

ଗୌତମ କହିଲେ—ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୋଜନ ବିନା ବଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ ତୁମେ କେଉଁ ଆହାରରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କର? ମୋ କୌତୁହଳରୁ କହ।

Verse 36

प्रेता ऊचुः । प्राप्ते भोजनकाले तु यत्र युद्धं प्रवर्तते । तस्यान्नस्य रसं सर्वं भुंजामो द्विजसत्तम

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ଭୋଜନକାଳ ଆସିଲେ ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ, ସେଠାରେ ସେଇ ଅନ୍ନର ସମସ୍ତ ରସ ଆମେ ଭୋଗ କରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ।

Verse 37

नानुलिप्ते धरापृष्ठे यत्र भुंजन्ति मानवाः । भ्रष्टशौचा द्विजश्रेष्ठ तदस्माकं तु भोजनम्

ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଲେପନ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ନହୋଇଥିବା ଭୂମିପୃଷ୍ଠରେ, ଶୌଚଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ଭୋଜନ କରନ୍ତି—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ—ସେଇ ଭୋଜନ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ (ପ୍ରେତମାନଙ୍କ) ଭୋଜନ ହୁଏ।

Verse 38

अप्रक्षालितपादस्तु यो भुंक्ते दक्षिणामुखः । यो वेष्टितशिरा भुंक्ते प्रेता भुंजन्ति नित्यशः

ଯେ ପାଦ ଧୋଇନଥାଇ ଭୋଜନ କରେ, ଯେ ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ହୋଇ ଖାଏ, କିମ୍ବା ଯେ ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଖାଏ—ତାହାର ଅନ୍ନକୁ ପ୍ରେତମାନେ ନିତ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 39

श्राद्धं संपश्यते श्वा चेन्नारी चैव रजस्वला । अन्त्यजः शूकरश्चान्नं तदस्माकं तु भोजनम्

ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ କୁକୁର ଦେଖେ, କିମ୍ବା ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ, କିମ୍ବା ଅନ୍ତ୍ୟଜ, କିମ୍ବା ଶୂକର ଅନ୍ନକୁ ଦେଖେ—ତେବେ ସେଇ ଅନ୍ନ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ଭୋଜନ ହୁଏ।

Verse 40

त्यक्त्वा क्रमागतं विप्रं पूजितं प्रपितामहैः । यो दानं ददतेऽन्यस्मै तस्मै चाऽतुष्टचेतसा

ପ୍ରପିତାମହମାନେ ପୂଜିଥିବା, ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ସଂପୃକ୍ତ ବିପ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେ ଅନ୍ୟକୁ ଦାନ ଦିଏ, ସେ ଅତୃପ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଦାନ କରେ (ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ)।

Verse 41

तस्य दानस्य यत्पुण्यं तदस्माकं प्रजायते । यस्मिन्गृहे सदोच्छिष्टं सदा च कलहो भवेत् । वैश्वदेवविहीने तु तत्र भुंजामहे वयम्

ସେହି ଦାନରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହା ଆମ (ପ୍ରେତମାନଙ୍କ) ପାଖକୁ ଯାଏ। ଯେଉଁ ଘରେ ସଦା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ପଡ଼ିଥାଏ, ସଦା କଳହ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅବହେଳିତ—ସେଠାରେ ଆମେ ଭୋଜନ କରୁ।

Verse 42

गौतम उवाच । युष्माकं कीदृशे गेहे प्रवेशो न च विद्यते । सत्यं वदत माऽसत्यं सत्यं साधुषु संगतम्

ଗୌତମ କହିଲେ—ତୁମମାନଙ୍କର କେମିତି ଘରେ ପ୍ରବେଶ ନାହିଁ? ସତ୍ୟ କହ, ଅସତ୍ୟ କହନି; ସତ୍ୟ ସାଧୁଜନଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗତ।

Verse 43

प्रेता ऊचुः । वैश्वदेवोद्भवा यत्र धूमवर्तिः प्रदृश्यते । तस्मिन्गेहे न चास्माकं प्रवेशो विद्यते द्विज

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଯେଉଁ ଘରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅର୍ପଣରୁ ଉଠୁଥିବା ଧୂମ-ଧାରା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଆମ ପ୍ରବେଶ ନାହିଁ।

Verse 44

यस्मिन्गृहे प्रभाते तु क्रियते चोपलेपनम् । विद्यते वेद निर्घोषस्तत्रास्माकं न किंचन

ଯେଉଁ ଘରେ ପ୍ରଭାତେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭୂମିର ଲେପନ କରାଯାଏ ଏବଂ ଯେଉଁଠି ବେଦପାଠର ନିର୍ଘୋଷ ରହେ, ସେଠାରେ ଆମର କିଛି ଚାଲେ ନାହିଁ।

Verse 45

गौतम उवाच । केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वं व्रजते नरः । एतन्मे विस्तरेणैव यथावद्वक्तु मर्हथ

ଗୌତମ କହିଲେ—କେଉଁ କର୍ମବିପାକରେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ? ଏହାକୁ ମୋତେ ଯଥାବତ୍ ଓ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 46

प्रेता ऊचुः । मृषाऽपहारिणो ये च ये चोच्छिष्टा व्रजन्ति च । गोब्राह्मणहताश्चैव प्रेतत्वं ते व्रजन्ति हि

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ଯେମାନେ ଛଳରେ ଚୋରି କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ-ଅଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଗୋହତ୍ୟା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 47

पैशुन्यनिरता ये च कूटसाक्ष्यरता नराः । न्यायपक्षे न वर्तंते मृताः प्रेता भवंति ते

ଯେ ନରମାନେ ପରନିନ୍ଦାରେ ଆସକ୍ତ, କୂଟସାକ୍ଷ୍ୟରେ ରତ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପକ୍ଷେ ନ ରହନ୍ତି—ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 48

श्लेष्ममूत्रपुरीषाणि ये क्षिपन्ति सरोवरे । प्रेतत्वं ते समासाद्य विचरंति च मानवाः

ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ସରୋବରେ କଫ, ମୂତ୍ର କିମ୍ବା ପାଖାନା ଫେଙ୍କନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତତ୍ୱ ପାଇ ପରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 49

दीयमानं तु विप्राणां गोषु विप्रातुरेषु च । मा देहीति प्रजल्पन्तस्ते च प्रेता भवंति च

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ, ଗୋମାତାଙ୍କ ପାଇଁ କିମ୍ବା ରୋଗୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୋଷଣାର୍ଥ ଦାନ ଦିଆଯାଉଥିବାବେଳେ ଯେ ‘ଦିଅନି’ ବୋଲି ଅଟକାନ୍ତି—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 50

शूद्रान्नेनोदरस्थेन यदि विप्रो म्रियेत वै । प्रेतत्वं यात्यसौ नूनं यद्यपि स्यात्षडंगवित्

ଶୂଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଅନ୍ନ ଉଦରେ ଥିବାବେଳେ ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମରେ, ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ ପାଏ—ଯଦିଓ ସେ ଷଡ଼ଙ୍ଗବିଦ୍ ହେଉ।

Verse 51

यस्त्रीन्हले बलीवर्दान्वाहयेन्मदसंयुतः । अमावास्यां विशेषेण स प्रेतो जायते नरः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ମଦମତ୍ତ ହୋଇ ହଳରେ ତିନିଟି ବଳଦକୁ ଜୋତେ—ବିଶେଷକରି ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ—ସେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

Verse 52

नास्तिको निंदकः क्षुद्रो नित्यनैमित्त्यवर्जितः । ब्राह्मणान्द्वेष्टि यो नूनं स प्रेतो जायते नरः

ନାସ୍ତିକ, ନିନ୍ଦକ, କ୍ଷୁଦ୍ରଚିତ୍ତ, ନିତ୍ୟ-ନୈମିତ୍ତିକ କର୍ମ ତ୍ୟାଗକାରୀ, ଏବଂ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ—ସେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତ ହୁଏ।

Verse 53

विश्वासघातको यस्तु ब्रह्महा स्त्रीवधे रतः । गोघ्नो गुरुघ्रः पितृहा स प्रेतो जायते नरः

ଯେ ବିଶ୍ୱାସଘାତ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା କରେ, ସ୍ତ୍ରୀବଧରେ ରତ, ଗୋହନ୍ତା, ଗୁରୁହନ୍ତା ଓ ପିତୃହନ୍ତା—ସେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେତ ହୁଏ।

Verse 54

यस्य नैव प्रदत्तानि एकोद्दिष्टानि षोडश । मृतस्य न वृषोत्सर्गः स प्रेतो जायते नरः

ଯାହାର ମୃତକ ପାଇଁ ଷୋଳ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦାନ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗ କ୍ରିୟା ହୋଇନାହିଁ—ସେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେତ ହୁଏ।

Verse 55

एतद्धि सर्वमाख्यातं यत्पृष्टाः स्म द्विजोत्तम । भूयो ब्रूहि द्विजश्रेष्ठ यश्चास्ति तव संशयः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏବେ ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମର ଯେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ପୁଣି କହ।

Verse 56

गौतम उवाच । येन कर्मविपाकेनन प्रेतो जायते नरः । तन्मे वदत निःशेषं कौतुकं मेऽत्र विद्यते

ଗୌତମ କହିଲେ—“କେଉଁ କର୍ମବିପାକରେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ? ତାହା ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହ; ଏଥିରେ ମୋର ତୀବ୍ର କୌତୁହଳ ଅଛି।”

Verse 57

प्रेता ऊचुः । तीर्थयात्रा रतो यस्तु देवार्चनपरायणः । ब्राह्मणेषु सदा भक्तो न प्रेतो जायते नरः

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ଯେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ରତ, ଦେବାର୍ଚ୍ଚନାରେ ପରାୟଣ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ଭକ୍ତ, ସେ ନର ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 58

नित्यं शृणोति शास्त्राणि नित्यं सेवति पंडितान् । वृद्धांस्तु पृच्छते नित्यं न स प्रेतो विजायते

ଯେ ନିତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣେ, ନିତ୍ୟ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ସେବା କରେ ଏବଂ ନିୟମିତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ପଚାରେ—ସେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉ ନାହିଁ।

Verse 59

एतस्मात्कारणात्प्राप्ता वयं सर्वे सुदूरतः । शक्नुमो प्रवेष्टुं च पुण्येऽस्मिन्क्षेत्र उत्तमे

ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ବହୁ ଦୂରରୁ ଆସିଛୁ; ଏବଂ ଏହି ପରମ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରୁଛୁ।

Verse 60

निर्विण्णाः प्रेतरूपेण तस्मात्त्वं द्विजसत्तम । गतिर्भव महाभाग सर्वेषां नः प्रयत्नतः

ଆମେ ପ୍ରେତରୂପରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ନିର୍ବିଣ୍ଣ; ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ମହାଭାଗ—ତୁମ ପ୍ରୟାସରେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଗତି ଓ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ।

Verse 61

गौतम उवाच । कथं वो जायते मोक्षो वदध्वं कृत्स्नशो मम । कृपयाविष्टचित्तोऽहं यतिष्ये नात्र संशयः

ଗୌତମ କହିଲେ—ତୁମମାନଙ୍କର ମୋକ୍ଷ କିପରି ହେବ? ସେଥି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କୁହ। କୃପାରେ ମୋ ଚିତ୍ତ ଆବିଷ୍ଟ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରୟାସ କରିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 62

प्रेता ऊचुः । प्रभूतकालमस्माकं प्रेतत्वे तिष्ठतां विभो । न त्वभ्येति पुमान्कश्चिदस्माकं यो गतिर्भवेत्

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆମେ ବହୁକାଳ ଧରି ପ୍ରେତତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଆମର ଗତି କରାଇପାରିବା କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନାହିଁ।

Verse 63

तस्मात्त्वं देहि नः श्राद्धं गत्वा क्षेत्रं तु वैष्णवम् । नामगोत्राणि चादाय मोक्षं यास्यामहे ततः

ଏହେତୁ ଆପଣ ବୈଷ୍ଣବ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ ଆମ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଆମ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ ପରେ ଆମେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବୁ।

Verse 64

ईश्वर उवाच । ततोऽसौ ब्राह्मणो गत्वा दयाविष्टो हरेर्गृहम् । श्राद्धं च प्रददौ तेषामेकैकस्य पृथक्पृथक्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୟାରେ ଭରି ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଇ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 65

यस्ययस्य यदा श्राद्धं करोति द्विजसत्तमः । स रात्रौ स्वप्न एत्यैनं दर्शने वाक्यमब्रवीत्

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଯେତେବେଳେ ଯାହାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନଦର୍ଶନରେ ଆସି ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହୁଥିଲା।

Verse 66

प्रसादात्तव विप्रेन्द्र मुक्तोऽहं प्रेतयोनितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ମୁଁ ପ୍ରେତଯୋନିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱସ୍ତି ହେଉ; ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛି—ମୋ ବିମାନ ଉପସ୍ଥିତ।

Verse 67

एवं संतारितास्तेन चत्वारस्ते द्विजोत्तमाः

ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଚାରିଜଣ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭବସାଗରରୁ ପାର ହେଲେ।

Verse 68

अथासौ ब्राह्मणश्रेष्ठः संप्राप्ते पञ्चमे दिने । प्रददौ विधिपूर्वं तु श्राद्धं पर्युषितस्य च

ତାପରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଞ୍ଚମ ଦିନ ଆସିଲେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପର୍ୟୁଷିତଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 69

अथापश्यत स्वप्नान्ते प्राप्तं पर्युषितं नरम् । दीनवाक्यं परिक्लिष्टं निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः

ତାପରେ ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ପର୍ୟୁଷିତଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟରୂପେ ଆସିଥିବା ଦେଖିଲେ—ଦୀନବାଣୀ କହୁଥିବା, କ୍ଲିଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖିତ, ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡୁଥିବା।

Verse 70

पर्युषित उवाच । न मे जाता गतिर्विप्र मंदभाग्यस्य पापिनः । मया हृतं तडागार्थं यद्वित्तं प्रगुणीकृतम्

ପର୍ୟୁଷିତ କହିଲା—ହେ ବିପ୍ର! ପାପୀ ଓ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟବାନ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଗତି ହୋଇନାହିଁ। କାରଣ ତଡାଗ ନିର୍ମାଣାର୍ଥେ ସାବଧାନରେ ସଞ୍ଚିତ ଧନକୁ ମୁଁ ହରଣ କରିଥିଲି।

Verse 71

गौतम उवाच । कथं ते जायते मोक्षो वद शीघ्रमशेषतः । करिष्ये नात्र संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ଗୌତମ କହିଲେ—ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହ, ତୋର ମୋକ୍ଷ କିପରି ହେବ? ମୁଁ ତାହା କରିବି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହେଉ।

Verse 72

पर्युषित उवाच । अयने चोत्तरे प्राप्ते गत्वा तीर्थं हरिप्रियम् । श्राद्धं त्वं देहि मे नूनं ततो गतिर्भविष्यति

ପର୍ୟୁଷିତ କହିଲା—ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ ହରିପ୍ରିୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ମୋ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଅ; ତେବେ ମୋର ପରଗତି ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।

Verse 73

ईश्वर उवाच । एवमुक्तः स विप्रेन्द्रस्तेन प्रेतेन वै मुनिः । अयने चोत्तरे प्राप्ते गत्वा तीर्थं हरिप्रियम् । प्रददौ विधिवच्छ्राद्धं ततः पर्युषिताय च

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେହି ପ୍ରେତର କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ ହରିପ୍ରିୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ପର୍ୟୁଷିତ ପାଇଁ ବିଧିମତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 74

ततः पर्युषितो रात्रौ स्वप्नान्ते वाक्यमब्रवीत् । प्रसन्नवदनो भूत्वा दिव्यमाल्यवपुर्धरः

ତାପରେ ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନାନ୍ତେ ପର୍ୟୁଷିତ କଥା କହିଲା—ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ ଧାରଣ କରି।

Verse 75

पर्युषित उवाच । मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादेन प्रेतभावाद्द्विजोत्तम । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

ପର୍ୟୁଷିତ କହିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ପ୍ରେତଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ଏବେ ଯାଉଛି, ମୋର ବିମାନ ଉପସ୍ଥିତ।

Verse 76

देवत्वं च मया प्राप्तं समर्थोऽहं द्विजोत्तम । वरं ददामि ते विप्र गृहाण त्वं वरं शुभम्

ମୁଁ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି ଏବଂ ଏବେ ସମର୍ଥ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ। ହେ ବିପ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେଉଛି; ଏହି ଶୁଭ ବର ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 77

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ସୁରାପାନୀ, ଚୋର ଏବଂ ବ୍ରତଭଙ୍ଗକାରୀ ପାଇଁ ସଜ୍ଜନମାନେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କୃତଘ୍ନ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।

Verse 78

गौतम उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं समर्थोऽसि वरप्रद । यत्र स्थाने मया दृष्टाः प्रेता यूयं सुदुःखिताः । तत्राहं चाश्रमं कृत्वा करिष्ये चोत्तमं तपः

ଗୌତମ କହିଲେ—ହେ ବରପ୍ରଦ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ଆମକୁ ବର ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ, ତେବେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ପ୍ରେତ ଭାବେ ଦେଖିଥିଲି, ସେଠାରେ ମୁଁ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରି ଉତ୍ତମ ତପ କରିବି।

Verse 79

निर्गतास्मि गृहं भूयो स्नात्वा तीर्थमिदं महत् । तत्र यो भानवो भक्त्या पितॄनुद्दिश्य भक्तितः

ଏହି ମହାତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଘରକୁ ଯିବି। ଏବଂ ସେଠାରେ, ହେ ତେଜସ୍ୱୀ, ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପୂଜା କରିବ…

Verse 80

विधिवद्दास्यति श्राद्धं स्नात्वा संतर्प्य देवताः । युष्मत्प्रसादतस्तस्य ह्यन्वयेऽपि कदाचन । मा भूयात्प्रेतभावो हि अपि पापान्वितस्य भोः

…ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସନ୍ତର୍ପଣ କରି ସେ ନିୟମାନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ। ତୁମମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତାହାର—ଏବଂ ତାହାର ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ—କେବେ ପ୍ରେତଭାବ ନ ହେଉ, ପାପଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 81

पर्युषित उवाच । गच्छ त्वं चाश्रमं तत्र कुरु ब्राह्मणसत्तम । गमिष्यसि परां सिद्धिं लोके ख्यातिं गमिष्यसि

ପର୍ୟୁଷିତ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କର। ତୁମେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ ଏବଂ ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ।

Verse 82

तत्र ये मानवा भक्त्या श्राद्धं दास्यंति सत्तमाः । पितॄणां ते विमानस्था यास्यंति त्रिदिवालयम्

ସେଠାରେ ଯେ ଉତ୍ତମ ମାନବ ଭକ୍ତିସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପିତୃଗଣ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ ତ୍ରିଦିବାଳୟ—ଦେବଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 83

न तेषां वंशजः कश्चित्प्रेतत्वं च गमिष्यति । प्राहुः सप्तपदीं मैत्रीं पंडिताः स्थिरबुद्धयः

ତାଙ୍କର କୌଣସି ବଂଶଜ କେବେ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ ଯିବେ ନାହିଁ। ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି—‘ସପ୍ତପଦୀ’ ଦ୍ୱାରା ମୈତ୍ରୀ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।

Verse 84

मित्रतां तु पुरस्कृत्य किं तद्वक्ष्यामि तच्छृणु । तवाश्रमपदं पुण्यं भविष्यति महीतले

ମୈତ୍ରୀକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ତାହା ଶୁଣ। ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ହେବ।

Verse 85

सर्वपापप्रशमनं सर्वदुःखवि नाशनम् । मन्नाम्ना ख्यातिमायातु प्रेततीर्थमिति प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୋ! ମୋ ନାମରେ ଏହା ‘ପ୍ରେତତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ପାଉ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶମନ କରୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ନାଶ କରୁ।

Verse 86

ईश्वर उवाच । तं तथेति प्रतिज्ञाय गतस्तत्र द्विजोत्तमः । यथा वेदोक्तमार्गेंण सर्वं कृत्यं चकार सः

ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ବେଦୋକ୍ତ ମାର୍ଗରେ ସେ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 87

सोऽपि स्वर्गमनुप्राप्तो हृष्टः पर्युषितः प्रिये । एतत्सर्वं पुरावृत्तं स्थानेऽस्मिन्गात्रमोचने

ହେ ପ୍ରିୟେ! ପର୍ୟୁଷିତ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହି ‘ଗାତ୍ରମୋଚନ’ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଘଟିଥିଲା।

Verse 88

यः शृणोति नरः सम्यक्सर्वपापैः स मुच्यते । शयनोत्थापने योगे यः पश्येत्पुरुषोत्तमम् । गात्रोत्सर्गे तु गत्वाऽसौ यज्ञायुतफलं लभेत्

ଯେ ନର ଏହି ଆଖ୍ୟାନକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଶୟନୋତ୍ଥାପନର ପବିତ୍ର ଯୋଗକାଳରେ ଯେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ଦେହତ୍ୟାଗ ସମୟରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଦଶହଜାର ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଫଳ ଲଭେ।

Verse 223

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुरुषोत्तमतीर्थप्रेततीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ପୁରୁଷୋତ୍ତମତୀର୍ଥ ଓ ପ୍ରେତତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 223ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।